Đại tá Huỳnh Ngọc Liêm: Không hợp thức hóa sai phạm để giải phóng nguồn lực

Ngày 26.8, trả lời phỏng vấn Báo Thanh Niên, đại tá Huỳnh Ngọc Liêm, đại biểu Quốc hội, Phó giám đốc Công an tỉnh Lâm Đồng, cho rằng một trong những vấn đề đáng chú ý tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất của Quốc hội là tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, phân cấp, phân quyền, qua đó giải phóng nguồn lực cho phát triển.

Đặc biệt, đại tá Huỳnh Ngọc Liêm quan tâm đến nghị quyết về cơ chế đặc thù xử lý khó khăn, vướng mắc đối với các dự án năng lượng sạch như điện gió, điện mặt trời, vốn tồn đọng nhiều năm ở Lâm Đồng.

"Quan điểm của tôi đối với các dự án có khó khăn, vướng mắc là không hợp thức hóa sai phạm. Nhưng những dự án có nguồn lực lớn thì phải có cơ chế xử lý, tháo gỡ, tránh tình trạng nguồn lực tiếp tục bị lãng phí", đại tá Huỳnh Ngọc Liêm nói.

ẢNH C.T.V

Theo đại biểu Huỳnh Ngọc Liêm, đây là bài toán phải xử lý bằng cơ chế, chứ không thể chỉ bằng tư duy "đúng - sai" một cách máy móc. Sai phạm phải được xác định, xử lý theo quy định; nhưng những phần việc, nguồn lực còn có thể khắc phục thì cần một hành lang pháp lý để tiếp tục khai thác, tránh để tài sản, đất đai, vốn đầu tư và cơ hội phát triển bị "đóng băng".

Một nội dung khác được đại tá Huỳnh Ngọc Liêm đánh giá có ý nghĩa lớn là nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Điểm mới của thảo luận tại kỳ họp này, theo đại tá Liêm, là pháp luật cần phân biệt rõ giữa hành vi cố ý vi phạm, trục lợi với rủi ro phát sinh trong quá trình thử nghiệm, đổi mới sáng tạo đúng quy trình và vì lợi ích chung.

"Tôi cho rằng đây là điểm mới, một cơ chế cần thiết để cán bộ, doanh nghiệp, nhà khoa học dám nghĩ, dám làm, dám ứng dụng công nghệ mới. Nhưng đồng thời lại phải có hàng rào kiểm soát chặt chẽ để không bị lợi dụng", ông Liêm chia sẻ.

Đại biểu này cho rằng cơ chế trên có thể mở thêm không gian phát triển trong những lĩnh vực như nông nghiệp công nghệ cao, du lịch thông minh, quản trị đô thị, quản lý đất đai bằng dữ liệu số và cung cấp dịch vụ công trên nền tảng số hiện nay cho Lâm Đồng.

ẢNH C.T.V

Hình sự phải nghiêm, nhưng không được mơ hồ

Là đại biểu Quốc hội công tác trong ngành công an và từng phụ trách cơ quan điều tra, đại tá, tiến sĩ Huỳnh Ngọc Liêm cho biết các nội dung sửa đổi bộ luật Hình sự được Quốc hội thảo luận rất kỹ lần này, nhằm chuẩn bị cho kỳ họp thứ 2 vào tháng 10 sẽ thông qua.

Từ thực tiễn công tác chuyên môn, đại tá Liêm cho rằng yêu cầu đầu tiên của pháp luật hình sự là tội phạm phải được quy định rõ, cụ thể và có khả năng áp dụng thống nhất.

"Một hành vi, nhưng các cơ quan tiến hành tố tụng hiểu khác nhau thì vừa khó xử lý tội phạm, vừa có nguy cơ ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân", đại tá Liêm nói.

Theo đại tá Liêm, chính sách hình sự cũng phải theo kịp những phương thức phạm tội mới, nhất là tội phạm trên không gian mạng, tội phạm sử dụng công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu cá nhân, tội phạm xuyên quốc gia và các hành vi phạm tội phát sinh trong nền kinh tế số vốn đang rất phổ biến hiện nay.

Một yêu cầu quan trọng khác là phải phân định rạch ròi giữa quan hệ hình sự với quan hệ dân sự, kinh tế và hành chính.

"Khi thảo luận, tôi cho rằng không được hình sự hóa những quan hệ kinh tế, dân sự bình thường; nhưng cũng không để người ta lợi dụng quan hệ dân sự, kinh tế để che giấu hành vi phạm tội", ông Liêm nhấn mạnh.

Đây cũng là điểm giao giữa pháp luật hình sự và đổi mới sáng tạo. Theo ông, nếu Nhà nước cho phép một cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, cá nhân, tổ chức thực hiện đúng phương án, đúng quy trình, đã áp dụng các biện pháp phòng ngừa nhưng vẫn phát sinh rủi ro khách quan thì pháp luật phải xác định rõ giới hạn trách nhiệm.

Ngược lại, nếu lợi dụng cơ chế thử nghiệm để trục lợi hoặc cố ý gây thiệt hại thì phải xử lý nghiêm.

"Bộ luật Hình sự phải đủ nghiêm để bảo vệ xã hội, nhưng cũng phải đủ rõ, công bằng và khả thi để bảo vệ người làm đúng, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và tạo môi trường an toàn cho sự phát triển chung", ông Liêm nói.

ẢNH: QUẾ HÀ

Ba lực lượng, một địa bàn, phải rõ người chủ trì

Liên quan tổ chức lực lượng tại các địa bàn biên giới, đặc biệt là vai trò của công an xã khi Ban Chỉ huy quân sự cấp xã được chính quy hóa, đại biểu Huỳnh Ngọc Liêm cho rằng vấn đề cốt lõi là phải xác định rõ chức năng, nhiệm vụ và đầu mối chủ trì. Đây cũng là nội dung được các đại biểu thảo luận rất kỹ.

Theo đại biểu Liêm, tư duy phân công cần chuyển từ chủ yếu dựa trên địa bàn sang dựa trên tính chất nhiệm vụ công tác.

Đối với các địa bàn biên giới như Lâm Đồng, mốc giới, lực lượng biên phòng chủ trì; quốc phòng, phòng thủ, sẵn sàng chiến đấu do lực lượng quân sự chủ trì; còn an ninh, trật tự và phòng, chống tội phạm trên địa bàn dân cư do công an chủ trì.

Đại tá Huỳnh Ngọc Liêm cho biết đây cũng là nội dung ông phát biểu ý kiến tại hội trường Quốc hội và đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ trong quá trình thảo luận tại kỳ họp.

"Ba lực lượng là ba thành tố. Quan trọng nhất là phải phối hợp chặt chẽ, trao đổi thông tin, giao ban, xây dựng phương án chung và hỗ trợ nhau xử lý tình huống", ông Liêm nêu.

Theo ông, nguyên tắc cần xuyên suốt là: đúng chức năng, rõ nhiệm vụ, một đầu mối chủ trì, phối hợp chặt chẽ; không chồng chéo và không để khoảng trống trách nhiệm.

Đó cũng là cách để khi có vụ việc xảy ra trên địa bàn, không ai có thể đẩy trách nhiệm cho nhau; đồng thời mỗi lực lượng đều biết rõ trách nhiệm của mình phải làm gì, chịu trách nhiệm đến đâu trong nhiệm vụ bảo vệ vùng biên giới.