Chật vật xây, sửa nhà thời “bão giá”

"Vừa xây nhà vừa run"

Chỉ tay vào căn nhà đang xây dựng dở dang, anh Linh (ở P.Tân Mỹ, TP.HCM) cho biết anh "vừa làm vừa run". Gia đình anh Linh đã lên kế hoạch xây nhà từ rất lâu và đến nay căn nhà cũng đã hoàn thiện phần móng nên không thể hoãn lại. Thế nhưng, theo tính toán của anh, tổng vốn đầu tư đã tăng lên khoảng 30% so với lúc anh làm dự toán vào năm 2025, từ phần xây thô đến hoàn thiện nội thất và lãi suất ngân hàng... Tất cả đều tăng chóng mặt vượt ngoài tầm kiểm soát của anh.

"Tôi dự tính làm căn nhà hoàn thiện khoảng 7 tỉ đồng, nhưng với vật giá như bây giờ chắc chắn không đủ. Dự kiến chi phí tăng thêm khoảng 2 tỉ đồng. Ban đầu tôi tính tự mua vật tư, vật liệu về rồi thuê thợ xây dựng nhằm tiết giảm chi phí, nhưng nay giá vật liệu xây dựng tăng quá cao và cả lãi suất cũng tăng vì tôi phải vay ngân hàng để xây nhà. Tôi hơi chùn tay nhưng lỡ rồi, giờ đến đâu tính đến đó. Nếu không đủ tiền tôi dự tính làm xong phần thô, hoàn công rồi tính tiếp", anh Linh cho hay.

Ảnh: Đình Sơn

Một chủ nhà khác tại TP.HCM cũng chia sẻ: Dự tính ban đầu xây nhà khoảng 1,2 tỉ đồng, nhưng khi bắt tay vào làm thì chi phí đội lên gần 1,5 tỉ đồng. Việc này khiến gia đình ông phải cắt giảm nhiều hạng mục để phù hợp ngân sách.

Ông Nguyễn Thanh Liêm, chủ một cửa hàng vật liệu xây dựng tại xã Hiệp Phước (TP.HCM), thừa nhận thực tế giá vật liệu xây dựng tăng liên tục từ năm 2025 chứ không phải hiện nay mới tăng. Tuy nhiên, từ sau Tết Nguyên đán tới nay là tăng mạnh nhất, thêm khoảng 10% so với trước. Đáng nói, dù tăng giá nhưng vật liệu xây dựng vẫn khan hiếm, nhất là cát và đá xây dựng. "Vật liệu xây dựng khan hiếm bởi phần lớn dành cho các công trình, dự án trọng điểm. Khi khan hiếm, giá càng bị đẩy lên cao", ông Liêm giải thích.

Lãnh đạo Công ty thiết kế và xây dựng Mai Homes cũng cho hay giá nguyên vật liệu xây dựng đã đồng loạt tăng thêm từ 7 - 15% tùy loại so với hồi đầu tháng 3.2026. Đi theo đó là chi phí nhân công, hàng hóa tiêu dùng đều tăng nên ảnh hưởng đời sống thường ngày của anh em công nhân. Trong khi tình hình kinh tế khó khăn, cộng với nhiều nguyên nhân khác nên nguồn khách hàng đã giảm so với trước. Tình trạng này khiến các doanh nghiệp xây dựng gặp rất nhiều khó khăn khi quyết định nâng giá và tìm kiếm khách hàng mới. Chưa kể các hợp đồng đã và đang triển khai, giờ phát sinh tăng thêm chi phí vật tư nhưng để điều chỉnh đơn giá đã ký là điều không thể.

"Những hợp đồng đã ký chúng tôi không thể điều chỉnh tăng giá. Trong khi đó, các hợp đồng mới cũng khó khăn hơn vì khách hàng cũng đang cân nhắc. Dù vậy, công ty cũng tìm mọi cách để tiết giảm chi phí, chia sẻ khó khăn với khách hàng và hỗ trợ cho anh em công nhân", vị này nói.

