Có nên sử dụng nha đam để trị táo bón? Chuyên gia nói gì

Cơ chế nhuận tràng và bằng chứng khoa học

Thạc sĩ - bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Văn Huy (Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Khoa học Sức khỏe, Đại học Quốc gia TP.HCM) cho biết hoạt chất aloin nằm trong lớp nhựa vàng của lá nha đam là thành phần có tác dụng nhuận tràng. Tuy nhiên cần được sử dụng đúng liều lượng, đúng chỉ định và tốt nhất là dưới sự hướng dẫn của người có chuyên môn.

Một phân tích tổng hợp đăng tải trên Journal of Neurogastroenterology and Motility thực hiện trên nhóm bệnh nhân mắc hội chứng ruột kích thích cho thấy nha đam giúp cải thiện triệu chứng hiệu quả và an toàn, nhưng với điều kiện chỉ áp dụng trong điều trị ngắn hạn.

ẢNH: L.C TẠO BỞI G.M.N

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng các loại thuốc nhuận tràng kích thích tuyệt đối không nên dùng kéo dài. Để giải quyết triệt để chứng táo bón mạn tính, các phương pháp can thiệp cốt lõi vẫn phải dựa trên việc tăng cường chất xơ trong khẩu phần ăn, uống đủ nước và duy trì vận động thể chất điều độ.

Bên cạnh đó, khi sử dụng cần chú ý nhựa nha đam có thể làm hạ kali máu, do đó có thể gây nguy hiểm khi dùng chung với thuốc trợ tim và thuốc lợi tiểu. Gel nha đam có thể tương tác làm hạ đường huyết khi dùng với thuốc điều trị đái tháo đường. Sự thay đổi chu kỳ ruột cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu các thuốc chống đông máu như warfarin.

Tránh nhầm lẫn giữa nha đam tươi và vị thuốc lô hội

Theo bác sĩ Huy, dưới góc độ y học cổ truyền, cần tránh sự nhầm lẫn phổ biến giữa lá nha đam tươi và "vị thuốc lô hội" - vốn là chế phẩm được làm từ phần nhựa cô đặc đã làm khô của cây nha đam. Y học cổ truyền xếp vị thuốc lô hội vào nhóm vị đắng, tính hàn; có công năng thanh nhiệt, thông đại tiện, sát trùng... Vì tính chất đắng và hàn, lô hội chỉ phù hợp để điều trị chứng táo bón do thực nhiệt (nóng trong, phân khô kết, miệng khô, bứt rứt) với liều lượng phù hợp.

Tuy nhiên, với những người có thể trạng tỳ vị hư hàn (bụng dạ yếu, hay lạnh bụng, tiêu phân lỏng), đặc biệt là người cao tuổi, việc dùng một vị thuốc vừa hàn vừa tẩy mạnh như lô hội sẽ làm tổn thương hệ tiêu hóa thêm trầm trọng.

Ngoài ra, y học cổ truyền thường sử dụng vị thuốc lô hội với liều lượng rất nhỏ (0,05 - 0,1 gram/ngày để kiện tỳ vị, hỗ trợ tiêu hóa và 1 - 2 gram/ngày để nhuận tràng, trị táo bón do nhiệt). Việc sử dụng quá liều (khoảng từ 8 g) có thể gây ngộ độc.

ẢNH: L.C TẠO BỞI G.M.N

Hướng dẫn sơ chế và những đối tượng cần thận trọng khi dùng nha đam

Để sử dụng nha đam mang lại lợi ích giải nhiệt mà không gây hại, cần lưu ý các nguyên tắc sau:

• Lựa chọn đúng phần ăn: Chỉ sử dụng phần gel trong suốt. Phải gọt bỏ hoàn toàn lớp vỏ xanh và đặc biệt là cạo sạch lớp nhựa vàng sát vỏ.
• Khử sạch nhựa (aloin): Sau khi cắt nhỏ, cần ngâm và rửa phần gel nhiều lần với nước muối pha loãng cho đến khi hết hoàn toàn nhớt và vị đắng.
• Sử dụng với lượng vừa phải: Nha đam tươi nên được xem là món ăn hỗ trợ giải nhiệt, không nên dùng thay thế nước uống hàng ngày với mục đích thải độc kéo dài.

Những nhóm người cần thận trọng

• Phụ nữ mang thai và cho con bú: Aloin có thể kích thích co bóp tử cung.
• Trẻ nhỏ (đặc biệt dưới 12 tuổi).
• Người có bệnh lý đường ruột: Viêm loét đại tràng, bệnh Crohn, trĩ, tắc ruột, tiêu chảy.
• Người mắc bệnh lý thận hoặc tim mạch: Do nguy cơ rối loạn điện giải và mất kali.
• Người có thể trạng "tỳ vị hư hàn": Thường xuyên lạnh bụng, tiêu hóa kém.