Đà Nẵng đề xuất lập trung tâm hành chính công một cấp: Kỳ vọng đột phá, nhưng cần thận trọng

Sáng 29.4, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng tổ chức hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo đề án và nghị quyết của HĐND thành phố về việc thành lập Trung tâm Phục vụ hành chính công một cấp.

Hướng tới nền hành chính không phụ thuộc địa giới

Theo Sở Nội vụ thành phố Đà Nẵng, đề án được xây dựng theo chỉ đạo của Thành ủy Đà Nẵng, với mục tiêu hướng tới 100% thủ tục hành chính được giải quyết không phụ thuộc địa giới hành chính. Hồ sơ đề án đã trải qua nhiều vòng góp ý của các sở, ngành, địa phương, cơ quan Trung ương và các tổ chức chính trị - xã hội, đồng thời được UBND thành phố thống nhất thông qua.

Thực tiễn hiện nay cho thấy mô hình trung tâm hành chính công 2 cấp vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế. Cụ thể, chất lượng phục vụ giữa các địa phương chưa đồng đều, quy trình liên thông còn chậm, dữ liệu chưa được số hóa đầy đủ, dẫn đến việc người dân vẫn phải di chuyển nhiều nơi để hoàn tất thủ tục. Bên cạnh đó, hạ tầng công nghệ và nguồn nhân lực ở một số nơi còn chưa đáp ứng yêu cầu.

ẢNH: MẠNH CƯỜNG

Trước những bất cập đó, đề án mới đề xuất mô hình tập trung, vận hành trên nền tảng số. Thành phố Đà Nẵng dự kiến tổ chức 93 điểm tiếp nhận hồ sơ tại xã, phường cùng bộ phận một cửa cấp thành phố. Ngoài ra, hệ thống còn mở rộng các kênh tiếp nhận qua bưu điện, ngân hàng và dịch vụ lưu động, tạo thuận lợi tối đa cho người dân.

Điểm đáng chú ý của mô hình là người dân có thể nộp hồ sơ tại bất kỳ điểm tiếp nhận nào, không bị ràng buộc bởi địa giới hành chính. Điều này được kỳ vọng sẽ giúp giảm đáng kể thời gian và chi phí đi lại, đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ.

Theo Sở Nội vụ thành phố Đà Nẵng, mô hình một cấp cũng cho phép điều phối linh hoạt nhân lực và trang thiết bị theo khối lượng công việc thực tế, qua đó hạn chế tình trạng quá tải cục bộ tại một số điểm. Đồng thời, việc tái tổ chức bộ máy được kỳ vọng sẽ giúp tinh gọn hơn, nâng cao hiệu quả hoạt động.

Một trong những định hướng quan trọng của đề án là xây dựng hệ thống dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống", thúc đẩy số hóa toàn diện và tái sử dụng thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính. Đây được xem là nền tảng để phát triển chính quyền số và nâng cao chất lượng quản trị đô thị.

Đáng chú ý, trung tâm hành chính công mới hướng tới mô hình "chủ động", có khả năng nhắc việc, chuẩn bị hồ sơ và tự động xử lý trên môi trường số khi đủ điều kiện. Cơ chế "luồng xanh" cũng được đề xuất áp dụng đối với doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật, nhằm rút ngắn thời gian xử lý và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Nhiều ý kiến đề nghị đánh giá thận trọng

Dù thống nhất về chủ trương, nhiều đại biểu tại hội nghị cho rằng việc triển khai mô hình này cần được xem xét kỹ lưỡng về tính khả thi trong thực tiễn.

Ông Nguyễn Phi Hùng, Phó chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng, cho rằng việc tập trung chức năng lên cấp thành phố cần được cân nhắc trong bối cảnh điều kiện giữa các địa phương còn khác biệt.

Theo ông, mục tiêu cao nhất của cải cách hành chính vẫn phải là phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp.

ẢNH: MẠNH CƯỜNG

Ông cũng lưu ý việc chuyển chức năng, nhiệm vụ và biên chế từ cấp xã lên thành phố sẽ tác động trực tiếp đến đội ngũ cán bộ cơ sở, đòi hỏi phải có phương án tổ chức hợp lý, tránh gián đoạn hoạt động quản lý nhà nước. Đồng thời, cần xác định rõ trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các cấp.

