Chuyên gia hướng dẫn nguyên tắc chọn tổ hợp môn lớp 10

Chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến với chủ đề "Nguyên tắc chọn tổ hợp môn ở lớp 10" được phát tại địa chỉ thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube và TikTok Báo Thanh Niên.

Theo quy định của Sở GD-ĐT TP.HCM, vào đầu tháng 5 sắp tới, phụ huynh, học sinh lớp 9 sẽ phải thực hiện việc đăng ký nguyện vọng lớp 10. Trong khi đó, với mục tiêu của Chương trình giáo dục 2018 áp dụng ở bậc THPT, chọn nguyện vọng lớp 10 không những chỉ vào được trường đúng năng lực mà còn phải phù hợp với định hướng nghề nghiệp của học sinh trong tương lai.

ẢNH: KHOA NGUYỄN

Chính vì vậy, làm sao để chọn 4 môn học vừa phát huy được năng lực học tập ở bậc THPT của từng học sinh vừa phù hợp với định hướng nghề nghiệp là những trăn trở của phụ huynh, học sinh trong khoảng thời gian này.

Trước thực tế này, Báo Thanh Niên thực hiện chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến "Nguyên tắc chọn tổ hợp môn ở lớp 10" nhằm giải đáp các băn khoăn của phụ huynh, học sinh.

ảnh: Lê Thanh Hải

Các khách mời tham gia tư vấn gồm:

• Ông Nguyễn Hùng Khương, Hiệu trưởng Trường THPT Ernst Thälmann (Q.1 TP.HCM);
• Ông Cao Quảng Tư, Giám đốc tuyển sinh Hệ thống Trường quốc tế Á Châu (Asian School);
• Ông Nguyễn Văn Ẩn, chuyên gia tư vấn hướng nghiệp Trường THCS và THPT Trần Cao Vân.

Vì sao chọn tổ hợp môn để học bậc THPT rất quan trọng?

Ông Nguyễn Hùng Khương, Hiệu trưởng Trường THPT Ernst Thälmann (Q.1, TP.HCM), thông tin: "Sau khi trúng tuyển vào các trường THPT, các trường sẽ tư vấn chuyên sâu hơn về chương trình học cấp THPT, hướng dẫn cách đăng ký 4 môn lựa chọn, sao cho phù hợp năng lực và định hướng nghề nghiệp trong tương lai".

Ở bậc THCS, tất cả học sinh học giống nhau các môn. Tuy nhiên, ở bậc THPT có sự phân hóa và định hướng nghề nghiệp nên học sinh sẽ học giống nhau ở 8 môn và 2 động giáo dục bắt buộc gồm toán, ngữ văn, ngoại ngữ, lịch sử, giáo dục  thể chất, giáo dục an ninh quốc phòng. Ngoài ra, tùy theo năng lực và định hướng nghề nghiệp, học sinh sẽ chọn 4 trong số 9 môn: Địa lý, giáo dục kinh tế và pháp luật, vật lý, hóa học, sinh học, công nghệ, tin học, âm nhạc, mỹ thuật. Như vậy sẽ có 126 cách chọn tổ hợp môn khác nhau.

Tùy theo tình hình thực tế mà nhà trường sẽ xây dựng một số tổ hợp trên nguyên tắc đảm bảo tính khoa học, phù hợp năng lực và định hướng nghề nghiệp. 

Với học sinh chương trình tiếng Anh tích hợp, các em sẽ học 3 môn lựa chọn mặc định là vật lý, hóa học, sinh học nên các em sẽ chỉ chọn thêm 1 môn từ các môn còn lại.

Với học sinh trường chuyên, nếu môn chuyên thuộc các môn bắt buộc, các em sẽ chọn 4 môn lựa chọn từ các môn còn lại. Nếu môn chuyên thuộc các môn lựa chọn, các em sẽ chọn thêm 3 môn từ các môn lựa chọn.

Để nắm thông tin chính thức về các tổ hợp môn, phụ huynh, học sinh tham khảo tại cổng thông tin của mỗi trường.

