Mục tiêu của việc sắp xếp này nhằm đẩy mạnh sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; chuyển trọng tâm từ giảm đầu mối cơ học sang tái cấu trúc mạng lưới cơ sở giáo dục theo quy mô dân số, phân bổ dân cư, tạo điều kiện thuận lợi cho người học và nâng cao chất lượng giáo dục.
Đây là chủ trương lớn trong việc thực hiện cải cách giáo dục theo tinh thần Nghị Quyết 71- NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Việc sắp xếp lại các cơ sở giáo dục công lập nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người học và nâng cao chất lượng giáo dục
ẢNH: NHẬT THỊNH
Sắp xếp lại các trường phổ thông công lập đang là vấn đề nóng. Các ý kiến cơ bản đồng thuận với chủ trương này nhưng để việc hệ trọng này thực sự mang đến cơ hội cho đổi mới giáo dục phổ thông, cần lưu ý một số điều cốt lõi.
Cuộc "cải tổ" được xã hội kỳ vọng
Việc sắp xếp các cơ sở giáo dục lần này được xem là một cuộc "cải tổ" trường học, rất được xã hội kỳ vọng và thầy cô giáo đặc biệt quan tâm vì liên quan đến việc giảng dạy trực tiếp của giáo viên.
Trước hết, tác động tích cực có thể nhìn thấy ngay là sẽ giảm đầu mối quản lý. Sau sắp xếp, có hiệu trưởng tiếp tục nhiệm vụ, có hiệu trưởng sẽ quay về làm phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn... Vấn đề cần lưu ý là làm sao để dù ở vị trí nào họ cũng "tâm phục, khẩu phục".
Hiện nay hiệu trưởng phải là người quản trị giáo dục trong thời đại chuyển đổi số chứ không chỉ là người quản lý trường học bằng hành chính. Hiệu trưởng là linh hồn của mỗi nhà trường. Việc chọn hiệu trưởng cần đảm bảo tuân thủ quy định hiện hành, phù hợp bối cảnh hiện nay. Vì thế, nhất thiết phải bổ nhiệm hiệu trưởng theo quy trình, đặc biệt là lắng nghe ý kiến của giáo viên, phụ huynh, học sinh, cựu giáo chức... trên tinh thần khách quan, dân chủ, cầu thị. Ngành giáo dục hãy xem đây là cơ hội thể hiện cung cách làm việc mới, tất cả vì lợi ích chính đáng của người học.
Giúp việc cho hiệu trưởng có các phó hiệu trưởng và sau sắp xếp, sẽ có phó hiệu trưởng không tiếp tục nhiệm vụ. Vì thế, hoạt động dạy học, giáo dục khó tránh khỏi một số lúng túng ban đầu. Chọn phó hiệu trưởng ở lại sau sắp xếp là bài toán nan giải nên cần thời gian quá độ khoảng một năm học. Trong thời gian đó, phó hiệu trưởng các trường, điểm trường có thể tiếp tục công việc để trường vận hành suôn sẻ. Sau một năm, lãnh đạo các trường cùng tập thể giáo viên (có thể mời đại diện phụ huynh, học sinh…) chọn phó hiệu trưởng và trình cấp thẩm quyền bổ nhiệm.
Giải quyết thừa - thiếu giáo viên cục bộ, nâng cao chất lượng giáo dục
Việc sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập có thể giải quyết được phần nào tình trạng thừa - thiếu giáo viên cục bộ trong phạm vi một xã, một tỉnh. Thực tế hiện nay mỗi xã có từ 2 đến 3 trường THCS, THPT nhưng biên chế từng trường khác nhau do tính trên số lượng lớp nên có tình trạng thừa, thiếu cục bộ. Ví dụ, có trường thiếu giáo viên môn lịch sử - địa lý nhưng thừa giáo viên toán. Để giải quyết, lãnh đạo xã cần thực hiện quyết liệt việc điều động, luân chuyển, biệt phái giáo viên trong xã đối với trường THCS. Còn lãnh đạo sở GD-ĐT thực hiện tốt việc điều phối thuyên chuyển hằng năm giáo viên các trường THPT như đã được phân cấp.
