Cụ bà miền Tây gần nửa thế kỷ giữ nghề làm lồng đèn Trung thu

Những ngày cận Trung thu 2026, căn nhà nhỏ của bà Trần Thị Hai (ở phường Sóc Trăng, TP.Cần Thơ) lại rực rỡ sắc đỏ, vàng, xanh, tím của giấy kiếng.

Bà Hai đã gắn bó với công việc này từ khi còn là một cô bé 13 tuổi. Đến nay, người phụ nữ 70 tuổi đã có 57 năm làm lồng đèn truyền thống.

Gia đình bà Hai có 7 anh chị em. Theo thời gian, nhiều người đã qua đời, hiện chỉ còn 3 anh chị em. Mỗi mùa Trung thu, ba chị em lại quây quần bên những thanh tre, cuộn kẽm và giấy kiếng để cùng nhau làm lồng đèn.

Mỗi ngày, cả gia đình chỉ có thể hoàn thành khoảng 20 chiếc lồng đèn. Ngoài việc làm đèn, bà Hai còn phải dành thời gian chăm sóc người cha đã 98 tuổi. Vì vậy, dù mùa Trung thu là thời điểm khách tìm mua lồng đèn nhiều nhất trong năm, gia đình cũng không thể nhận làm với số lượng lớn.

Với bà Hai, nghề làm lồng đèn giờ đây không chỉ là công việc tạo thêm thu nhập. Đó còn là nghề của gia đình, là một phần ký ức đã theo bà từ thời thơ ấu.

ẢNH: DUY TÂN

Một chiếc lồng đèn ông sao nhỏ bé nhưng để hoàn thành, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn. Khâu đầu tiên là chọn tre, phải có độ già vừa phải, chắc nhưng vẫn đủ dẻo để dễ uốn.

Hiện nay, gia đình phải thuê người đi đốn tre. Tre sau khi đốn được phơi khô, chẻ thành những nan có độ dày vừa phải để dễ uốn nhưng vẫn giữ được độ chắc. Từng nan tre được uốn thành ngôi sao năm cánh cân đối, cố định các mối nối bằng kẽm và tạo thêm vòng tròn bên ngoài để giữ chắc khung đèn.

Sau khi hoàn thiện khung, giấy kiếng nhiều màu được cắt và dán thủ công bằng hồ nấu từ bột mì. Giấy phải mỏng, trong để ánh sáng xuyên qua, đồng thời người làm phải khéo léo để giấy không nhăn, rách và ôm sát khung.

Cuối cùng, những sợi kim tuyến nhiều màu được gắn dọc theo các cạnh ngôi sao, giúp chiếc lồng đèn thêm nổi bật.

ẢNH: DUY TÂN

Trước đây, gia đình bà Hai không chỉ làm lồng đèn ông sao. Những mẫu đèn hình con cá, con gà, con thỏ... cũng từng được làm tại đây. Tuy nhiên, các mẫu lồng đèn tạo hình con vật đòi hỏi nhiều thời gian và công sức hơn.

Khi tuổi ngày một cao, sức khỏe không còn như trước, gia đình dần thu hẹp sản xuất. Hiện nay, những chiếc lồng đèn ông sao là sản phẩm chính còn được duy trì. Mỗi chiếc được bán với giá 25.000 đồng.

Những chiếc lồng đèn thủ công không còn chiếm ưu thế như trước. Tuy nhiên, sản phẩm truyền thống vẫn có chỗ đứng riêng. Nhiều người tìm đến lồng đèn ông sao không chỉ để mua một món đồ chơi cho trẻ nhỏ, mà còn để tìm lại ký ức của những mùa Trung thu xưa.

ẢNH: DUY TÂN

Nguồn thu nhập chính của bà Hai hiện nay đến từ việc cho thuê mặt bằng phía trước nhà. Nghề làm lồng đèn chỉ mang tính thời vụ và không đem lại nguồn thu lớn. Thế nhưng, người phụ nữ 70 tuổi vẫn chưa muốn dừng lại. Gần nửa thế kỷ qua, những thanh tre, cuộn kẽm và tấm giấy kiếng đủ màu đã trở thành một phần cuộc sống của bà.