Đại biểu lo ngại các 'khu đô thị ma', Bộ trưởng Xây dựng nói gì?

Thông tin được đại biểu Hoàng Văn Nghĩa (đoàn Quảng Ngãi) nêu tại phiên thảo luận về luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi sáng 30.10. 

Theo ông Nghĩa, chỉ tính riêng một thành phố lớn trung tâm ở miền bắc đã có tới 712 dự án với hơn 11.400 ha đất chậm tiến độ. Nhiều thành phố và tỉnh hiện nay cũng có hàng trăm dự án đắp chiếu, đóng băng. Thậm chí, hình thành những "khu đô thị ma", "thành phố ma" hoang hóa tại nhiều địa phương, gây lãng phí cho nguồn lực quốc gia.

ẢNH: GIA HÂN

“Những đại dự án vừa qua như Vạn Thịnh Phát và Tân Hoàng Minh càng làm cho hàng nghìn tài sản bị phong tỏa bế tắc. Trong khi đó, ngân sách thất thu, người dân thiếu hụt nguồn cung nhà trầm trọng”, ông Nghĩa nêu.

Nghịch lý ở chỗ, khoản 4 điều 30 của dự thảo vẫn bắt buộc chủ đầu tư hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ tài chính về đất đai mới được chuyển nhượng. Điều này tạo vòng lặp bế tắc là doanh nghiệp kiệt quệ, không có tiền nộp thuế dự án, không thể chuyển nhượng đất đai lãng phí thành các thành phố ma, đóng băng ngân sách

Do đó, ông Nghĩa đề nghị sửa theo hướng cho phép chuyển nhượng cho bên đủ năng lực được kế thừa nghĩa vụ tài chính về đất đai chưa hoàn thành, hoặc cho phép trích trực tiếp số tiền từ hợp đồng chuyển nhượng vào ngân sách nhà nước trước khi sang tên.

“Đây là chìa khóa duy nhất để hồi sinh các dự án chết lâm sàng, vừa thu hồi tiền ngay cho ngân sách, vừa khởi động lại dự án để cung cấp nhà ở xã hội cho người dân”, đại biểu nêu.

Cũng theo ông Nghĩa, không thể quản lý thị trường bất động sản bằng báo cáo giấy theo quý, theo năm. Trong khi trên thực tế, “bất động sản bỏ hoang gây sốt ảo đều sống nhờ bóng tối của sự thiếu thông tin minh bạch”. Đại biểu đồng tình với cấp mã định danh điện tử, đồng thời cần bổ sung nguyên tắc bắt buộc liên thông dữ liệu thời gian thực giữa mã định danh bất động sản, cơ sở dữ liệu đất đai và cơ sở dữ liệu thuế ngân hàng.

Giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh ghi nhận và tiếp thu băn khoăn của đại biểu về việc thời gian qua, một số "dự án ma", dự án mập mờ thông tin vẫn bán trên thị trường. Ông Minh cho biết, các điều kiện quy định sắp tới sẽ siết chặt quản lý, giúp người dân và doanh nghiệp an tâm giao dịch mà không gặp vướng mắc.

Phong tỏa 5% tiền chưa thể bảo vệ người mua

Một trong những vấn đề khiến nhiều đại biểu băn khoăn trong dự luật là quy định giữ 5% tiền mua nhà tại ngân hàng cho đến khi được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng.

Theo đại biểu Lê Thanh Hoàn (đoàn Thanh Hóa), nếu chỉ loay hoay việc kiểm soát 5% giá trị hợp đồng cuối cùng đến khi người mua được cấp giấy chứng nhận sẽ chưa giải quyết bản chất một cách triệt để. Trong khi đã cho phép chủ đầu tư thu đến 95% khi bàn giao nhà.

"Trong thực tế, có nơi người mua đã nhận bàn giao nhà sau cả 10 năm vẫn chưa được cấp giấy chứng nhận mà chủ yếu là do lỗi từ chủ đầu tư", ông Hoàn nêu.

Ông Hoàn cho rằng, để bảo vệ thực chất người mua và nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư, cần quy định tổng số tiền tối đa được thu chỉ là 70% và số tiền 30% còn lại được thanh toán nốt khi người mua nhận nhà cùng với giấy chứng nhận.

ẢNH: GIA HÂN

Giải trình thêm về băn khoăn trên, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, khoản tiền 5% này được thực hiện qua bảo lãnh ngân hàng. Nếu chủ đầu tư làm ăn minh bạch, đã triển khai dự án từ đầu đến cuối và đến bước nghiệm thu hoàn thành đưa vào sử dụng để bàn giao cho người dân, thì không có lý do gì lại không hoàn thành các nghĩa vụ tài chính trước đó (như tiền sử dụng đất, thuế, chi phí xây dựng...). 

"Khi chỉ còn 5% còn lại, chủ đầu tư phải nhanh chóng hoàn thiện thủ tục để cơ quan chức năng cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho khách hàng. Đấy là những chủ đầu tư nghiêm túc", ông Minh nhìn nhận.

Về khoản tiền cọc 5% khi mua nhà, Bộ trưởng Bộ Xây dựng cho biết đã được quy định cụ thể tại khoản 5 điều 5. Trong đó, nghiêm cấm việc thu tiền đặt cọc khi dự án chưa đủ điều kiện đưa vào kinh doanh. Khoản 6 điều 17 cũng quy định xử lý nghiêm theo pháp luật dân sự đối với các hành vi vi phạm. 

Thông tin thêm về mã định danh điện tử, ông Minh cho hay, dự thảo luật quy định mã định danh điện tử của từng bất động sản, chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản, cùng cơ chế kết nối, chia sẻ thông tin với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác như đất đai, thuế, dân cư... 

"Đây là công cụ giúp Nhà nước quản lý, giám sát thị trường hiệu quả, hạn chế tình trạng gian lận, đầu cơ hoặc trục lợi. Đồng thời, giúp người dân và doanh nghiệp dễ dàng tra cứu, xác định thông tin, giảm bớt chi phí và thủ tục giao dịch, góp phần xây dựng thị trường bất động sản minh bạch, an toàn, lành mạnh", Bộ trưởng Xây dựng nhấn mạnh.