Khi sắp xếp lại các cơ sở giáo dục trên cùng một xã, ví dụ nếu một xã có một trường THCS, nhà trường sẽ thuận lợi trong việc điều tiết chất lượng dạy học với tinh thần giáo viên giỏi, có năng lực được phân công đến dạy tại các phân hiệu của trường. Từ đó, học sinh có cơ hội học tập với thầy cô giỏi, nâng cao chất lượng học tập.
Sau khi sắp xếp sẽ có sự dôi dư giáo viên, nhân viên, người lao động trong các cơ sở giáo dục. Nguồn nhân lực này nếu không trực tiếp giảng dạy có thể bố trí làm việc ở phòng Văn hóa - xã hội như hướng dẫn của Bộ Nội vụ hoặc giải quyết theo Nghị định 154/2025/NĐ-CP quy định về đối tượng, nguyên tắc, chính sách tinh giản biên chế và trách nhiệm thực hiện tinh giản biên chế trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng, Nhà nước, MTTQ VN, tổ chức chính trị - xã hội từ T.Ư đến cấp xã.
Việc sắp xếp các cơ sở giáo dục lần này được xem là một cuộc "cải tổ" trường học
ảnh: Nhật Thịnh
Lưu ý tính đặc thù, yếu tố lịch sử
Trong quá trình sắp xếp các trường phổ thông theo phân cấp quản lý xã, phường cần thận trọng trên cơ sở theo đúng hướng dẫn của T.Ư, phù hợp đặc điểm kinh tế - xã hội địa phương. Lấy mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo làm nền tảng; lấy sự tinh gọn bộ máy quản lý các trường và phát triển chất lượng giáo dục làm biện pháp; lấy sự minh bạch, công khai, công tâm, công bằng làm phương châm; lấy nhà trường hạnh phúc làm động lực - tất cả nhằm hướng tới công tác sắp xếp các trường đạt kết quả tối ưu.
Trong quá trình sắp xếp, tiếp tục phát huy vai trò các trường phổ thông có bề dày lịch sử, là trung tâm chất lượng cao, là cánh chim đầu đàn trong đổi mới dạy học, giáo dục tại địa phương.
Tổ chuyên môn (khối chuyên môn, nhóm chuyên môn) giữ vai trò đặc biệt, đặc thù do đặc điểm mỗi nhà trường. Vì thế, sắp xếp tổ chuyên môn không thể giống nhau về cấu trúc, tổ chức và phải đặc biệt lưu ý sự khác nhau về cung cách quản trị, năng lực. Các trường cần có thời gian, ít nhất là học kỳ 1 của năm học 2026 - 2027, để các tổ chuyên môn vận hành như trước sắp xếp. Sau đó, qua thực tế, hiệu trưởng và giáo viên "mục sở thị" để bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó chuyên môn, sắp xếp các tổ chuyên môn vừa đúng - vừa trúng - vừa nhân văn.
Sau khi sắp xếp cơ sở giáo dục, các sở GD-ĐT cần tiến hành chia cụm sinh hoạt chuyên môn theo hướng dẫn của Bộ GD-ĐT. Hiện nay có một số địa phương như TP.HCM đã chia cụm chuyên môn và phân công cụm trưởng phụ trách cụ thể.
Cụm sinh hoạt chuyên môn rất cần thiết và bổ ích trong việc trao đổi, học tập nâng cao năng lực giảng dạy của thầy cô. Sinh hoạt chuyên môn và cụm chuyên môn phải hướng đến giải quyết các vấn đề thực tiễn trong tổ chức dạy và học; kịp thời phát hiện, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc; lấy hiệu quả học tập, sự tiến bộ của học sinh làm thước đo chất lượng hoạt động chuyên môn.
