Đâu là năng lực quan trọng sinh viên phải thể hiện tại vòng chung kết ResFes 2026?

Ngày 15.8, tại Trường ĐH FPT Cần Thơ diễn ra vòng chung kết Research Festival (ResFes) 2026, với chủ đề "RBL in Action, Researchers Ready". Không chỉ là ngày hội thường niên tôn vinh nghiên cứu của sinh viên, ResFes 2026 còn mang đến một góc nhìn thời sự về cách thế hệ trẻ bảo vệ tính minh bạch khoa học trước làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng ảnh hưởng mạnh mẽ trong môi trường học thuật.

ẢNH: THANH DUY

Mùa giải năm nay ghi nhận quy mô lớn với hơn 150 sinh viên cùng 58 đề tài đa dạng, trải dài trên các lĩnh vực then chốt như: công nghệ thông tin, kinh tế - quản trị kinh doanh, ngôn ngữ, thiết kế mỹ thuật số và công nghệ truyền thông. Ngoài đội thi trong nước, ResFes 2026 còn có sự xuất hiện của đoàn sinh viên đến từ Philippines, góp phần tạo thêm tính cạnh tranh và hấp dẫn cho cuộc thi.

Một vấn đề được đặc biệt chú trọng tại ResFes 2026 là việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong nghiên cứu khoa học. Tiến sĩ Hoàng Anh Đức, học giả nghiên cứu tại ĐH RMIT Việt Nam, học giả Klingenstein Heads thuộc ĐH Columbia (Mỹ), Giám đốc Trung tâm Đổi mới dạy và học (VIASM), đã mang đến tham luận giàu tính gợi mở về yêu cầu cũng như chất lượng của những công trình nghiên cứu.

Chuyên gia này nhấn mạnh lại vai trò định hình của con người khi AI ngày càng tiệm cận năng lực xử lý tri thức. Đó là, công nghệ có thể cung cấp câu trả lời, nhưng chính tư duy phản biện và nhãn quan nhân văn của con người mới quyết định giá trị của công trình. Đây cũng chính là "năng lực" mà các đội thi phải thể hiện được khi đứng trước hội đồng giám khảo.

ẢNH: THANH DUY

Trong khuôn khổ cuộc thi, các đội được được khuyến khích sử dụng AI để tìm kiếm, tổng hợp thông tin. Tuy nhiên, họ phải hiện được bản lĩnh, khả năng kiểm chứng nguồn tin và tinh thần bảo vệ, chịu trách nhiệm đến cùng với những dữ liệu mới. Khi trình bày đề tài với đội ngũ chuyên môn, các nhà nghiên cứu trẻ sẽ không đơn thuần là báo cáo kết quả. Mọi người phải giải quyết hợp lý những câu hỏi phản biện gắt gao để bảo vệ tính logic của đề tài: từ lý do chọn mẫu, phương pháp thu thập dữ liệu cho đến cơ sở thực tiễn để đưa ra các kết luận khoa học.

Theo Ban tổ chức ResFes 2026, AI đang thay đổi cách người học tiếp cận và xử lý thông tin. Việc tạo sân chơi để khuyến khích sinh viên tham gia quá trình nghiên cứu từ sớm là cần thiết đối với sự đổi mới của giáo dục hiện đại. Bởi qua hoạt động nghiên cứu khoa học, các bạn trẻ sẽ có thêm cơ hội hình thành năng lực làm chủ công nghệ, tư duy giải quyết vấn đề và khả năng tạo ra tri thức mới. Đây là những năng lực cần thiết để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, phù hợp với định hướng tại Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.