Dấu tích của xứ đạo cổ
Từ trung tâm TP.Đà Nẵng đi ngược về phía tây, qua những dải đồi thấp dưới chân núi Chúa, nhà thờ Phú Thượng hiện ra trầm mặc giữa vùng trung du. Trong hệ thống các xứ đạo hình thành sớm ở phía tây thành phố như An Ngãi, Phước Đông, Tùng Sơn, Lộc Hòa…, Phú Thượng được xem là một trong những nhà thờ cổ nhất.
Nhà thờ Phú Thượng vẫn giữ nguyên dáng vẻ ban đầu sau gần 140 năm tồn tại
ẢNH: HOÀNG SƠN
Giáo xứ Phú Thượng được thành lập năm 1876 do các linh mục người Pháp dòng Thừa sai xây dựng. Thuở ban đầu, cộng đồng giáo dân còn thưa thớt, chỉ khoảng vài trăm người, sinh sống chủ yếu bằng nghề trồng chè, làm rẫy và canh tác nương ruộng.
Cung thánh uy nghi
ẢNH: HOÀNG SƠN
Theo tư liệu lưu giữ tại giáo xứ, trước khi nhà thờ hiện nay được dựng lên, nơi đây từng có một ngôi nhà thờ bằng gỗ lợp tranh, mặt tiền hướng đông, do linh mục Cố Tân xây dựng trong giai đoạn 1870 - 1884. Đến năm 1887, linh mục kế nhiệm là Cố Thiên Maillard quyết định xây dựng một nhà thờ mới khang trang hơn. Đây cũng được xem là công trình ấn tượng nhất trong số các công trình mà Cố Thiên xây dựng ở phía tây Đà Nẵng lúc bấy giờ.
Hai quả chuông mang tính biểu trưng cao cho khát vọng hòa bình
ẢNH: HOÀNG SƠN
Tư liệu của giáo xứ cho biết việc xây dựng nhà thờ Phú Thượng vào cuối thế kỷ 19 gặp nhiều khó khăn. Khi ấy, số giáo dân chưa đến 300 người, vật liệu xây dựng lại khan hiếm. Cát sạn phải gánh từ Túy Loan về. Vì chưa có xi măng nên vữa xây được trộn từ vôi, đường mật và vỏ cây bời lời - những vật liệu phải mua từ nơi khác rồi gánh bộ về công trường.
Khuôn viên nhà thờ Phú Thượng rộng rãi với nhiều cây xanh
ẢNH: HOÀNG SƠN
Đặc biệt, nhà thờ có hệ dàn cột kèo đồ sộ cao hơn 8 m, cùng 2 tháp chuông cao khoảng 19 m. Thế nhưng bằng sức người và lòng tin, ngôi thánh đường vẫn được hoàn thành và cao ráo như hôm nay.
Theo năm tháng, nhà thờ đã xuống cấp, hư hỏng một số bộ phận như mái ngói âm dương, trần nhà và phải thay thế vào năm 1975. Đến năm 1992, nhà thờ tiếp tục được trùng tu mặt tiền và một cuộc đại trùng tu vào năm 2022 nhân 135 năm xây dựng nhà thờ.
Linh mục Marcello Đoàn Minh giới thiệu giá gỗ dùng để trao chuông đồng đúc từ những khẩu thần công xưa
ẢNH: HOÀNG SƠN
"Xẻ" súng thần công đúc chuông đồng
Trong căn nhà truyền thống của giáo xứ Phú Thượng, linh mục Marcello Đoàn Minh tỉ mẩn lau chùi một khung gỗ lớn sẫm màu thời gian. Bộ giá đỡ được đặt trên hệ bánh xe với khối lượng khá nặng, chiếm gần trọn một góc nhà.
Lối kiến trúc với 2 ngọn tháp cao ở mặt tiền
ẢNH: HOÀNG SƠN
Thấy khách tò mò, vị quản xứ mỉm cười giải thích: Đây từng là nơi treo 2 quả chuông đồng của nhà thờ suốt hơn 1 thế kỷ, trước khi cả 2 được đưa trở lại tháp chuông vào đầu năm 2026 sau thời gian bảo quản.