Năm học mới cận kề, nhiều vấn đề đòi hỏi các nhà trường phải chủ động có kế hoạch ngay từ bây giờ như tập huấn đổi mới dạy học - kiểm tra - đánh giá; sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất; dạy thêm - học thêm; bạo lực học đường… Do đó, các sở GD-ĐT cần hết sức khẩn trương, vừa chạy vừa xếp hàng; lắng nghe tình hình cơ sở; trung thực, liêm chính xây dựng phương án sắp xếp lại các trường phổ thông công lập bảo đảm đổi mới, sáng tạo, hiệu quả.
Yêu cầu thực hiện sắp xếp các cơ sở giáo dục để hình thành các cơ sở giáo dục quy mô lớn nhưng không sáp nhập trường mầm non với trường phổ thông…
ẢNH: NHẬT THỊNH
Hình thành các cơ sở giáo dục quy mô lớn theo 2 mô hình
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu thực hiện sắp xếp các cơ sở giáo dục để hình thành các cơ sở giáo dục có quy mô lớn theo 2 mô hình:
Mô hình 1: Trường một cấp học quy mô lớn (hoặc Trung tâm giáo dục thường xuyên) có các phân hiệu, điểm trường. Cơ cấu nhân sự gồm: 1 hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, 1 bộ phận hành chính - nhân sự (kế toán, thủ quỹ, văn thư) dùng chung; các nhân sự hỗ trợ giáo dục theo chuyên môn đặc thù; các tổ chuyên môn được tổ chức phù hợp với phân hiệu, điểm trường để nâng cao hiệu quả hoạt động sinh hoạt chuyên môn và tổ chức dạy học. Tùy theo tình hình thực tế về quy mô lớp, học sinh (HS), khoảng cách địa lý đến trường chính, bố trí mỗi phân hiệu có 1 phó hiệu trưởng phụ trách.
Mô hình 2: Trường phổ thông nhiều cấp học quy mô lớn, được thực hiện tại 1 địa điểm hoặc các địa điểm khác nhau. Cơ cấu nhân sự gồm: 1 hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, bộ phận hành chính - nhân sự (kế toán, thủ quỹ, văn thư) dùng chung; các nhân sự hỗ trợ giáo dục theo chuyên môn đặc thù; các tổ chuyên môn được tổ chức phù hợp với cấp học, phân hiệu, điểm trường để nâng cao hiệu quả hoạt động sinh hoạt chuyên môn và tổ chức dạy học. Tùy theo tình hình thực tế về cấp học, quy mô lớp, HS, khoảng cách địa lý đến trường chính, bố trí mỗi phân hiệu có 1 phó hiệu trưởng phụ trách.
Đồng thời, giải thể các điểm trường lẻ không đạt tiêu chuẩn cơ sở vật chất tối thiểu ở địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số để tập trung hình thành các trường nội trú, bán trú cho HS tại các điểm trường chính. Trường hợp chưa chuẩn bị được cơ sở vật chất thì khẩn trương hoàn thiện, bảo đảm sắp xếp cho năm học sau (2027 - 2028).
Không sáp nhập trường mầm non với trường phổ thông; không sáp nhập trường phổ thông với trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên; không sắp xếp cơ sở giáo dục chuyên biệt với các trường phổ thông đại trà. Ưu tiên tổ chức lại các cơ sở giáo dục cùng cấp học hoặc có vị trí địa lý gần nhau.
Đối với các trường mầm non, tiểu học, THCS thực hiện sắp xếp trong phạm vi 1 đơn vị hành chính cấp xã, bảo đảm mỗi đơn vị hành chính cấp xã có 1 trường mầm non, 1 trường tiểu học và 1 trường THCS (hoặc 1 trường phổ thông có nhiều cấp học).
Chính phủ cũng yêu cầu mỗi tỉnh, thành phố có tối đa không quá 3 trường dạy nghề công lập. Báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả sắp xếp trước ngày 6.9.
Mai Hà
Bình luận (0)