Dấu mốc lịch sử cho ngành du lịch

Chuyện của những người… đi ngược

Stiermann Martin sinh ra tại Augsburg, Đức và trải qua 40 năm làm đầu bếp chuyên nghiệp ở châu Âu. Năm 2014, ông bắt đầu đi du lịch vòng quanh thế giới và đã đặt chân đến nhiều quốc gia tuyệt đẹp như Cuba, Senegal, Gambia, Oman, Thái Lan, Lào... "Nhưng sau hành trình dài đi dọc Việt Nam từ Nam ra Bắc, tôi thực sự yêu mến mảnh đất, con người và vẻ đẹp văn hóa nơi đây. Vì vậy, tôi quyết định khởi đầu một chương mới của cuộc đời mình tại Việt Nam", ông kể và cho biết nhờ cơ duyên đã đến vùng quê Trường Long (Cần Thơ) xây dựng khu nghỉ dưỡng nhỏ (lodge) để hiện thực hóa giấc mơ làm nông dân với hơn 500 cây ăn trái cùng đàn vịt, ngỗng, gà...

Stiermann Martin và ông Phan Đình Huê, chuyên gia du lịch, là "chiến hữu" cùng đam mê du lịch cộng đồng ở miền Tây. Chia sẻ với chúng tôi, ông Huê không giấu giếm sự ngưỡng mộ người bạn của mình. "Lúc mới bước chân vào Mekong Delta Rice Field Lodge của Stiermann Martin, tôi hoàn toàn bất ngờ. Một người Đức làm đầu bếp 40 năm ở châu Âu nhưng đã bỏ hết mọi thứ để đến Việt Nam lập nghiệp, dựa trên lợi thế của địa phương, đủ cho chúng ta thấy được giá trị của điểm đến mà đôi khi người ở tại nơi đó không nhìn ra được", ông Huê nhận xét.

Ảnh: Duy Tân

Khu nghỉ của Stiermann Martin có diện tích khoảng 3.000 m², chỉ có 7 phòng, cùng lúc đón tối đa 15 khách nhưng lúc nào cũng kín dù giá cao hơn các khách sạn 5 sao trong khu vực. Dù thuê 11.000 m² đất gần bên nhưng thay vì làm thêm phòng, tối ưu doanh thu thì Stiermann Martin lại dành toàn bộ diện tích này để làm vườn tược, nuôi trồng và là không gian để du khách vui chơi, khám phá. Khách tới đây được hưởng thụ một môi trường hoàn toàn tự nhiên, không phụ thuộc máy lạnh và thưởng thức các sản vật địa phương. Cách một người Đức thành công khai thác lợi thế của đồng bằng sông Cửu Long, sử dụng sản phẩm, tài nguyên địa phương, chăm chút chất lượng thay vì chạy theo doanh số khiến chúng ta phải suy ngẫm.

Dừng lại ở một số lượng khách nhất định, tập trung vào chất lượng, gắn với cộng đồng và thế mạnh địa phương cũng là xu hướng của nhiều doanh nghiệp du lịch Việt Nam trong thời gian gần đây. Ông Nguyễn Châu Á, Tổng giám đốc Oxalis Adventure, đơn vị đang khai thác hệ thống hang Sơn Đoòng và tổ chức các tour mạo hiểm trong Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (Quảng Trị), cho biết từ tháng 9 - 11 hằng năm, công ty ngừng tổ chức tour vào hang bởi đây là mùa mưa, đồng thời cũng là lúc để hang "nghỉ ngơi, hồi phục". Mỗi năm, hang Sơn Đoòng đón số khách hạn chế ở 1.000 người nhưng giá tour lên tới 3.000 USD (khoảng 72 triệu đồng) cho hành trình 6 ngày 5 đêm bao gồm các khoản phí tham quan 390 USD, phí dịch vụ môi trường rừng 210 USD, hỗ trợ cứu hộ động vật hoang dã 20 USD và một số phí khác 10 USD. Dù giá cao nhưng nhiều du khách nước ngoài đăng ký, khiến tour Sơn Đoòng năm nào cũng hết chỗ từ rất sớm.

Ảnh: Nhật Thịnh

"Mô hình của Oxalis không chỉ tập trung vào trải nghiệm mạo hiểm độc đáo mà còn đặt nặng trách nhiệm đối với môi trường và xã hội. Trước tiên là giới hạn số lượng khách. Để bảo tồn hệ sinh thái hang động và rừng, Oxalis giới hạn số lượng khách trên mỗi tour và tổng số khách hằng năm. Cụ thể, chúng tôi đóng cửa các hang động và khu rừng từ giữa tháng 9 đến giữa tháng 11 để cho thiên nhiên có thời gian phục hồi và tái tạo. Thứ hai là bảo vệ môi trường triệt để. Oxalis tuân thủ nguyên tắc "không để lại dấu vết". Mọi thứ được mang vào hang động và rừng đều phải được mang ra ngoài, kể cả rác thải hữu cơ", ông Châu Á nói.

