Nhà thờ chính tòa Phủ Cam tọa lạc trên ngọn đồi nguyên trước đây có tên Phước Quả, phía bờ nam của sông Hương, ở địa chỉ số 1 đường Đoàn Hữu Trưng, thuộc P.Thuận Hóa (TP.Huế).
Ngôi giáo đường nằm trên đồi cao nhìn qua sông An Cựu, cách tòa Tổng giám mục Huế khoảng 357 m theo đường chim bay về phía nam - đông nam, sở hữu vị trí đắc địa với tầm nhìn bao quát cả không gian với các công trình của tòa Tổng giáo phận Huế trang nghiêm và cổ kính.
Lịch sử hình thành hơn 300 năm
Theo tư liệu của Tổng giáo phận Huế, năm 1659, Giáo hoàng Alexander VII ra sắc lệnh cử giám mục Lambert de la Motte (1624 - 1679) làm Đại diện Tông tòa ở (giáo phận) Đàng Trong. Nhiều nhà truyền giáo thuộc hội Thừa sai Paris trong đó có linh mục Pierre Langlois (1640 - 1700) được gửi sang vùng này và đến Huế vào năm 1680 dưới lốt một thương gia.
Nhà thờ Phủ Cam nhìn nghiêng từ mặt trước
Nhờ có thư giới thiệu của thừa sai Bénigne Vachet (1641 - 1720), linh mục Pierre Langlois yết kiến con thứ hai của Chúa Hiền Nguyễn Phúc Tần là Nguyễn Phúc Thái (tức chúa Ngãi/chúa Nghĩa sau này) để trao thư và quà. Nhờ sự nâng đỡ của Nguyễn Phúc Thái mà linh mục Pierre Langlois được phép mặc áo dòng và được ông hoàng này cấp đất gần phủ chúa để làm nhà thờ, nhà ở và bệnh xá vì vị linh mục biết nghề thuốc.
Năm 1682, linh mục Pierre Langlois nhờ một ông hoàng có đạo là Tôma Nguyễn Phúc Lễ mua đất ở Đồi Đá là nơi dành cho các ông hoàng lập phủ để xây một nhà nguyện nhỏ bằng đá và các vật liệu như tre, nứa… Đến năm 1684, cũng chính linh mục Pierre Langlois triệt giải nhà nguyện này, để mua đất trên đồi Phước Quả, xây dựng nên nhà thờ Phủ Cam mới to lớn, với kiến trúc toàn bộ từ đá, hướng về phía tây.
Toàn cảnh nhà thờ Phủ Cam nhìn từ trên cao
Đến thời chúa Nguyễn Phúc Chu (sinh năm 1675, trị vì 1691 - 1725), nhà thờ bị triệt giải hoàn toàn vào năm 1698. Sau tròn 2 thế kỷ, đến năm 1898 nhà thờ Phủ Cam đã được xây dựng lại bởi giám mục Eugène Marie Allys tại vị trí cũ trên đồi Phước Quả, hoàn thành năm 1902, nhưng hướng về phía bắc.
Nhà thờ xây dựng đợt này cũng chỉ tồn tại được 60 năm rồi bị triệt giải. Đến năm 1963, nhà thờ mới được xây dựng lại theo thiết kế của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ nhưng không thể hoàn thành vì nhiều lý do. Mãi đến năm 1999, để chào đón năm 2000 là dịp kỷ niệm 150 năm ngày thành lập Giáo phận Huế, nhà thờ Phủ Cam mới được tiếp tục xây dựng lại. Công trình do Tổng giám mục Nguyễn Văn Thể trực tiếp chủ trì và đốc thúc đã hoàn thành vào tháng 5.2000, bao gồm toàn bộ kiến trúc và trang trí bên trong như hiện nay.
Kiểu kiến trúc ít thấy ở VN
Kết cấu nhà thờ Phủ Cam được áp dụng lối kiến trúc Gothic cổ kính đậm chất nghệ thuật phương Tây. Các trụ đỡ được đúc sát vào mỗi bức tường, chạy uốn cong dần, tạo nên sự mềm mại mà vẫn kiên cố. Bốn góc nhà thờ đều có 3 trụ đỡ được xây vươn dần ra, tạo thành hình dáng vòng tay ôm lấy cung thánh và bàn thờ.
Kiến trúc bên trong nhà thờ Phủ Cam mang dấu ấn kiến trúc phương Tây
ẢNH: LÊ HOÀI NHÂN
Không gian bên trong nhà thờ vô cùng rộng rãi, sức chứa lên đến 2.500 người dự lễ. Cung thánh là một hình tròn với các cấp đi dần lên cao. Đỉnh của cung thánh là một hình tròn, được thiết kế thành bàn thờ bằng đá cẩm thạch nguyên khối đồ sộ và vững chắc. Kiểu thiết kế nhà thờ Công giáo này đã rất quen thuộc ở các nước phương Tây, nhưng ở VN thì có khá ít nhà thờ được xây dựng như vậy.
Toàn cảnh nhà thờ Phủ Cam trên đồi Phước Quả nhìn về phía bắc (hướng sông Hương)
Từ nhà thờ nhìn thẳng xuống dốc Phủ Cam là con đường Nguyễn Trường Tộ với hai hàng xà cừ, long não cổ thụ chạy xuyên giữa trường Quốc học và Hai Bà Trưng (Trường nữ sinh Đồng Khánh cũ) đến đường Lê Lợi, sát bờ sông Hương. Trên tuyến đường còn có căn gác nhỏ (nay là cà phê Gác Trịnh), nơi nhạc sĩ Trịnh Công Sơn từng sinh sống và sáng tác những tình ca để đời. Chính nơi đây, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn từng dõi theo bước chân đến trường của nàng "Bích Diễm" (Ngô Vũ Bích Diễm) để sáng tác nên ca khúc Diễm xưa đầy thơ mộng.
Sau này, chính nhạc sĩ Trịnh Công Sơn viết thêm: "Thuở ấy có một người con gái rất mong manh, đi qua những hàng cây long não lá li ti xanh mướt để đến Trường ĐH Văn khoa ở Huế… Nhiều ngày, nhiều tháng của thuở ấy, người con gái ấy vẫn đi qua dưới những vòm cây long não. Có rất nhiều mùa nắng và mùa mưa cũng theo qua. Những mùa nắng, ve râm ran mở ra khúc hát mùa hè trong lá. Mùa mưa Huế, người con gái ấy đi qua nhạt nhòa trong mưa giữa hai hàng cây long não mờ mịt... Từ ban công nhà tôi nhìn xuống, cái bóng dáng ấy đi đi về về mỗi ngày bốn bận… bằng những bước đi thong thả hoàng cung".
Nhà của bà Bích Diễm ở bờ nam sông An Cựu (phía nhà thờ Phủ Cam), mỗi ngày bà đều đi qua không gian thơ mộng cổ kính này, gợi cảm hứng để nhạc sĩ viết nên những ca từ đẹp đẽ: "Mưa vẫn mưa bay trên tầng tháp cổ".
Ngày nay, nhà thờ Phủ Cam không chỉ là địa điểm tôn giáo mà còn là một thắng cảnh mang đậm kiến trúc phương Tây ngay giữa lòng cố đô Huế. Nhà thờ Phủ Cam cũng là điểm đến trong bản đồ du lịch, thu hút rất nhiều du khách và các bạn trẻ check-in, chụp hình…(còn tiếp)
Bình luận (0)