Đại biểu băn khoăn 'một mâm cơm vẫn nhiều bộ cùng quản', Bộ trưởng Y tế nói gì?

Chiều 11.11, thảo luận về luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), đại biểu Phạm Trọng Nhân (đoàn TP.HCM) dẫn bản dự thảo hồi tháng 10, nêu 9 trường hợp thu hồi giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, trong đó có các trường hợp dùng chất cấm, sản xuất thực phẩm giả, bị xử phạt từ 2 lần trong 12 tháng, hoặc để xảy ra ngộ độc.

Tuy nhiên, bản dự thảo mới nhất không còn nội dung này. Trong khi rủi ro về an toàn thực phẩm đang dồn vào bếp ăn trường học, khu công nghiệp, bệnh viện…, "thế mà đúng ở chỗ đó, công cụ mạnh nhất là thu hồi giấy chứng nhận lại bị rút khỏi".

Ông Nhân đề nghị khôi phục và nâng mức căn cứ thu hồi giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đối với cơ sở dùng chất cấm, sản xuất thực phẩm giả, hoặc gây ngộ độc tập thể do lỗi của mình.

ẢNH: GIA HÂN

Vẫn theo vị đại biểu TP.HCM, tờ trình thừa nhận tình trạng "một mâm cơm ba bộ quản lý". Song, qua nghiên cứu dự thảo, ông Nhân "đếm được 7 bộ có điều khoản riêng, cộng các bộ, ngành liên quan, UBND các cấp thì mâm cơm vẫn vậy, có chăng là thêm người cầm đũa".

Đặc biệt, Bộ Y tế được gọi là đầu mối nhưng dự thảo chỉ quy định theo hướng các bộ "phối hợp", khi sự cố ở khâu sản xuất ban đầu thì Bộ Y tế chỉ "kiến nghị". "Một khi đầu mối chỉ có quyền kiến nghị thì đó chỉ là hộp thư, không phải đầu mối", ông Nhân nói.

Hay như trách nhiệm chống thực phẩm giả, điều 66 dự thảo giao Bộ Công thương chủ trì, nhưng điều 67 lại giao Bộ Công an chủ trì. "Một việc 2 người chủ trì, khi có chuyện sẽ có 2 lời giải thích", ông Nhân băn khoăn.

Hoặc dự thảo giao UBND xử lý sự cố "trong phạm vi địa phương", còn Bộ Y tế chủ trì khi sự cố xảy ra ở nước ngoài. Điều này có thể hiểu sự cố ở nước ngoài thì có người chủ trì, nhưng sự cố lan qua nhiều tỉnh trong nước thì luật còn để trống.

Để hoàn thiện, ông Nhân đề nghị "gia cố" dự thảo theo hướng thống nhất và trao thực quyền cho một đầu mối. Bộ Y tế có quyền yêu cầu, chỉ định cơ quan chủ trì và quyết định khi các bộ chưa thống nhất; đồng thời giao bộ này chủ trì xử lý sự cố liên tỉnh, quyết định phạm vi cảnh báo và thu hồi trên toàn quốc…

Giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho hay, theo kết luận của Bộ Chính trị, Bộ Y tế là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm; UBND các cấp là tổ chức quản lý nhà nước ở địa phương theo hướng thống nhất một đầu mối.

Đồng thời, các bộ vẫn phải tiếp tục triển khai thực hiện các quy định pháp luật chuyên ngành theo phân công của Chính phủ trong việc kiểm soát các khâu ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, thu hái, đánh bắt, khai thác, giết mổ...

ẢNH: GIA HÂN

Với nguyên tắc trên, bà Lan nói Bộ Y tế quản lý về an toàn thực phẩm trên cơ sở đưa ra các giới hạn về mức tối đa dư lượng về thuốc thú y, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

Nghĩa là các đơn vị nuôi trồng vẫn phải tuân thủ quy định về chất lượng sản phẩm hàng hóa, chăn nuôi, trồng trọt…, "chứ không thể chuyển hết việc nuôi tôm, nuôi cá, nuôi gà, nuôi bò sang Bộ Y tế được".

Trước băn khoăn của đại biểu về việc vì sao một đầu mối nhưng vẫn phải có sự tham gia của nhiều bộ, ngành, địa phương, bà Lan giải thích bởi Việt Nam có mô hình khác với các nước.

Chẳng hạn như Mỹ, Nhật, Hàn Quốc, hệ thống kiểm tra an toàn thực phẩm của họ rất đông, hàng nghìn người, có nơi gần 10.000 người. Trong khi đó, Việt Nam vừa thực hiện tinh giản biên chế, rất khó bố trí một lực lượng lớn như vậy. 

Vì thế, "chúng ta phải sử dụng cả hệ thống chính trị", các địa phương, bộ, ban, ngành cùng chia sẻ, cùng tham gia.