Chuyên gia khuyên cách để người trẻ 'ly khai' sự nhiễu loạn của thế giới ảo

Ngày 31.10, tại Phố sách Hà Nội đã diễn ra Ngày hội Văn hóa đọc trong thanh thiếu nhi thủ đô với Lễ phát động phong trào đọc sách và tọa đàm Văn hóa đọc trong thanh thiếu nhi thủ đô.

Tại đây, các bạn trẻ đã được giao lưu với nhân chứng lịch sử và nghe các chuyên gia, nhà văn đưa ra lời khuyên bổ ích để người trẻ biết được giá trị vô giá của việc đọc sách và là cách để "ly khai" khỏi thế giới ảo.

Thừa thông tin nhưng không biết đọc gì

Với hơn 50 năm cầm bút gắn bó cùng thiếu nhi, nhà văn Lê Phương Liên (Hội đồng Văn học thiếu nhi - Hội Nhà văn Việt Nam) đã mang đến một thông điệp giản dị nhưng thấm thía: "Có ham đọc sách thì mới viết được sách".

Nhớ lại thời thơ ấu gian khó, khi sách báo còn là món tài sản quý hiếm, bà chia sẻ chiếc thẻ thư viện thiếu nhi khi ấy như một báu vật mở ra chân trời mới.

ẢNH: KỲ ANH

Theo nhà văn Lê Phương Liên, đọc sách không chỉ cung cấp tri thức mà còn là con đường ngắn nhất để rèn giũa khả năng biểu đạt, bồi đắp vốn sống và kích thích trí sáng tạo.

Những cuốn sách ngoài chương trình giáo khoa giúp trẻ mở rộng góc nhìn, nuôi dưỡng sự đồng cảm với cuộc sống và biến những trải nghiệm đời thường thành cảm hứng sáng tác nghệ thuật.

Tiếp nối câu chuyện, nhà văn Nguyễn Xuân Thủy (Tạp chí Văn nghệ Quân đội) đã chỉ ra sự khác biệt sâu sắc giữa hai thế hệ: thời kỳ trước là "thiếu sách để đọc", còn ngày nay lại đối mặt với nguy cơ "thừa thông tin nhưng không biết đọc gì" trước sự lấn át của mạng xã hội và điện thoại thông minh.

ẢNH: KỲ ANH

Theo ông Thủy, việc lựa chọn đọc, đặc biệt là đọc sách giấy, mang lại những giá trị vô giá cho thanh thiếu nhi. Trước hết là tạo khoảng lắng để tập trung sâu. "Khi mở một trang sách và gác lại màn hình điện tử, các bạn trẻ đã thành công bước đầu trong việc "ly khai" khỏi sự nhiễu loạn của thế giới ảo, học cách tư duy bền bỉ và tập trung cao độ", ông Thủy nói.

Theo ông Thủy, đọc sách sẽ kích hoạt trí tưởng tượng vô hạn. Khác với hình ảnh và video dựng sẵn, những con chữ đen trên nền giấy trắng buộc người đọc phải tự liên tưởng, hình dung ra thế giới xung quanh, từ đó khơi dậy tiềm năng sáng tạo và năng lực đồng cảm cá nhân.

Đặc biệt, đọc sách là hành trang tự tin bước vào đời. Tri thức tích lũy từ sách tạo nên nền tảng vững vàng. "Dù các em có trở thành người viết văn hay theo đuổi bất kỳ ngành nghề nào, thói quen đọc sách vẫn là "chiếc la bàn" định hướng tư duy và hành động", ông Thủy chia sẻ.

ẢNH: BẢO LÂM

Đọc sách để làm chủ tri thức trong thời đại số

Phát biểu tại chương trình, anh Đào Đức Việt, Phó bí thư Thành đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam TP.Hà Nội, cũng nhấn mạnh vai trò của văn hóa đọc trong việc bồi dưỡng tri thức, hình thành nhân cách và nuôi dưỡng khát vọng cống hiến của thế hệ trẻ.

Theo anh Đào Đức Việt, trong thời đại công nghệ số, khi mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi mạnh mẽ cách con người tiếp cận thông tin, việc xây dựng văn hóa đọc càng trở nên cần thiết. Công nghệ giúp tìm kiếm thông tin nhanh hơn, nhưng chính thói quen đọc và khả năng suy ngẫm mới giúp mỗi người biết lựa chọn, thấu hiểu và làm chủ tri thức.

ẢNH: KỲ ANH

Anh Việt cũng cho biết, được tổ chức lần đầu tiên, Ngày hội Văn hóa đọc trong thanh thiếu nhi thủ đô hướng tới tạo không gian kết nối tri thức, khơi dậy niềm đam mê đọc sách, lan tỏa tinh thần học tập suốt đời. Thông qua các hoạt động trải nghiệm, giao lưu với tác giả, nhà xuất bản và nhân chứng lịch sử, chương trình giúp thanh thiếu nhi tiếp cận tri thức bằng những cách sinh động, gần gũi.

Tại lễ khai mạc, Thành đoàn Hà Nội phát động phong trào đọc sách trong thanh thiếu nhi thủ đô và ra mắt huy hiệu "Đại sứ văn hóa đọc trẻ thủ đô" năm 2026. Phong trào sẽ được tổng kết và trao giải vào tháng 12.2026, danh hiệu dành cho những đoàn viên, thanh thiếu nhi có đóng góp nổi bật trong lan tỏa văn hóa đọc tại đơn vị mình.