Nguồn cung không thiếu

Mang câu chuyện này hỏi ông Đinh Ngọc Tuân, Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng - Thương mại - Dịch vụ Địa ốc Tài Tuân, vị này đồng tình giá thép xây dựng có thời điểm tăng rất mạnh trong khi cát và đá, những vật liệu tưởng chừng ổn định cũng biến động mạnh do khan hiếm nguồn cung. Không chỉ vậy, chi phí nhân công cũng tăng từ 10 - 20% so với trước, khiến tổng chi phí xây dựng bị đội lên đáng kể.

Trước áp lực chi phí, nhiều gia đình buộc phải điều chỉnh kế hoạch. Không ít người tạm hoãn việc xây nhà hoặc chuyển sang sửa chữa nhỏ lẻ thay vì xây mới. Những hộ vẫn quyết tâm xây dựng thì phải tính toán kỹ lưỡng từng hạng mục, ưu tiên phần thiết yếu. Xu hướng sử dụng vật liệu thay thế, vật liệu giá rẻ hơn cũng ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, điều này tiềm ẩn rủi ro về chất lượng công trình nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Một số nhà thầu cho biết khách hàng hiện nay thường yêu cầu báo giá chi tiết, so sánh nhiều đơn vị trước khi quyết định. Thậm chí, nhiều chủ nhà tự mua vật liệu để "cắt" chi phí trung gian. Không chỉ người dân, các nhà thầu xây dựng cũng gặp không ít khó khăn. Giá vật liệu biến động mạnh và liên tục khiến việc báo giá và ký hợp đồng trở nên rủi ro. Nếu không tính toán kỹ, nhà thầu có thể bị lỗ khi chi phí đầu vào tăng đột biến. Trong khi đó, việc tăng giá dịch vụ lại không dễ dàng, bởi thị trường cạnh tranh khốc liệt. Nhiều đơn vị chấp nhận giảm lợi nhuận để giữ khách, thậm chí có trường hợp phải "gồng lỗ" để hoàn thành công trình.

Theo các chuyên gia, tình trạng "bão giá" trong xây dựng đến từ nhiều yếu tố. Giá nguyên vật liệu trên thế giới biến động, chi phí vận chuyển tăng, cùng với việc siết chặt khai thác tài nguyên như cát, đá… đã ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung trong nước. Bên cạnh đó, nhu cầu xây dựng phục hồi sau giai đoạn trầm lắng cũng góp phần đẩy giá lên cao. Khi cung không đủ cầu, giá cả tăng là điều khó tránh khỏi.

Trong khi đó, ông Phan Tấn Đạt, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp khoáng sản TP.HCM, khẳng định tại TP.HCM về nguồn cung là không thiếu, chỉ thiếu cục bộ một số nơi do các mỏ đá, cát ở xa. Các chủ đầu tư, nhà thầu vì tối ưu lợi nhuận nên tập trung lấy hàng ở các mỏ gần khiến những nơi đây khan hàng hơn. Các giải pháp hiện nay đã đáp ứng được nhu cầu, không quá căng thẳng. Tuy nhiên việc giá nhiên liệu biến động thời gian qua tác động đến tất cả các mặt hàng, trong đó ngành khai thác, vận chuyển vật liệu xây dựng bị tác động nặng nề nhất do nhu cầu sử dụng dầu trong ngành này rất nhiều.

Do đó, ông Phan Tấn Đạt kiến nghị về phía cơ quan quản lý, việc kiểm soát giá vật liệu, đảm bảo nguồn cung ổn định và minh bạch thông tin thị trường được xem là yếu tố quan trọng giúp "hạ nhiệt" cơn sốt giá. Trong bối cảnh giá cả còn nhiều biến động, việc xây hoặc sửa nhà không chỉ là câu chuyện tài chính, mà còn là bài toán về thời điểm và chiến lược. Với nhiều gia đình, quyết định "xây ngay hay chờ đợi" trở thành một lựa chọn đầy cân nhắc.

"Bão giá" có thể chỉ là giai đoạn, nhưng những khó khăn mà nó để lại đối với giấc mơ an cư của người dân sẽ còn kéo dài. Trong cuộc chiến với chi phí leo thang, người chịu áp lực lớn nhất vẫn là những người đang từng ngày chắt chiu để xây dựng tổ ấm của mình. Do vậy, rất cần một chính sách đủ mạnh để bình ổn và tiến tới kéo giảm giá vật tư, vật liệu xây dựng.