Cuộc gọi điện thoại truyền thống trở nên 'cổ lỗ sĩ' trong mắt người trẻ?

"Đừng gọi, nhắn tin cho tiện!"

Nguyễn Thị Minh Thư, sinh viên Trường ĐH Bình Dương, thừa nhận hiếm khi nghe cuộc gọi điện thoại nếu chưa được "báo trước". "Em thấy hơi áp lực khi ai đó gọi đột ngột. Nhắn tin thì em có thời gian suy nghĩ và trả lời khi rảnh", Thư nói.

Thư kể, trong nhóm bạn thân, mọi liên lạc đều diễn ra qua chat, từ việc học, chuyện đi chơi đến tâm sự cá nhân. "Gọi điện thoại chỉ khi rất gấp, còn lại tụi em nhắn tin", Thư cho biết và nói rằng: "Em thấy gọi điện thoại hơi... cổ lỗ sĩ".

Không riêng Thư, nhiều người trẻ coi tin nhắn là phương thức giao tiếp mặc định. Chị Huỳnh Thị Ánh Đào (32 tuổi, làm việc ở 221 Võ Văn Ngân, P.Thủ Đức, TP.HCM; trước là P.Linh Chiểu, TP.Thủ Đức, TP.HCM), chia sẻ: "Nhắn tin giúp mình chủ động thời gian. Gọi điện thì phải dừng mọi việc để nghe, có khi kéo dài cả nửa tiếng".

ẢNH: THANH NAM

Chuyên gia tâm lý Đỗ Thị Minh Hằng, Trung tâm tham vấn và trị liệu Sài Gòn Mentality (TP.HCM), cho rằng sự tiện lợi là yếu tố đầu tiên khiến nhắn tin chiếm ưu thế, nhưng đằng sau đó là cả một sự thay đổi trong tâm lý giao tiếp.

"Việc hạn chế cuộc gọi điện thoại truyền thống không đơn thuần là thay đổi công cụ, mà phản ánh nhu cầu kiểm soát không gian và cảm xúc của thế hệ trẻ. Nhắn tin cho phép người trẻ suy nghĩ, chỉnh sửa, cân nhắc cách diễn đạt. Điều đó tạo cảm giác an toàn hơn so với việc phải phản ứng ngay lập tức trong một cuộc gọi", bà Hằng phân tích.

"Giao tiếp qua màn hình cũng giúp tránh những khoảng lặng khó xử. Nếu lúng túng, có thể im lặng vài phút trước khi trả lời. Nếu lỡ viết sai, có thể xóa đi. Trong khi đó, gọi điện thoại đòi hỏi phản xạ tức thì. Ngoài ra, môi trường mạng xã hội định hình thói quen giao tiếp ngắn gọn, nhanh và giàu biểu tượng cảm xúc. Trên Zalo hay Messenger, mọi tương tác diễn ra trong vài giây. Điều này khiến các cuộc trò chuyện dài qua điện thoại trở nên "tốn thời gian" trong mắt nhiều người trẻ", bà Hằng nói thêm.

Đào Thị Mỹ Hằng (24 tuổi, ngụ ở 453/44 Nguyễn Chí Thanh, P.Chợ Lớn, TP.HCM; trước đây là P.12, Q.5, TP.HCM) thừa nhận: "Vì quen việc giao tiếp qua màn hình nên tôi ngại gọi điện, đôi khi lo lắng khi phải nói chuyện trực tiếp qua điện thoại với người lạ".

Chuyên gia tâm lý Vũ Minh Tiến, Trung tâm tư vấn tâm lý Việt Healthcare (TP.HCM) cho rằng nếu quá phụ thuộc vào nhắn tin, kỹ năng giao tiếp trực tiếp có thể bị ảnh hưởng. "Giao tiếp qua điện thoại giúp rèn luyện khả năng lắng nghe, phản xạ ngôn ngữ và xử lý tình huống. Nếu ít thực hành, các kỹ năng này dễ mai một", ông Tiến nhìn nhận.

ẢNH MINH HỌA: THANH NAM

Những cuộc gọi điện thoại thưa dần

Sự thay đổi thói quen liên lạc cũng tác động đến các mối quan hệ. Bà Phan Thị Minh (46 tuổi, ngụ ở xã Đông Sơn, tỉnh Quảng Ngãi; trước là xã Bình Thanh, H.Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi) tâm sự: "Con gái tôi là sinh viên năm 3, đang học ở TP.HCM. Cả tuần con chỉ nhắn tin qua Zalo chứ hiếm khi gọi điện thoại. Tôi luôn muốn nghe giọng con cho đỡ nhớ".

Trong khi đó, con gái bà Minh là Đỗ Thị Kim Thảo, sinh viên Trường ĐH Văn Hiến, cho rằng bản thân vẫn quan tâm mẹ, chỉ là thể hiện theo cách khác. "Em nhắn tin với mẹ mỗi ngày. Gọi điện thoại nhiều khi sợ mẹ đang bận".

