Có gì trong thỏa thuận hạt nhân Mỹ - Ả Rập Xê Út?

Mỹ và Ả Rập Xê Út đã ký một thỏa thuận điện hạt nhân, cho phép Riyadh làm giàu uranium và xây dựng các lò phản ứng bằng công nghệ của Mỹ.

Nhưng điều này cũng làm dấy lên lo ngại có thể mở ra con đường để vương quốc này phát triển vũ khí hạt nhân.

Thỏa thuận Mỹ - Ả Rập Xê Út gồm những gì?

Thỏa thuận giữa Washington và Riyadh cho phép làm giàu uranium và tái chế chất thải hạt nhân - cả hai đều là con đường tiềm năng dẫn đến vũ khí hạt nhân.

Thỏa thuận không bắt buộc Ả Rập Xê Út phải cho phép Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) của Liên Hiệp Quốc tiến hành các cuộc thanh tra đột xuất - là biện pháp để ngăn chặn việc làm giàu uranium bí mật.

Nhưng điều này là một mối lo ngại vì Thái tử Ả Rập Xê Út đã nói rằng Riyadh sẽ phát triển vũ khí hạt nhân nếu đối thủ khu vực của họ là Iran làm như vậy.

Có những mối lo ngại nào khác?

Một thỏa thuận hạt nhân dân sự đã được tiến hành trong nhiều năm. Nhưng các nhóm chống phổ biến vũ khí hạt nhân đã cảnh báo chống lại nó.

ẢNH: REUTERS

Thỏa thuận này có thể gây ra những câu hỏi về tính nhất quán trong chủ trương của Mỹ: việc Iran từ chối ngừng chương trình làm giàu uranium là một trong những lý do biện minh cho cuộc chiến của Mỹ chống lại nước này.

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 23.7 cũng cho biết thỏa thuận chỉ được tiến hành nếu Riyadh tham gia Hiệp định Abraham để bình thường hóa quan hệ với Israel, một hành động mà vương quốc này cho đến nay vẫn từ chối thực hiện.

Có bất kỳ biện pháp bảo đảm nào không?

Mỹ cho biết một thỏa thuận bảo đảm song phương cũng đã được ký kết, bao gồm các thỏa thuận không phổ biến vũ khí hạt nhân theo Đạo luật Năng lượng Nguyên tử của Mỹ.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu: “Một trong những biện pháp bảo đảm tốt nhất là đảm bảo rằng công nghệ và các công ty Mỹ là những bên tham gia vào việc này. Mặt khác, nếu một quốc gia theo đuổi công nghệ hạt nhân với một quốc gia khác, thì chúng ta thực sự không kiểm soát được các biện pháp bảo đảm đó”.

Thỏa thuận này hiện được chuyển đến Quốc hội trong vòng 90 ngày, và để bác bỏ quyền phủ quyết của tổng thống cần có 2/3 số phiếu.

Một số nghị sĩ đảng Dân chủ đã bày tỏ lo ngại rằng nó có thể dẫn đến một cuộc chạy đua vũ trang ở Trung Đông. Thượng nghị sĩ Edward Markey nói: “Họ đang cho phép Ả Rập Xê Út, một quốc gia hiếu chiến và độc đoán, phát triển công nghệ vũ khí hạt nhân, nhưng lại phát động một cuộc chiến với Iran dưới vỏ bọc ngăn chặn bom hạt nhân của Iran”.