Kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2.9, Bảo tàng Gốm thời dựng nước do diễn viên Chi Bảo làm giám đốc khai mạc triển lãm chuyên đề Báu vật từ cội nguồn, giới thiệu 25 hiện vật gốm tiêu biểu thuộc ba sưu tập: Phùng Nguyên, bình tạo hình bò Phùng Nguyên và Sa Huỳnh - Đông Sơn.
Từ những đường khắc tinh tế trên gốm Phùng Nguyên đến dáng hình khỏe khoắn của gốm Sa Huỳnh - Đông Sơn, triển lãm góp phần mở ra câu chuyện về kỹ thuật, thẩm mỹ, đời sống tinh thần và sức sáng tạo của các cộng đồng cư dân cổ, qua đó phác họa hành trình hình thành diện mạo văn hóa Việt Nam.
Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Trần Thanh Lâm (phải) tham quan Bảo tàng Gốm thời dựng nước của diễn viên Chi Bảo chiều 28.8
Ảnh: Tiên Nguyễn
Các hiện vật quý có niên đại khoảng 4.000 - 3.500 năm được mở cửa giới thiệu tới công chúng đến ngày 5.9 tại Bảo tàng Gốm thời dựng nước, phường An Khánh, TP.HCM
Ảnh: Tiên Nguyễn
Ông Trần Thanh Lâm (thứ hai từ trái sang) và Phó giám đốc Sở VH-TT TP.HCM Nguyễn Minh Nhựt (bìa trái) cùng khách mời được diễn viên Chi Bảo trực tiếp giới thiệu các hiện vật
Ảnh: Tiên Nguyễn
Diễn viên Chi Bảo cho biết, với anh, “báu vật” không nằm ở giá trị vật chất hay sự quý hiếm của một món đồ, mà ở những gì còn lại từ cội nguồn, giúp người hôm nay nhận ra mình đã bắt đầu từ đâu. Có những lúc ngồi thật lâu trước một cổ vật ba, bốn nghìn năm tuổi, anh cảm thấy lòng mình chậm lại. Một dáng bình, một đường khắc, một hình con vật… vẫn còn đó, mang theo dấu tay và đời sống của những con người từng sống trên mảnh đất này.
Trầm ngâm hồi lâu, anh nói tiếp: “Tổ tiên tưởng như rất xa, nhưng qua những vật thể đang hiện hữu ngay trước mắt, khoảng cách hàng nghìn năm bỗng trở nên gần hơn. Tôi nghĩ con người rất tự nhiên: khi có sự kết nối, ta sẽ có tình cảm. Khi có tình cảm, ta muốn hiểu hơn, gần hơn và trân quý hơn. Di sản cũng vậy. Có kết nối thì có tình cảm. Có tình cảm thì có thương mến. Và khi đã thương mến, tự nhiên ta muốn gìn giữ và trao lại cho những người đến sau”.
Cận cảnh "kho báu" hiện vật cách nay 4.000 năm của Chi Bảo
Bình tạo hình bò là hiện vật đặc biệt tại triển lãm, có niên đại khoảng 4.000 - 3.800 năm cách ngày nay. Trên thân bình nổi bật những băng hoa văn chữ S nối tiếp, mô típ đặc trưng của nghệ thuật gốm Phùng Nguyên
Ảnh: Tuấn Hoàng
Bảo tàng Gốm thời dựng nước do diễn viên Chi Bảo sáng lập và làm giám đốc hiện sở hữu gần 500 hiện vật thuộc nhiều nền văn hóa như Phùng Nguyên, Đồng Đậu, Gò Mun, Sa Huỳnh… Trong đó có nhiều cổ vật độc bản, mang giá trị đặc biệt. Chi Bảo cho biết anh tự hào nhất với chiếc chõ gốm, ký hiệu ZGK 327, vừa được công nhận là Bảo vật quốc gia.
Chiếc chõ được tìm thấy tại xã Đông Tiến, Đông Sơn (Thanh Hóa cũ), là một trong 7 chiếc chõ gốm thời văn hóa Đông Sơn được giới khảo cổ phát hiện đến nay. Đây cũng là chiếc còn nguyên vẹn nhất và lớn nhất, với hình dáng cân đối, hài hòa cùng hệ thống hoa văn trang trí đặc trưng. Hiện vật được tạo tác từ đất sét pha cát và bã thực vật, sau đó nung ở nhiệt độ khoảng 800 - 900 °C.