Ông Khương cho biết, việc chọn tổ hợp môn để học bậc THPT là rất quan trọng. Học sinh cần dựa vào một số tiêu chí sau: Năng lực học tập; định hướng nghề nghiệp trong tương lai. Để nắm thêm thông tin, học sinh vào web các trường đại học để xem các phương thức xét tuyển, các khối thi. Đây là cơ sở rất quan trọng để chọn môn học để phù hợp với định hướng nghề nghiệp. Ví dụ, muốn trở thành bác sĩ, dược sĩ thì phải chọn tổ hợp có hóa học, sinh học…

Tại Trường THPT Ernst Thälmann, nhà trường xây dựng các tổ hợp theo nguyên tắc: Tổ hợp có định hướng khoa học tự nhiên, định hướng khoa học xã hội và kết hợp giữa khoa học tự nhiên và khoa học xã hội. 

P6ng Khương nói thêm: "Khi trúng tuyển lớp 10, các trường THPT sẽ tổ chức tư vấn chuyên sâu do đó phụ huynh học sinh an tâm".

Trường quốc tế Á Châu là trường ngoài công lập thực hiện theo mô hình giáo dục quốc tế. Ông Cao Quảng Tư, Giám đốc tuyển sinh Hệ thống Trường quốc tế Á Châu (Asian School), cho biết trường xây dựng các tổ hợp trên nguyên tắc chung của Chương trình GDPT 2018. 

Trường có 7 tổ hợp để lựa chọn, phụ huynh có thể xem tổ hợp môn trên website của trường. Trường tuyển sinh lớp 10 tại các cơ sở mở tại quận 1, Tân Bình, Bình Thạnh, Thủ Đức, quận 3, quận 10. Phụ huynh có thể liên hệ để được phỏng vấn chuyên sâu.

Đặc thù của trường là chương trình quốc tế bên cạnh đó còn có Chương trình GDPT 2018 của Bộ GD-ĐT. Trường cũng có chương trình AP tích lũy kiến thức ở bậc đại học, đào tạo song song. Vì vậy, khuyến khích phụ huynh tới trực tiếp các cơ sở để tham quan, khám phá môi trường học tập của các con. Trường không thi tuyển lớp 10 mà chỉ xét tuyển học bạ, theo học lực, hạnh kiểm.

Còn Trường THCS và THPT Trần Cao Vân thực hiện mô hình trường ngoài công lập với các chương trình đại trà. Ông Nguyễn Văn Ẩn, chuyên gia tư vấn hướng nghiệp Trường THCS và THPT Trần Cao Vân, chia sẻ với phụ huynh về việc tổ chức cho học sinh học môn tự chọn của trường như sau: 

Ngoài tổ hợp định hướng khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, trường có tổ hợp định hướng nghệ thuật để các em sẵn sàng thi năng khiếu thi vào đại học. Trường đảm bảo đúng số lượng, thời lượng các môn học, đảm bảo đủ giáo viên cho học sinh, chú trọng đổi mới phương pháp giảng dạy để học sinh tốt hơn, tự học nhiều hơn, có kỹ năng phản biện. Ngày 12.5, trường bắt đầu tuyển sinh lớp 10 khắp các cơ sở ở TP.HCM, sẽ có nhân viên tư vấn hỗ trợ phụ huynh trong việc tư vấn tổ hợp cho các em học sinh.

ảnh: Lê Thanh hải

Tuyển sinh lớp 10  và định hướng chọn môn học tự chọn ở các trường ngoài công lập 

Phụ huynh Ngô Phương Thanh, có con chuẩn bị vào học lớp 10 tại khu vực TP.Thủ Đức quan tâm đến Trường quốc tế Á Châu, gửi câu hỏi đến chương trình: "Năm học mới nhà trường tuyển sinh lớp 10 với chỉ tiêu và điều kiện ra sao? Con tôi đang học trường công lập muốn vào học lớp 10 Trường Á Châu thì có phải thi hay kiểm tra tiếng Anh hay không? Ngay khi đăng ký tuyển sinh, học sinh sẽ chọn môn tự chọn hay vào học chính thức mới chọn?".

