Cô bé mồ côi cha, lớn lên trong chùa mong có tiền vào đại học

Bữa cơm vẻn vẹn đĩa rau

Chúng tôi tìm đến nhà Xuyến vào một ngày cuối tuần khi em vừa xin phép nhà chủ (nơi em đang làm thuê) để về thăm mẹ. Đó là căn nhà nhỏ được địa phương hỗ trợ xây dựng trên phần đất của ông bà ngoại, là nơi hai mẹ con tạm nương náu sau những năm dài ở chùa. Ngôi nhà không có vật dụng gì đáng giá ngoài chiếc giường cũ. Nhiều nhất trong nhà là giấy khen, bằng khen của Xuyến, bởi em có rất nhiều thành tích trong học tập.

"Mẹ mang thai em được mấy tháng thì bố mất. Từ lúc sinh ra đến giờ, em chưa từng biết mặt bố", Xuyến kể. Ngày ấy, mẹ em vốn sức khỏe yếu, mắc bệnh hen, hoàn cảnh gia đình khó khăn. Khi gần đến ngày sinh Xuyến, không còn nơi nương tựa, bà tìm đến chùa Lư Li Tự (còn gọi là chùa Nội Cói, ở thôn Nội, xã Phượng Dực, TP.Hà Nội) xin tá túc.

Từ đó, cửa chùa trở thành mái nhà đầu tiên của cô bé mồ côi cha. Xuyến lớn lên trong tiếng chuông chùa, trong sự yêu thương của sư bà Thích Đàm Đinh mà em gọi với cái tên thân thương là "cụ chùa". Mẹ em làm công quả, quét dọn, chăm lo việc chùa để đền đáp. "Lúc sinh ra em được cụ chùa cưu mang. Cụ cho tiền đóng học, mua quần áo, sách vở để em được đến trường", Xuyến nhớ lại.

ẢNH: ĐỨC QUANG

ẢNH: ĐỨC QUANG

Những ngày thơ bé ấy tuy nghèo nhưng với Xuyến vẫn là quãng thời gian may mắn, bởi hai mẹ con còn có nơi để nương nhờ. Nhưng rồi biến cố lại ập đến. Năm Xuyến học lớp 3 chuẩn bị lên lớp 4, sư bà qua đời. Người từng che chở hai mẹ con không còn nữa. Mẹ Xuyến từng nghĩ đến chuyện rời chùa, nhưng hoàn cảnh quá khó khăn nên tiếp tục xin ở lại làm công quả. Cuộc sống vốn đã thiếu thốn lại càng thêm chật vật.

Không có nghề nghiệp ổn định, mẹ Xuyến cố gắng làm mọi việc có thể để nuôi con ăn học. Người phụ nữ bệnh tật ấy trồng rau đem bán, rồi nhận làm hàng thủ công, đan những vòng hương thờ để kiếm từng đồng. Nhìn bữa cơm của hai mẹ con chỉ có vẻn vẹn một đĩa rau luộc mà chúng tôi không khỏi nghẹn lòng.

Vừa học, vừa làm thuê vẫn trở thành học sinh giỏi cấp thành phố

Điều khiến Xuyến thương nhất là sức khỏe của mẹ ngày càng yếu. Mẹ Xuyến bị hen, thêm bệnh đại tràng, từng phải điều trị nhiều lần. Khi sư bà còn sống, mẹ Xuyến còn được giúp mua thuốc, đưa đi viện. Sau này mọi thứ trở nên khó khăn hơn. Bà nhận làm thêm tại nhà với công việc quấn hương thuê để có tiền mua rau cháo ăn qua ngày.

Thương mẹ, từ năm lớp 10, cô học trò nhỏ bắt đầu đi làm thêm. Những ngày nghỉ hè, khi bạn bè có thời gian nghỉ ngơi, Xuyến vào xưởng cuốn hương, đóng gói hương thuê. Làm cả ngày, em kiếm được khoảng hơn 100.000 đồng.

"Tiền kiếm được em mua sách vở, đóng tiền học thêm và những khoản sinh hoạt ở lớp. Em biết hoàn cảnh mình khó khăn nên phải tự lo để đỡ bớt phần nào cho mẹ", Xuyến nói.

Biến cố lớn nhất đến vào năm lớp 11, khi mẹ Xuyến đổ bệnh nặng. Bà bị tràn dịch phổi, sốt cao kéo dài, phải chuyển qua nhiều bệnh viện điều trị. "Lúc đó em nghĩ nhà không có tiền nữa rồi. Em định nghỉ học để đi làm kiếm tiền giúp mẹ", Xuyến kể.