Đó chỉ là hai trong rất nhiều cá nhân, doanh nghiệp đang làm du lịch theo một triết lý riêng: Lấy chất lượng, sự bền vững làm thước đo thay vì chạy theo số lượng bằng mọi giá. Đây cũng chính là xu hướng du lịch xanh đang lan rộng trên toàn cầu, nhất là trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, khó đoán định.

Lối đi riêng cho du lịch Việt Nam

Thực tế, du lịch đại trà, du lịch số đông đã không còn là lựa chọn ở nhiều quốc gia. Thậm chí ở một số nơi tại Tây Ban Nha, Hà Lan hay Ý, người dân còn phản ứng cực đoan bởi du khách khiến giá thuê nhà tăng cao, môi trường trở nên ô nhiễm hơn trên các dòng kênh luôn đông đúc tàu thuyền chở khách.

Ảnh: Bùi Văn Hải

Việt Nam có một lối đi riêng, bởi dù mức tăng trưởng cao nhưng tính theo con số tuyệt đối, khách quốc tế đến Việt Nam vẫn chưa tương xứng với lợi thế, tiềm năng cũng như mục tiêu mà chúng ta đặt ra. Vì thế, du lịch Việt Nam trong kỷ nguyên mới của đất nước không chỉ chuyển đổi "xanh và số" theo xu hướng thế giới mà vẫn tiếp tục theo đuổi mục tiêu thu hút khách quốc tế cả về lượng và chất.

Ông Phan Đình Huê nhận định, tâm thế quốc gia đã khác thì định hướng du lịch Việt Nam cũng phải khác. Đất nước chuyển mình trong kỷ nguyên mới thì du lịch không thể chỉ ngồi đếm khách mà phải nghĩ tới làm sao để khách chi tiêu nhiều hơn, quay lại đông hơn, trải nghiệm lớn hơn và để lại trên hành trình những dấu chân carbon cho tương lai. "Ngày trước, hạ tầng du lịch Việt Nam chưa phát triển, không có nhiều khách sạn cao cấp, thiếu vắng các công trình giải trí khổng lồ, chưa có sân bay quốc tế Long Thành, cũng chưa có các điểm đến đẳng cấp do Vingroup hay Sun Group đầu tư… như bây giờ nên cách tiếp cận khác. Còn hiện tại du lịch Việt Nam đã nâng tầm, không còn là điểm đến gợi lên sự tò mò của du khách nữa, nên chúng ta cần phải thay đổi và định hướng lại chiến lược phát triển", ông Huê nêu quan điểm và khuyến nghị: "Đây là lúc phải thay đổi, khắc họa lại trong tâm trí du khách những hình ảnh mới hơn, rực rỡ hơn, đẳng cấp hơn, xanh hơn".

Các chuyên gia đều có chung quan điểm, cơ hội để du lịch Việt Nam chuyển vừa tăng lượng, tăng chất; vừa thu hút khách quốc tế, vừa nâng mức chi tiêu trên đầu du khách là rất lớn. Thực tế, trong khoảng 1 thập niên trở lại đây, hạ tầng du lịch nội địa đã phát triển mạnh mẽ, đưa Việt Nam thành một điểm đến cạnh tranh trong khu vực. Truyền thông quốc tế và cả Thái Lan thời gian qua thường đưa ra những so sánh về du lịch giữa hai quốc gia và thừa nhận Việt Nam đang trở thành đối thủ đe dọa vị trí số 1 của Thái Lan. Tờ Fortune của Mỹ nhấn mạnh về cuộc đua đó khi cho rằng: "Điều đáng chú ý là đà phát triển du lịch của Việt Nam không còn chỉ tập trung ở các thành phố lớn như trước đây mà đã bắt đầu lan rộng sang các nơi nhỏ hơn và các điểm du lịch tự nhiên, bao gồm Phú Quốc và Sa Pa, nơi lượng khách du lịch tăng mạnh trong năm 2025".