Ông Cao Quảng Tư, đại diện Trường quốc tế Á Châu, trả lời: "Phụ huynh có thể tới tham quan các cơ sở để hiểu hơn. Tôi xin khẳng định, ở bất cứ cơ sở nào của Trường quốc tế Á Châu, chúng tôi đều có cơ sở vật chất, giáo dục chất lượng, toàn 10 campus của chúng tôi đều đạt kiểm định chất lượng CIS, đây là tiện ích rất quan trọng.

Với tuyển sinh lớp 10, năm học 2025-2026 trường có 600 chỉ tiêu. Phụ huynh có thể sử dụng kết quả năm lớp 9, trường không thi tuyển mà xét tuyển kết quả học tập năm lớp 9. Trường cũng tư vấn các tổ hợp môn mà học sinh lựa chọn ngay từ đầu, chứ không phải vào năm học rồi thì mới chọn".

"Chúng tôi cũng khảo sát điểm tiếng Anh đầu vào của các em để sắp xếp chương trình học tập của em cho phù hợp. Chúng tôi đào tạo song song 2 chương trình – chương trình của Bộ GD-ĐT và chương trình quốc tế được xây dựng dựa trên chuẩn giáo dục bậc phổ thông K12 của American Education Reaches Out (AERO) và Common Core State Standards - Mỹ, nên khi học xong lớp 12 các em có 2 hướng, thi tốt nghiệp THPT, xét tuyển đại học trong nước hoặc xét tuyển vào các đại học ở nước ngoài", ông Cao Quảng Tư tư vấn thêm.

ảnh: Lê Thanh Hải

Một phụ huynh học sinh có con đang học tại Trường THCS Đặng Trần Côn (Q.Tân Phú) chia sẻ: "Khi cho con tham gia học tại trường tư thục, điều mà chúng tôi băn khoăn nhất là chất lượng giảng dạy và kiến thức các con tiếp thu. Nếu con tôi vào học tại các trường tư thục như Trần Cao Vân thì chương trình học như thế nào, tham gia các hoạt động giáo dục ra sao, trường có đáp ứng được hết môn tự chọn theo nhu cầu của học sinh hay theo điều kiện của trường?".

Đại diện Trường Trần Cao Vân thông tin: "Chương trình của trường được thiết kế dựa trên Chương trình GDPT 2018 của Bộ GD-ĐT, bên cạnh đó còn tổ chức luyện thi IELTS, tin học. Trường cũng xây dựng chương trình văn thể mỹ, thể dục thể thao, để các em được giải trí, phát huy tiềm lực của mình. Trường cũng tổ chức các chuyên đề, các buổi tư vấn hướng nghiệp, định hướng cho học sinh về nghề nghiệp của mình. Kết quả là sau mỗi năm học, trường có hơn 80% học sinh thi đậu đại học công lập, 100% tốt nghiệp THPT.

Về đăng ký, lựa chọn môn học, trường có đội ngũ giáo viên nhiều kinh nghiệm tư vấn để học sinh có thể lựa được tổ hợp môn phù hợp nhất với năng lực, sở thích, mong muốn cơ hội việc làm…".

 Học sinh có được thay đổi môn tự chọn?

Khá nhiều phụ huynh học sinh lớp 9 hiện rất băn khoăn vì định hướng cũng như cách thức tổ chức các môn học của Chương trình GDPT 2018 khác chương trình cũ. Nhiều phụ huynh lo lắng nếu sau một thời gian theo học, học sinh thấy không phù hợp, có thể chọn lại tổ hợp môn học được không? Nếu muốn thay đổi thì thủ tục ra sao?

Hiệu trưởng Trường THPT Ernst Thälmann thông tin, theo quy định của Bộ GD-ĐT, học sinh có nguyện vọng chuyển đổi môn học lựa chọn hoặc cụm chuyên đề học tập. Việc chuyển đổi được phép thực hiện vào cuối năm học. Việc này nhằm đảm bảo kế hoạch giáo dục của nhà trường và tạo điều kiện để học sinh bổ sung kiến thức, kỹ năng cần thiết.

