Dân khổ vì bụi, chính quyền bảo 'chưa nghe phản ánh'

Giữa tháng 9, những cơn gió mạnh của mùa hè dần nhường chỗ cho thời tiết khô hanh, gió quẩn của mùa thu đông. Đó cũng là lúc nỗi "ác mộng" bắt đầu với người dân 2 thôn Đoàn Kết và Tiền Phong, khi bụi đá liên tục lơ lửng, luẩn quẩn khắp các ngõ ngách làng quê. Dọc tuyến đường tỉnh 234B (đoạn qua địa bàn thôn Đoàn Kết), các hoạt động của người dân đều bị phủ trắng bởi bụi đá.

Nguyên nhân là từ những máy xay nghiền đá và các đoàn xe tải chạy tấp nập vào ra từ mỏ đá thuộc Công ty cổ phần Đá Đồng Mỏ (trụ sở chính tại thôn Đoàn Kết, xã Chi Lăng).

ẢNH: LONG QUYỀN

Nhà trắng bụi, cửa bịt kín ni lông

Bên hiên nhà, anh Nông Văn Nghiêm (45 tuổi, thôn Đoàn Kết) lúi húi lau chùi vài vật dụng của gia đình bị bám lớp bụi trắng mịn. Nhà anh cách khu xay nghiền của mỏ đá chừng hơn 100 m theo đường chim bay và nằm ven đường tỉnh 234B. Dòng xe tải chở đá ngày ngày chạy nườm nượp khiến căn nhà dù có quét dọn liên tục cũng nhanh chóng bị bụi bám trở lại.

"Phát triển kinh tế thì không thể cấm cản, nhưng nhiều xe tải chạy rất nhanh gây bụi mù mịt. Đường lại có nhiều học sinh đi lại nên tiềm ẩn nguy hiểm. Doanh nghiệp cũng cho xe tưới đường ngày khoảng 2 - 3 lần nhưng không thấm vào đâu, tưới được một lúc, xe chở đá chạy qua lại bụi ngay", anh Nghiêm phản ánh.

Sống ở đây từ năm 1994 đến nay, anh Nghiêm cho biết, tình trạng này diễn ra đã lâu nhưng chưa từng thấy phía mỏ đá có phương pháp giảm bụi nào mang lại hiệu quả.

ẢNH: LONG QUYỀN

Chung tình cảnh hít bụi đá quanh năm, ông Lê Nghị Hồng (79 tuổi, thôn Đoàn Kết) chia sẻ, gia đình ông đã sống cạnh mỏ đá 38 năm nay. Toàn bộ bên trong và ngoài cửa chính, cửa sổ lúc nào cũng bịt kín bằng hai lớp tấm ni lông để tránh bụi. 

Ông Hồng nói: "Sống khổ lắm, chúng tôi đã kêu lên đại diện thôn, nhờ họ ý kiến lên xã nhưng chưa thấy kết quả, mình phải tự bảo vệ mình thôi. Nhà tôi phải bịt hai lớp ni lông ở toàn bộ hệ thống cửa, không bịt thì bụi trắng hết trong nhà".

Khoảng 3 năm trở lại đây, ông Hồng ho nhiều. Khi đến Bệnh viện Phổi Trung ương khám, ông phát hiện phổi bị ảnh hưởng nặng. Ông chỉ mong doanh nghiệp khi xay, nghiền đá có biện pháp giảm bụi và tiếng ồn để người dân bớt khổ.

ẢNH: LONG QUYỀN

Tại thôn Tiền Phong nằm ở phía đầu còn lại của mỏ đá, cuộc sống người dân cũng tràn ngập lo lắng khi mùa đông sắp tới. Theo anh Vi Văn Sao (39 tuổi, thôn Tiền Phong), những ngày này nơi đây đỡ bụi hơn vì gió thổi nhiều về phía thôn Đoàn Kết. 

Tuy nhiên, khi mùa đông đến, không khí ít gió, gió quẩn sẽ khiến làn bụi lơ lửng khắp xóm làng. Con anh Sao năm nay lên 8 tuổi, bị bệnh đường hô hấp mãn tính do sống chung với bụi nhiều năm nhưng anh cũng không có phương án nào khắc phục.

Bên cạnh nỗi lo về bụi, do sống gần khu vực nổ mìn khai thác, người dân còn rất lo ngại nguy cơ… đá rơi trúng nhà. Những năm trước, tình trạng đá rơi làm thủng mái nhà, gãy thanh ngang mái ngói, rơi trúng con trâu hay làm hỏng xe máy từng xảy ra nhiều lần.

"Khoảng năm 2022, mìn nổ khai thác đá làm văng đá xuống mấy nhà xung quanh, trong đó nhà tôi bị nặng nhất, hỏng 2 tấm mái tôn và gãy khung mái. Tôi thuê thợ về sửa mất mấy ngày hết hơn 10 triệu đồng. Phía mỏ đá sau đó cũng đền bù, may mắn là đá không trúng vào người", anh Sao nhớ lại.

ẢNH: LONG QUYỀN

Thời gian gần đây, anh Sao cho biết, mỏ đá đã dừng nổ mìn ở dãy núi gần khu dân cư và chuyển vào vị trí xa hơn nên không còn tình trạng trên. Nhưng nỗi sợ thì vẫn cứ đeo bám họ. Lượng bụi thoát ra sau mỗi lần nổ mìn cũng là nỗi ám ảnh không thể quên.

Chị Hương (38 tuổi, thôn Tiền Phong, có con hơn 3 tuổi) kể, con chị thường xuyên mắc các bệnh về đường hô hấp và phế quản do môi trường sống quá nhiều bụi. 

"Không có tiền đi nơi khác ở thì phải chịu thôi. Họ nghiền đá cả ngày rất bụi, tôi chỉ mong có biện pháp giảm bụi và luôn giữ khoảng cách nổ mìn an toàn để đá không văng xuống khu dân cư", chị Hương nói.

Chính quyền chưa nhận được "phản ánh chính thức"

Trước sự việc gây bức xúc được nhiều người dân phản ánh, đại diện thôn Đoàn Kết khẳng định, tất cả những ý kiến, nguyện vọng của người dân, ở bất cứ thời điểm nào, đều được báo cáo đến xã trong các cuộc họp.

ẢNH: LONG QUYỀN

"Không biết nhiều hay ít, lúc nào người dân có ý kiến tôi chuyển lúc đó. Mỗi lần người dân có ý kiến xã đều phân công người đến làm việc, kiểm tra khảo sát đầy đủ", vị đại diện thôn Đoàn Kết nói.

Trao đổi với Thanh Niên, ông Hoàng Xuân Hòa, Chủ tịch UBND xã Chi Lăng, cho biết sự việc đá rơi vào nhà dân trong quá trình nổ mìn khai thác đã xảy ra từ trước và đều đã được xem xét, giải quyết. Còn về phương án đảm bảo an toàn cho người dân sau khi sự việc xảy ra, ông Hòa cho biết, do liên quan đến từng thời điểm của chính quyền địa phương trước đây và sau khi sáp nhập nên "chưa thể thông tin cụ thể".

Đối với tình trạng bụi ảnh hưởng đến cuộc sống người dân, Chủ tịch UBND xã Chi Lăng cho hay, chính quyền địa phương hiện chưa nhận được "phản ánh chính thức" nào từ người dân, nhưng sẽ tiếp thu thông tin và tiến hành rà soát lại.