Sưu tập Phùng Nguyên nổi bật với những đồ gốm có hình khối cân đối
Ảnh: Tuấn Hoàng
Các mô típ hoa văn khắc vạch, in chấm được tổ chức theo nhịp điệu chặt chẽ. Đặc biệt của gốm Phùng Nguyên nằm ở nghệ thuật trang trí
Ảnh: Tuấn Hoàng
Thành gốm được xử lý công phu và kỹ thuật tạo tác đạt trình độ cao
Ảnh: Tuấn Hoàng
Sưu tập Phùng Nguyên giới thiệu 9 hiện vật, với nhiều loại hình đặc sắc: bát bồng, bình miệng loe, cổ thót, thân phình, bình chân đế và những đồ đựng có tạo hình khác biệt
Ảnh: Tuấn Hoàng
Chia sẻ với PV Thanh Niên về các cổ vật được diễn viên Chi Bảo giới thiệu lần này, tiến sĩ Hoàng Anh Tuấn, nguyên Giám đốc Bảo tàng Lịch sử TP.HCM, nhận định sưu tập Phùng Nguyên nổi bật với những đồ gốm có hình khối cân đối, thành gốm được xử lý công phu, cho thấy kỹ thuật tạo tác đạt trình độ cao. Các mô típ hoa văn khắc vạch, in chấm được tổ chức theo nhịp điệu chặt chẽ, thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa công năng và ý thức trang trí.
Đặc biệt, theo ông Hoàng Anh Tuấn, bình hình bò là hiện vật độc bản, có giá trị nổi bật cả về nghệ thuật tạo hình lẫn tư liệu khảo cổ. Hiện vật gợi mở nhận thức của cư dân cổ về thế giới động vật, đồng thời cho thấy khả năng chuyển hóa những hình tượng tự nhiên vào các đồ dùng phục vụ nghi lễ hoặc sinh hoạt.
“Nhóm hiện vật Sa Huỳnh - Đông Sơn gây ấn tượng bởi hình khối khỏe khoắn, tỷ lệ rõ ràng và hệ thống trang trí được tổ chức mạch lạc. Những đặc điểm này thể hiện bản sắc tạo hình riêng của từng truyền thống, đồng thời phản ánh quá trình tiếp xúc, trao đổi và tiếp biến văn hóa giữa các cộng đồng cư dân cổ”, ông Hoàng Anh Tuấn nhấn mạnh.
Theo giới nghiên cứu, vào thời các vua Hùng dựng nước, đồ gốm, đặc biệt là bát bồng và bình gốm, không chỉ phục vụ đời sống mà còn phản ánh trình độ kỹ thuật, thẩm mỹ và đời sống tinh thần của cư dân thời kỳ tiền Đông Sơn. Những hiện vật thuộc văn hóa Phùng Nguyên là tư liệu quan trọng về nghề gốm và kỹ thuật chế tác của cư dân Việt cổ trong giai đoạn đầu thời đại kim khí.
Sa Huỳnh và Đông Sơn là hai văn hóa khảo cổ tiêu biểu của thời đại kim khí trên lãnh thổ Việt Nam
Ảnh: Tuấn Hoàng
Các hiện vật gốm Sa Huỳnh - Đông Sơn có niên đại chủ yếu khoảng 2.300 - 2.000 năm cách ngày nay
Ảnh: Tuấn Hoàng
Những đường gờ phân chia cổ - vai - thân - chân đế tạo nên cấu trúc hình khối mạch lạc, vừa khỏe khoắn vừa thanh thoát
Ảnh: Tuấn Hoàng
Qua đất nung, hình khối và những đường hoa văn, chúng ta có thể nhận ra bàn tay, tư duy sáng tạo và cảm quan thẩm mỹ của những cộng đồng cư dân cổ
Ảnh: Tuấn Hoàng
Phía sau lớp “bụi thời gian” phủ lên những hiện vật đất nung hàng ngàn năm tuổi tại Bảo tàng Gốm thời dựng nước là những câu chuyện đang được “đánh thức” về nghệ thuật, tín ngưỡng, sức sáng tạo và bàn tay tài hoa của người xưa, góp phần soi chiếu cội nguồn văn hóa Việt.
Bình luận (0)