Thủ tục chuyển đổi tổ hợp môn học, gồm :

• Nộp đơn xin chuyển đổi: Học sinh cần nộp đơn đề nghị chuyển đổi môn học lựa chọn, có xác nhận và cam kết của phụ huynh hoặc người giám hộ.
• Cam kết bổ sung kiến thức: Học sinh phải cam kết tự bổ sung kiến thức của môn học mới mà mình chưa được học, đảm bảo đủ năng lực để tiếp tục học tập ở lớp học tiếp theo.
• Xét duyệt của nhà trường: Hiệu trưởng nhà trường sẽ xem xét và quyết định việc chuyển đổi, căn cứ vào khả năng tổ chức dạy học của nhà trường và điều kiện cụ thể của học sinh.
• Kiểm tra đánh giá: Trước khi chính thức chuyển đổi, học sinh phải tham gia kiểm tra, đánh giá để xác định mức độ đáp ứng yêu cầu của môn học mới. Dĩ nhiên nhà trường có kế hoạch hỗ trợ cho học sinh ôn tập nhưng quan trọng vẫn là ý thức nỗ lực bổ sung kiến thức. Nhà trường sẽ có buổi kiểm tra và không chấp nhận học sinh không có kiến thức ở lớp 10 để lên lớp 11 học môn học mới.

Tương tự với câu hỏi này, một số phụ huynh dự định cho con em theo học Trường quốc tế Á Châu cũng muốn nhà trường thông tin về việc tổ chức học theo tổ hợp môn định hướng nghề nghiệp khi áp dụng Chương trình GDPT 2018. Học sinh có thể thay đổi môn tự chọn không?

Ông Cao Quảng Tư, đại diện Trường quốc tế Á Châu, trả lời:

"Trường luôn muốn tạo điều kiện tốt nhất cho học sinh. Nhưng cũng có những học sinh khi đang học rồi mới thấy không hợp với tổ hợp đó. Trong quy trình tuyển sinh, trường có một buổi tiếp xúc riêng với phụ huynh, học sinh, để tìm hiểu năng lực, sở thích, sở trường, tâm lý các em ra sao, để giúp các em lựa tổ hợp tốt nhất. Trường rất kỹ trong khâu này vì không phải chỉ định hướng cho em vào trường mà còn là định hướng tương lai cho các em khi ra trường".

Liên quan vấn đề này, đại diện Trường THCS-THPT Trần Cao Vân thông tin: "Việc lựa chọn đúng tổ hợp môn từ ban đầu giúp học sinh rất nhiều. Nhiều em lựa chọn theo cảm tính, bạn bè. Trong khi đó, nhiều phụ huynh cũng băn khoăn, lúng túng. Chúng tôi nắm bắt nội dung này nên có những buổi tư vấn trực tiếp để ngay khi học sinh nhập học, làm hồ sơ sẽ lựa chọn, tư vấn, định hướng cho học sinh. Nhà trường xây dựng đầy đủ các tổ hợp để phụ huynh có thêm nhiều sự lựa chọn. Nhà trường vẫn hỗ trợ học sinh chuyển đổi tổ hợp môn vào cuối năm học nếu các em thấy bản thân không phù hợp với tổ hợp đã chọn. Nhưng  vẫn mong các em học sinh lựa chọn đúng nhất ngay từ đầu, cho 3 năm học".

ảnh: Lê Thanh Hải

Vừa giỏi môn tự nhiên, vừa yêu thích môn xã hội, chọn tổ hợp môn thế nào? 

Phụ huynh học sinh Trường THCS Nguyễn Du (Q.1) gửi câu hỏi đến chương trình: "Ở bậc THCS, con tôi luôn thể hiện năng lực và hứng thú với các môn khoa học tự nhiên. Tuy nhiên, cháu cũng đam mê với môn lịch sử, địa lý thì vào lớp 10 cháu nên chọn các tổ hợp môn nào cho phù hợp, đặc biệt để sau này nhiều cơ hội xét tuyển vào ĐH?".

