Chọn đúng khâu đột phá, nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế

Nhập siêu hơn 19 tỉ USD

Tại phiên khai mạc kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI sáng nay 17.10, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi trình bày Báo cáo thẩm tra về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027.

Đánh giá tình hình kinh tế - xã hội năm 2026 đạt những kết quả quan trọng, khá toàn diện, rất đáng ghi nhận, song cơ quan thẩm tra lưu ý nhiều vấn đề cần quan tâm trong chỉ đạo, điều hành thời gian tới.

ẢNH: QUOCHOI.VN

Đó là tăng trưởng cao nhưng nền tảng chưa vững chắc. 4 địa phương có quy mô kinh tế lớn nhất (TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng, Đồng Nai), chiếm gần 47% tổng GRDP, đều dự kiến không đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2026.

9 tháng năm 2026, đầu tư tư nhân chưa thực sự bứt phá, chiếm 53% tổng vốn đầu tư toàn xã hội nhưng chỉ tăng 14%; xuất khẩu tăng 24,5% nhưng nhập khẩu tăng 36,7%, nhập siêu 19,42 tỉ USD.

Cạnh đó, áp lực ổn định kinh tế vĩ mô và an toàn tài chính gia tăng. CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%, đã ở mức mục tiêu khoảng 4,5% của cả năm, riêng quý 3 tăng 4,80%. Giá hàng hóa, dịch vụ thiết yếu tăng, trong khi sức mua thực tế phục hồi chậm.

Tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn, tỷ lệ tín dụng/GDP ở mức cao. Dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ ngày càng hạn chế.

Đáng chú ý, nguồn lực đầu tư lớn nhưng chậm chuyển hóa thành năng lực sản xuất và động lực tăng trưởng mới. Giải ngân đầu tư công 9 tháng đạt 62,9% kế hoạch, nhưng vốn tạm ứng chưa thu hồi chiếm tới 37% số đã giải ngân. Một số dự án trọng điểm chậm tiến độ, còn 1.131 dự án tồn đọng đã có phương án nhưng chưa hoàn thành tháo gỡ.

Ông Phan Văn Mãi lưu ý, khu vực doanh nghiệp, hộ kinh doanh còn nhiều khó khăn. Trong 9 tháng, số doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường giảm 3,2%, trong khi số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể tăng 118,8%.

Hộ kinh doanh đối mặt với sức mua phục hồi chậm, đồng thời phải thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số, quản trị và chính sách thuế.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, yêu cầu quan trọng nhất trong thời gian còn lại của năm 2026 không chỉ là huy động thêm nguồn lực, mà phải nâng cao hiệu quả phân bổ, sử dụng và chuyển hóa nguồn lực thành năng suất, năng lực sản xuất, sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Kiên định giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô

Về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản thống nhất với định hướng, mục tiêu, chỉ tiêu và 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp của Chính phủ. Mục tiêu GDP tăng từ 10% trở lên thể hiện quyết tâm cao nhưng đặt ra thách thức lớn khi nền tảng tăng trưởng chưa vững, áp lực lạm phát và nhu cầu vốn, năng lượng gia tăng.

Một số ý kiến đề nghị làm rõ kịch bản tăng trưởng và có giải pháp theo từng ngành, địa phương, động lực tăng trưởng mới; đánh giá sát khả năng tăng trưởng của các trung tâm kinh tế lớn, dư địa kiểm soát CPI khoảng 4,5%; tính đồng bộ, khả thi của các cân đối lớn.

ẢNH: QUOCHOI.VN

"Với mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, vấn đề quyết định là lựa chọn đúng khâu đột phá, nâng cao hiệu quả thực thi, năng suất và năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Cơ quan thẩm tra đề nghị tập trung kiên định giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, coi đây là điều kiện tiên quyết của tăng trưởng cao; đặt yêu cầu phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ và điều hành giá ở vị trí trung tâm", ông Phan Văn Mãi nói.

Cạnh đó, đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, nâng cao giá trị gia tăng trong nước. Tập trung giải pháp hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, nhất là tiếp cận vốn, giảm chi phí đầu vào, chi phí logistics và chi phí tuân thủ; tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng.

Khẩn trương hoàn thiện cơ chế, chính sách, đưa trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng vào hoạt động thực chất, hiệu quả, góp phần thu hút dòng vốn quốc tế.

Theo cơ quan thẩm tra, kịch bản điều hành cần tính đến độ trễ của các cú sốc năm 2026, nhất là khả năng giá năng lượng tiếp tục ở mức cao, lạm phát "dồn nén" khi các biện pháp hỗ trợ thuế, phí được điều chỉnh.

Kế hoạch điều hành cần có phương án dự phòng, ngưỡng phản ứng rõ ràng đối với các kịch bản bất lợi, tránh để yêu cầu tăng trưởng cao làm thu hẹp dư địa ổn định và phát triển trong trung hạn.

"Tổ chức thực hiện là khâu quyết định. Đề nghị xác định rõ trách nhiệm, thời hạn, nguồn lực và kết quả đầu ra của từng nhiệm vụ; tăng cường kiểm tra, giám sát, gắn kết quả thực hiện với trách nhiệm người đứng đầu", ông Phan Văn Mãi nhấn mạnh.