"Người dân phải được đặt ở vị trí trung tâm, được tiếp cận dịch vụ công thuận tiện, nhanh chóng và hiệu quả. Cần có cơ chế đánh giá mức độ hài lòng của người dân đối với trung tâm để bảo đảm mô hình vận hành thực chất," ông Hùng nhấn mạnh.

Ở góc độ chuyên gia, TS Trần Quyết Thắng, giảng viên Phân viện Hành chính và quản trị công tại Đà Nẵng, bày tỏ sự ủng hộ chủ trương nhưng nhấn mạnh cần đánh giá thận trọng hơn.

Theo ông Thắng, một đề án tái cấu trúc chỉ thực sự thuyết phục khi đạt được bốn mục tiêu: tinh gọn bộ máy, tiết kiệm chi phí, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ.

Tuy nhiên, ông cho rằng dự thảo hiện chưa làm rõ ranh giới trách nhiệm giữa trung tâm hành chính công và chính quyền cấp xã, có thể dẫn đến chồng chéo hoặc "khoảng trống trách nhiệm". Do đó, cần bổ sung cơ chế phối hợp và phân định rõ vai trò từng cấp.

Ông Thắng cũng lưu ý nguy cơ sai lệch trong đánh giá nếu mô hình thí điểm chủ yếu triển khai ở khu vực đồng bằng nhưng lại áp dụng kinh nghiệm cho vùng miền núi. Bên cạnh đó, cần tăng cường cơ chế giám sát độc lập để tránh tình trạng vừa tiếp nhận hồ sơ vừa kiểm soát quy trình.

Cần thêm luận chứng thực tiễn và so sánh mô hình

TS Nguyễn Thị Linh Giang, Trưởng khoa Nhà nước và Pháp luật Học viện Chính trị khu vực 3, bày tỏ sự thống nhất về chủ trương xây dựng trung tâm hành chính công theo mô hình một cấp. Đồng thời, cho rằng mô hình một cấp là xu hướng nhiều quốc gia đã áp dụng, tuy nhiên yếu tố quyết định không nằm ở chủ trương mà ở hiệu quả thực tế.

Theo bà, các luận chứng trong đề án hiện chưa đủ mạnh để khẳng định tính hiệu quả khi triển khai. Vì vậy, cần thêm thời gian nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng trước khi mở rộng, bởi việc thay đổi tổ chức bộ máy có tác động lớn đến xã hội và khó điều chỉnh nếu phát sinh bất cập.

ẢNH: MẠNH CƯỜNG

Bà cũng đề nghị làm rõ cơ sở thực tiễn, đồng thời so sánh cụ thể giữa mô hình hiện tại và mô hình đề xuất, bao gồm chi phí đầu tư và hiệu quả mang lại.

Kết luận tại hội nghị, ông Lê Trí Thanh, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng, cho rằng mô hình trung tâm hành chính công một cấp phù hợp với xu thế chuyển đổi số và chính phủ điện tử, song điều quan trọng là lựa chọn thời điểm triển khai.

Ông Thanh đề nghị cần phân tích rõ nguyên nhân tồn tại của mô hình hai cấp hiện nay, bao gồm hạ tầng công nghệ, nguồn nhân lực, cơ chế tài chính hay sự khác biệt giữa các địa phương, đồng thời tham khảo kinh nghiệm từ Hà Nội, TP.HCM và Quảng Ninh.

ẢNH: MẠNH CƯỜNG

Về thí điểm, ông nhấn mạnh cần lựa chọn địa bàn bảo đảm tính đại diện, tránh chỉ tập trung vào khu vực thuận lợi. Đồng thời, cần xác định rõ phương thức triển khai, tránh làm nửa vời, thiếu cơ sở đánh giá.

Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng cũng đề nghị gắn việc triển khai với tổng kết mô hình chính quyền địa phương hai cấp để bảo đảm tính hệ thống. Quan trọng hơn, phải làm rõ quy trình giải quyết thủ tục, trách nhiệm từng cơ quan và cơ chế giám sát minh bạch.

Từ góc độ người dân và doanh nghiệp, ông Thanh nhấn mạnh yêu cầu cốt lõi là "một điểm đến" duy nhất, nơi mọi thủ tục được tiếp nhận và xử lý nhanh chóng, thuận tiện. Đồng thời, quá trình triển khai cần được theo dõi, điều chỉnh thường xuyên thay vì chờ kết thúc thí điểm mới đánh giá.