Số liệu thống kê cho thấy, năm 2025, du lịch Việt Nam đón 21,2 triệu lượt khách quốc tế, tăng 20,4% so với năm trước và cao hơn 17,8% so với năm 2019 thời điểm trước dịch. Đây cũng là số lượng khách quốc tế đến Việt Nam cao nhất từ trước đến nay, đóng góp tích cực vào tăng trưởng của khu vực dịch vụ. Tổ chức Du lịch thế giới Liên Hiệp Quốc (UNWTO) đánh giá, Việt Nam hiện nằm trong nhóm các điểm đến có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới, cùng với Brazil, Ai Cập, Nhật Bản và Ethiopia. Lượng khách tại các thị trường này đều đã vượt mức trước đại dịch năm 2019.

Đây chính là nền tảng, là cơ sở du lịch Việt Nam tăng cả lượng và chất trong kỷ nguyên mới của đất nước.

Ảnh: Bùi Văn Hải

Phấn đấu vào top 30 quốc gia du lịch hàng đầu thế giới

Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới, do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành cuối tháng 8, là dấu mốc lịch sử mở đường cho ngành du lịch Việt Nam bứt phá trong giai đoạn tới.

Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030, du lịch Việt Nam là ngành kinh tế mũi nhọn đóng góp trực tiếp từ 10 - 12% GDP, giữ vững vị thế nhóm đầu khu vực Đông Nam Á về quy mô và tốc độ tăng trưởng; phấn đấu đón 45 - 50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa; đặt trọng tâm vào thị trường khách chi tiêu cao, lưu trú dài ngày; tổng thu từ khách du lịch đạt 80 - 90 tỉ USD.

Trong đó, nêu rõ định hướng phát triển mạnh 3 cực tăng trưởng du lịch Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng; 10 trung tâm du lịch trọng điểm; 20 khu du lịch quốc gia; 15 tập đoàn, tổng công ty du lịch có thương hiệu mạnh và sức cạnh tranh quốc tế; bảo đảm khoảng 1,5 triệu buồng lưu trú du lịch. Toàn ngành tạo ra khoảng 2,3 triệu việc làm trực tiếp và 3,5 triệu việc làm gián tiếp. Đồng thời, hình thành đồng bộ hệ sinh thái du lịch thông minh, cơ sở dữ liệu du lịch quốc gia, nền tảng số du lịch quốc gia.

Phấn đấu đến năm 2045, du lịch Việt Nam phát triển hiện đại, bền vững, khẳng định vai trò động lực của nền kinh tế, đóng góp trực tiếp 14 - 15% GDP; thuộc nhóm 30 quốc gia có năng lực cạnh tranh du lịch hàng đầu thế giới; phấn đấu đón 70 triệu lượt khách du lịch quốc tế.

Có thể nói, nghị quyết đã định hướng phát triển ngành du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, là một động lực tăng trưởng mới của đất nước, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Trong đó, lấy văn hóa làm nền tảng cốt lõi, bản sắc và chất lượng trải nghiệm làm lợi thế cạnh tranh; phát triển dựa trên ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đồng thời cần tái cơ cấu ngành du lịch, chuyển mạnh mô hình phát triển từ số lượng sang chất lượng, thông minh, xanh, sáng tạo.

Để làm được điều đó, nghị quyết yêu cầu đổi mới tư duy phát triển du lịch từ diện rộng, dựa vào số lượng, khai thác tài nguyên đơn thuần sang chú trọng mô hình phát triển theo chiều sâu, chất lượng, hiệu quả, bền vững và giá trị gia tăng cao gắn với các sản phẩm giàu sáng tạo, trải nghiệm đặc sắc; đổi mới tư duy về quản trị du lịch theo hướng quản trị hệ sinh thái kinh tế dịch vụ tổng hợp, đồng bộ trong chuỗi giá trị.

Phát triển điểm đến, sản phẩm và dịch vụ du lịch xanh là một nội dung được nghị quyết nhấn mạnh. Các giải pháp bao gồm áp dụng bộ tiêu chí chứng nhận uy tín, khuyến khích cung ứng và tiêu dùng bền vững; đầu tư hạ tầng thu gom, xử lý nước thải, rác thải rắn, giảm rác thải nhựa; bảo tồn di sản, bảo vệ cảnh quan và phát triển tín chỉ carbon xanh dương tại các khu du lịch quốc gia, vùng di sản, ven biển, hải đảo và khu vực có nguy cơ quá tải.

Nghị quyết đồng thời định hướng phát triển giao thông xanh sử dụng năng lượng sạch tại các đô thị, đảo du lịch, khu, điểm du lịch phù hợp với điều kiện thực tế; kết hợp công nghệ quản lý năng lượng thông minh, vật liệu thân thiện môi trường và mô hình kinh tế tuần hoàn.

Kỷ nguyên mới đã mở ra một chương mới cho ngành công nghiệp không khói Việt Nam.