Trần Thị Thu Như (28 tuổi, ngụ chung cư Opal Garden, P.Hiệp Bình, TP.HCM; trước là P.Hiệp Bình Chánh, TP.Thủ Đức, TP.HCM) cho biết: "Đã rất lâu rồi không thực hiện một cuộc gọi điện thoại nào cả. Hầu như trong mọi mối quan hệ, khi cần liên lạc, chủ yếu nhắn tin, hoặc gọi qua các nền tảng mạng xã hội".

Tương tự, Đỗ Việt Quân (27 tuổi, làm việc tại 728 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P.Phú Lợi, TP.HCM; trước đây là P.Phú Hòa, TP.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương), nói: "Tôi nạp card điện thoại chỉ để sử dụng mạng di động 5G chứ không tốn tiền gọi điện thoại thông thường. Một năm qua, dường như tôi không gọi qua số điện thoại cho ai cả. Chủ yếu gọi qua Zalo hay Viber".

Theo chị Hồ Minh Anh (35 tuổi), ngụ ở 252/10/17 Quốc lộ 1K, P.Linh Xuân, TP.HCM (trước là P.Linh Xuân, TP.Thủ Đức, TP.HCM), cho rằng khoảng cách thế hệ đôi khi bắt nguồn từ sự khác biệt trong cách hiểu về "kết nối". "Với thế hệ trước, một cuộc gọi điện thoại dài thể hiện sự quan tâm. Còn với người trẻ hiện nay, vài dòng tin nhắn qua Messeger hay Zalo, Viber mỗi ngày đã đủ duy trì mối liên hệ", chị Anh nói và chia sẻ thêm: "Trong tình bạn, nhóm chat sôi động có thể thay thế những cuộc gọi riêng tư. Nhưng quả thật, giữa hàng trăm tin nhắn trên mạng xã hội, đôi khi tôi vẫn cảm thấy thiếu một cuộc trò chuyện thực sự sâu, thực sự lâu".

ẢNH MINH HỌA: THANH NAM

Gọi điện có thật sự "cổ lỗ sĩ"?

Theo anh Lê Tấn Thành (31 tuổi, ngụ ở 69 Nhơn Hoà 17, P.An Khê, TP.Đà Nẵng; trước là P.Hoà An, Q.Cẩm Lệ, TP.Đà Nẵng), thực tế, cuộc gọi điện thoại truyền thống vẫn hiện diện chứ không hề biến mất. Khi có việc khẩn cấp, khi cần giải thích rõ ràng hoặc chia sẻ cảm xúc mạnh, nhiều người trẻ vẫn chọn nhấc máy. Còn khi yêu nhau thường duy trì gọi video hằng ngày. Với nhóm bạn thân họp mặt trực tuyến thay vì chỉ nhắn tin.

"Điều thay đổi không phải là giá trị của cuộc gọi, mà là vị trí của nó trong "thứ tự ưu tiên". Nếu trước đây, cuộc gọi điện thoại truyền thống là lựa chọn mặc định, thì nay nó chỉ là một trong nhiều phương thức giao tiếp", anh Thành nói.

Chuyên gia tâm lý Vũ Minh Tiến nhấn mạnh: "Không nên gắn nhãn "cổ lỗ sĩ" cho cuộc gọi điện thoại truyền thống. Mỗi công cụ có vai trò riêng. Quan trọng là người trẻ biết khi nào nên nhắn, khi nào nên gọi".

Các chuyên gia khuyến nghị người trẻ nên chủ động rèn luyện kỹ năng giao tiếp trực tiếp. Tham gia thảo luận nhóm, thuyết trình, gặp gỡ bạn bè ngoài đời thực giúp tăng sự tự tin và khả năng xử lý tình huống.

"Trong gia đình, có thể duy trì thói quen gọi điện định kỳ, dù chỉ 10 – 15 phút mỗi tuần. Một cuộc gọi ngắn nhưng trọn vẹn có thể mang lại cảm giác gần gũi hơn nhiều tin nhắn rải rác. Ngoài ra, cần học cách quản lý áp lực phản hồi. Không nhất thiết phải trả lời ngay mọi tin nhắn. Việc đặt ra "khoảng thời gian không online" giúp bảo vệ sự tập trung và sức khỏe tinh thần", ông Tiến chia sẻ.

Còn chuyên gia tâm lý Đỗ Thị Minh Hằng cho rằng: "Công nghệ giúp con người kết nối nhanh hơn bao giờ hết. Nhưng giữa "kết nối nhiều" và "kết nối sâu" vẫn có sự khác biệt. Gọi điện thoại kiểu truyền thống không hề lỗi thời, nó chỉ không còn là lựa chọn duy nhất".