Câu chuyện về bộ giá gỗ cũ được cha Đoàn Minh dẫn sang lịch sử của những quả chuông. Theo vị linh mục, quả chuông cổ nhất được đúc vào năm 1887, cùng thời điểm hoàn thành nhà thờ Phú Thượng. Điều khiến nó trở nên đặc biệt nằm ở chính vật liệu tạo nên.
Quả chuông hiện được treo ở tháp chuông nhà thờ
ẢNH: HOÀNG SƠN
"Đó là vật liệu đồng từ những khẩu súng thần công bị bỏ lại sau các cuộc xung đột vào cuối thế kỷ 19. Thay vì tận dụng số kim loại này để tiếp tục chế tạo vũ khí, người dân xứ đạo Phú Thượng đã chọn cách gom tất cả lại để đúc chuông nhà thờ", linh mục Đoàn Minh kể.
Quả chuông lớn hơn được đúc sau, vào năm 1901
ẢNH: HOÀNG SƠN
Theo linh mục Marcello Đoàn Minh, hành trình để tạo nên quả chuông ấy không hề đơn giản. Những khẩu thần công bằng đồng được cắt nhỏ để thuận tiện vận chuyển, sau đó chở bằng thuyền theo đường thủy từ Đà Nẵng ra biển. Từ đây, số kim loại này theo tàu buôn sang Pháp để đúc chuông bằng kỹ thuật châu Âu, rồi lại vượt biển trở về miền Trung.
Thánh đường Phú Thượng có sức chứa khá lớn
ẢNH: HOÀNG SƠN
Từ vũ khí phục vụ chiến trận, chiếc chuông hình cốc úp ngược nặng khoảng 100 kg được treo lên tháp nhà thờ Phú Thượng đúng dịp khánh thành vào năm 1887. Trên thân chuông vẫn còn hai dòng chữ Latin được đúc nổi, giữa thân chuông là thánh giá cùng năm đúc 1887.
Tháp chuông bên trái của nhà thờ Phú Thượng đang treo 2 quả chuông cổ
ẢNH: HOÀNG SƠN
Năm 1901, giáo xứ tiếp tục đúc thêm một quả chuông lớn nặng gần 300 kg. Từ đó, 2 tiếng chuông trầm - bổng hòa vào nhau, vang xa khắp vùng quê dưới chân núi Bà Nà. Những con chiên ở xứ đạo Phú Thượng cho biết tiếng chuông ấy gắn liền với ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ.
Trải qua nhiều cuộc tu bổ, nhà thờ Phú Thượng ở vùng bán sơn địa Đà Nẵng vẫn nguyên vẹn lối kiến trúc Tây phương
ẢNH: HOÀNG SƠN
Ngày trước chưa có đồng hồ hay điện thoại, người dân làm ruộng chỉ cần nghe chuông là biết giờ. Chuông vang lúc 12 giờ trưa hay 18 giờ, mọi người biết đã đến giờ về nhà ăn cơm hoặc đọc kinh. Chuông cũng vang lên trong những dịp lễ lớn hay khi có người qua đời.
Quả chuông nhỏ (trái) là quả đầu tiên được đúc từ những khẩu thần công vào năm 1887
ẢNH: HOÀNG SƠN
Theo linh mục Marcello Đoàn Minh, việc biến súng thần công thành chuông cũng mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. "Đó giống như tinh thần trong Kinh Thánh: đúc gươm đao thành cày cuốc, biến công cụ chiến tranh thành thứ phục vụ đời sống và đức tin", ông nói.
Sau nhiều năm sử dụng, quả chuông cổ từng bị nứt do gõ sai cách nên được hạ xuống bảo quản. Đầu năm 2026, sau thời gian xử lý và gia cố, 2 quả chuông đã được đưa trở lại tháp chuông phía bên trái của nhà thờ.
Gần 140 năm trôi qua, lớp đồng đã xỉn màu và in hằn dấu vết thời gian nhưng câu chuyện về quả chuông vẫn được người dân trong giáo xứ truyền lại như một ký ức đặc biệt. Từ những khẩu súng thần công từng gắn với chiến trận, người Phú Thượng đã biến chúng thành tiếng chuông vang xa, mang theo đức tin và khát vọng hòa bình. (còn tiếp)
Bình luận (0)