ẢNH: ĐỨC QUANG

Chính cô giáo chủ nhiệm đã níu em ở lại với giấc mơ con chữ. "Cô hỏi em rằng nếu bây giờ nghỉ học, đi làm công nhân kiếm 5 - 7 triệu đồng/tháng thì gia đình có hết khổ, tương lai có thay đổi không?", Xuyến kể.

Câu hỏi ấy khiến cô học trò nghèo suy nghĩ lại. Em hiểu rằng nếu buông bỏ việc học, có thể trước mắt kiếm được ít tiền, nhưng giấc mơ thay đổi cuộc đời sẽ khép lại. Thế là Xuyến quay lại trường. Biết hoàn cảnh của em, thầy cô luôn động viên, miễn giảm nhiều khoản học thêm, tận tình chỉ bảo mỗi khi em gặp khó khăn.

Không phụ lòng mọi người, Xuyến luôn nỗ lực học tập. Ở cấp THCS, em từng đạt giải học sinh giỏi môn ngữ văn cấp huyện. Lên THPT, em bén duyên với môn lịch sử và tiếp tục đạt thành tích trong các kỳ thi học sinh giỏi cấp thành phố.

Hiện nay, cuộc sống của hai mẹ con Xuyến còn rất nhiều khó khăn khi sức khỏe mẹ em ngày càng suy kiệt. Dù ốm yếu, bà vẫn cố gắng nhận quấn hương thuê tại nhà. Còn Xuyến sau kỳ thi tốt nghiệp vừa qua đã đi làm thuê tại quán ăn cách nhà hơn 10 km và ở nhờ lại quán để tiết kiệm chi phí đi lại.

Trước ngưỡng cửa đại học, cô học trò nghèo đầy lo lắng khi tiền làm thuê của em cũng chỉ đủ trang trải cuộc sống. Dù đạt điểm cao trong kỳ thi tốt nghiệp THPT vừa qua với 24,75 điểm thi và hơn 27 điểm học bạ, em rất hoang mang vì có đỗ thì cũng không có tiền theo học.

"Em nghĩ rất nhiều. Nếu đi học đại học thì tiền học phí ở đâu, rồi tiền trọ, tiền ăn uống nữa", Xuyến lo lắng nói. Xuyến bảo em muốn tiếp tục được học, muốn trở thành cô giáo giống như những thầy cô đã từng giúp mình. "Em muốn có tri thức rồi sau này đem những tri thức đó đóng góp cho thế hệ sau. Em không muốn ai phải khổ như em nữa. Nhưng em không biết phải làm như thế nào để có tiền đi học. Mẹ em thì yếu lắm rồi", Xuyến nghẹn ngào.

Trước mong ước được học đại học của con, bà Nguyễn Thị Khôn (mẹ Xuyến) bật khóc nói: "Không được đâu vì gia đình không còn đủ sức gánh thêm bất kỳ khoản chi phí nào. Tôi làm thêm hôm nào khỏe thì được khoảng 20.000 đồng. Hôm nào mệt thì chỉ được 10.000 đồng hoặc 5.000 đồng thôi".

Bà cũng thật thà chia sẻ nhiều lúc khổ quá chỉ muốn chết, nhưng nghĩ đến con bà lại gượng dậy sống tiếp và chỉ mong con học hết THPT. Khi được hỏi nếu có sự hỗ trợ để con được học đại học, ánh mắt người mẹ như bừng lên hy vọng. "Cháu được đi học đại học thì nó sẽ có một tương lai khác, tôi mong lắm", bà xúc động nói.

Cô giáo Đào Thị Thu Huyền (Trường THPT Tân Dân, giáo viên chủ nhiệm của Xuyến) cho biết: "Dù thiếu thốn về vật chất nhưng em chưa bao giờ thiếu nghị lực. Suốt 3 năm học THPT, em luôn chăm ngoan, sống có trách nhiệm, lễ phép với thầy cô, hòa đồng với bạn bè. Bằng sự bền bỉ và tinh thần vượt khó, em liên tục đạt danh hiệu học sinh giỏi toàn diện. Năm học 2025 - 2026, em vinh dự được tuyên dương là Học sinh tiêu biểu của thủ đô. Xuyến luôn ấp ủ trở thành giáo viên, nhưng hoàn cảnh em quá khó khăn. Tôi chỉ mong có được sự giúp đỡ của cộng đồng để em được đi học".