Cơn địa chấn di cư ở biên giới Tây Ban Nha

Ceuta bất ngờ "vỡ trận"

Tây Ban Nha đang phải đối mặt với thách thức từ đợt di cư vào Ceuta (thành phố tự trị của Tây Ban Nha ở bờ biển Bắc Phi) trong những ngày qua. Theo Hãng tin Reuters, Bộ Nội vụ Tây Ban Nha ngày 31.7 ước tính có khoảng 50.000 người tràn vào Ceuta qua các đường biển và đường bộ, đánh dấu một trong những đợt vượt biên lớn nhất lịch sử khu vực.

Phần lớn người di cư - bao gồm thanh niên, phụ nữ và trẻ em - đã mạo hiểm bơi dọc theo bờ biển từ thị trấn Fnideq (Ma Rốc) hoặc trèo qua các rào chắn kiên cố. Cảnh sát địa phương xác nhận ít nhất 19 người thiệt mạng trong nỗ lực vào Ceuta, từ đó tìm cơ hội đến châu Âu. Tình hình tại biên giới Ma Rốc ban đầu cũng rất căng thẳng. Lực lượng an ninh nước này đã phải dùng vòi rồng để đẩy lùi các đám đông cố gắng áp sát cổng ranh giới và nhiều cuộc đụng độ đã xảy ra tại Fnideq. Đến chiều qua, tình hình cơ bản đã được kiểm soát, khi Tây Ban Nha và Ma Rốc đã gia cố hàng rào tại các cửa khẩu và khống chế dòng người.

Cuộc khủng hoảng này không chỉ gây áp lực lên hạ tầng của Ceuta mà còn tạo ra những rạn nứt ngoại giao nghiêm trọng trong nội bộ châu Âu. AFP đưa tin chính phủ Ý ngày 30.7 đã kêu gọi đình chỉ tư cách thành viên của Tây Ban Nha khỏi khu vực đi lại tự do Schengen, với lý do Madrid không kiểm soát được biên giới bên ngoài của khối. Phía Tây Ban Nha sau đó đã phản đối lập trường của Rome. Chính quyền Mỹ cũng chỉ trích rằng chính sách nhập cư của Tây Ban Nha đã tạo tiền đề cho khủng hoảng di cư ở Ceuta. Phát biểu trong chuyến thăm Ceuta ngày 31.7, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez cho biết diễn biến vừa qua "là sự vi phạm toàn vẹn lãnh thổ của Tây Ban Nha và cần phải bị lên án mạnh mẽ".

Ảnh: AP

Toan tính chính trị

Lý giải về nguyên nhân bùng phát làn sóng di cư, Reuters phân tích rằng chính sách nhập cư cởi mở của Tây Ban Nha có thể là một động lực thôi thúc dòng người tìm đường đến nước này, trong bối cảnh nhiều nước châu Âu giáp Địa Trung Hải đang ra sức siết chặt dòng người di cư từ Bắc Phi. Chính phủ của Thủ tướng Sanchez gần đây đã khởi động chương trình cấp quy chế hợp pháp cho khoảng 500.000 người nhập cư không có giấy tờ, dẫn đến lượng hồ sơ đăng ký tăng vọt gấp đôi và tạo tâm lý nôn nóng cho những người đang chờ chực.

Nguồn: TL

Tuy nhiên, dưới góc độ địa chính trị, vấn đề di cư tại Ceuta từ lâu đã được xem là "đòn bẩy" ngoại giao của Ma Rốc. Ma Rốc và Tây Ban Nha từng có những bất đồng về các tranh chấp chủ quyền ở vùng Tây Sahara tại châu Phi. AP dẫn một số nguồn tin tiết lộ Ma Rốc hồi năm 2021, từng nới lỏng kiểm soát biên giới để mặc 10.000 người di cư tràn vào Ceuta trong 2 ngày. Động thái đó được giới quan sát coi là sự trả đũa hành động của Tây Ban Nha đối với tình hình chính trị tại Tây Sahara. Hai bên sau đó đã hòa giải, nhưng làn sóng di cư lại vừa diễn ra chỉ hơn một tuần sau khi Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez có chuyến thăm Algeria vào ngày 20.7. Lâu nay, Algeria chính là quốc gia láng giềng hậu thuẫn mạnh mẽ cho lực lượng Polisario, nhóm chống lại Ma Rốc để đòi độc lập cho Tây Sahara.

Dư luận đặt câu hỏi liệu sự xích lại gần nhau giữa Tây Ban Nha và Algeria có phải là nguyên nhân khiến Ma Rốc "buông lỏng" biên giới một lần nữa để gửi đi thông điệp cảnh báo, hay đây hoàn toàn là hệ quả của chính sách di trú mới.