Trước băn khoăn này của phụ huynh, ông Nguyễn Hùng Khương chia sẻ:

Với học sinh vừa mạnh về khoa học tự nhiên, vừa yêu thích lịch sử-địa lý, phụ huynh nên chọn tổ hợp linh hoạt, kết hợp giữa năng lực và đam mê. Như vậy, con không chỉ học tốt, mà còn giữ được động lực học tập suốt 3 năm THPT và mở rộng nhiều cơ hội xét tuyển đại học trong tương lai.

Với học sinh nói trên, có thể chọn tổ hợp kết hợp khoa học tự nhiên và khoa học xã hội với các tổ hợp môn gồm:

• Toán (bắt buộc – trong nhóm bắt buộc).
• Vật lý hoặc hóa học (thuộc nhóm khoa học tự nhiên – nếu học tốt, giúp xét tuyển khối A, B, A1…). Đây là những tổ hợp được nhiều trường ĐH đưa vào xét tuyển.
• Lịch sử hoặc địa lý (nằm trong nhóm khoa học xã hội – giữ được đam mê, cũng hữu ích cho các khối C, D…).
• Ngoại ngữ (tiếng Anh – có trong mọi tổ hợp xét tuyển ĐH).

Với tổ hợp này, học sinh vẫn có thể xét tuyển nhiều ngành như: Công nghệ, kỹ thuật, y sinh học (nếu chọn toán – lý – hóa); kinh tế, luật, quan hệ quốc tế, báo chí (nếu chọn văn – sử – địa – tiếng Anh); tâm lý học, giáo dục, du lịch, quản lý văn hóa…

Ngoài ra, phụ huynh nên lưu ý:

Nhiều trường ĐH hiện nay chấp nhận nhiều tổ hợp môn khác nhau, ví dụ ngành quản trị kinh doanh có thể xét nhiều tổ hợp A00 (toán – lý – hóa), D01 (toán – văn – Anh), hoặc C00 (văn – sử – địa).

Phụ huynh Trần Hữu Nghị gửi câu hỏi cho đại diện Trường quốc tế Á Châu rằng: "Việc tham gia học tập tại trường với các môn tự chọn, lợi thế tiếng Anh, kết thúc bậc THPT bằng cấp sẽ như thế nào nếu con tôi có thể đăng ký thi ĐH trong, ngoài nước? Chương trình đào tạo phổ thông của trường có ưu thế xét tuyển trường ĐH nào không?".

Ông Cao Quảng Tư thông tin: "Trường đào tạo song song 2 chương trình: của Bộ GD-ĐT và chương trình quốc tế chuẩn của Mỹ. Đại đa số học sinh tốt nghiệp THPT có IELTS từ 6.0 trở lên. Sau khi tốt nghiệp THPT, các bạn có 2 hướng hoặc vào đại học trong nước hoặc du học nước ngoài. Nhiều bạn là du học sinh ở các trường đại học danh giá trên thế giới".

"Học sinh ngoại tỉnh sẽ được tạo điều kiện học tập, sinh hoạt ra sao khi học tại các cơ sở trường? Với những học sinh còn gặp những hạn chế khi học các môn tự chọn theo định hướng nghề nghiệp thì nhà trường hỗ trợ học sinh ra sao, tổ chức phụ đạo thế nào?". Đây là câu hỏi của bạn đọc Nguyễn Ngọc Trang (Long An) gửi đến chương trình.

Ông Nguyễn Văn Ẩn, chuyên gia tư vấn hướng nghiệp Trường THCS và THPT Trần Cao Vân, thông tin: "Trường có 5 cơ sở ở TP.HCM, gần 6.000 học sinh, phục vụ các loại hình 2 buổi, bán trú, nội trú. Nếu học sinh ngoại tỉnh, các em nên chọn nội trú để yên tâm, bởi chúng tôi có đội ngũ quản nhiệm, quản lý việc các em học tập, ăn ngủ, sinh hoạt, báo cáo tình hình học tập của các em cho phụ huynh. Cơ sở vật chất đã trang bị đầy đủ để học sinh có thêm sân chơi, không gian giải trí sau giờ học căng thẳng.

Trường cũng có tổ chức những chuyên đề ôn tập miễn phí, phụ đạo cho học sinh học chậm, và bồi dưỡng cho học sinh giỏi, để các em vững vàng cho các kỳ thi".