Để tăng năng lực nghe - nói khi học tiếng Anh

Vậy đâu là góc nhìn đúng đắn để học sinh (HS) tăng năng lực nghe - nói khi học tiếng Anh?

"Quốc tịch không tương đương bằng cấp, khả năng sư phạm"

Tại chương trình tư vấn trực tuyến chủ đề "Giáo viên Việt dạy phát âm tiếng Anh có chuẩn? Chia sẻ từ các gương mặt 9.0 IELTS Speaking" do Báo Thanh Niên tổ chức mới đây, nghiên cứu sinh Hà Đặng Như Quỳnh, Giám đốc học thuật DOL English, đạt 9.0 IELTS overall và 9.0 Speaking, cho biết phản xạ tốt nghe - nói tiếng Anh không đến từ việc "chỉ cần học với người nước ngoài". Nó đến từ 3 yếu tố quan trọng: Thứ nhất là môi trường nói tiếng Anh đủ chuẩn; chẳng hạn như cho trẻ tiếp cận và đắm chìm trong điều kiện nói tiếng Anh vừa sức, tạo cho trẻ nhu cầu giao tiếp bằng tiếng Anh, xây dựng môi trường đủ an toàn về mặt tâm lý để trẻ không bị ngại hay sợ khi nói.

ẢNH: ĐÀO NGỌC THẠCH

Thứ hai, tạo nhiều tình huống cho HS có cơ hội sử dụng liên tục, lặp đi lặp lại các kiến thức đã học tới mức độ nhuần nhuyễn. Thứ ba, có phương pháp phù hợp giúp HS biết phải nói gì, nói theo cấu trúc nào. Khi đó, HS không cần phải cố gắng suy nghĩ từng chữ một ghép lại với nhau để tạo thành câu mà biết những cấu trúc mẫu, cụm từ thường đi cùng nhau để bật ra một cách tự nhiên.

"Tóm lại, vấn đề không phải là giáo viên (GV) Việt hay Tây mà là GV đó có phát âm tốt không, phương pháp phù hợp và có tạo được môi trường cho trẻ thật sự thoải mái nói không", cô Quỳnh chia sẻ.

Thầy Võ Đình Phúc, GV IELTS, 9.0 Speaking IELTS, cho hay từ đầu thập niên 1990 có một thuật ngữ khá phổ biến là "Native Speaker Fallacy" - ngộ nhận rằng người dạy tiếng Anh lý tưởng nhất mặc nhiên phải là người bản xứ. Thầy Phúc cho rằng quan niệm này đã gộp 2 năng lực khác nhau làm một: biết một ngôn ngữ và dạy được một ngôn ngữ.

"Nói đúng bằng bản năng nhưng dạy học không phải bản năng; dạy học là nghệ thuật của sự giải thích. Một GV bản xứ được đào tạo sư phạm bài bản là rất đáng quý nhưng điều cần nói rõ là quốc tịch không tương đương bằng cấp, khả năng sư phạm", thầy Phúc nhấn mạnh.

Cách học của học sinh 8.5 Speaking IELTS

Em Lâm Tử Quỳnh, HS lớp 8 Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa (TP.HCM), mới đây đạt 8.5 IELTS overall, trong đó điểm Speaking là 8.5. Quỳnh cho hay có thể nói giọng như người bản xứ là một lợi thế lớn nhưng không phải là yếu tố quan trọng, quyết định điểm thí sinh có thể đạt được. Quan trọng nhất trong kỹ năng nói là chất giọng rõ ràng, nội dung mạch lạc, dễ nghe, dễ hiểu.

Tử Quỳnh thường nghe podcast hoặc xem phim bằng tiếng Anh để nhận dạng và học cách người bản xứ giao tiếp một cách tự nhiên. Bên cạnh đó, em thường nói chuyện bằng tiếng Anh với các bạn ở trường.

Trước khi thi IELTS, Tử Quỳnh tập áp dụng phương pháp tư duy Linearthinking, kết hợp với việc lên YouTube để xem video hướng dẫn cho phần thi Speaking. Các video này không chỉ nêu tiêu chí chấm điểm mà còn có những đoạn ghi âm phần thi thử. Những lỗi sai phổ biến của người học sẽ được đánh dấu và lưu ý cùng phần nhận xét chung và chấm điểm.

ảnh: Lê Thanh Hải

Tăng năng lực giao tiếp tiếng anh ra sao ?

Thạc sĩ Trương Anh Khoa, nghiên cứu sinh chuyên ngành lý luận và phương pháp dạy học bộ môn tiếng Anh, đồng thời là giảng viên ngành ngôn ngữ Anh tại nhiều trường ĐH, cho rằng không có phương pháp nào phù hợp cho tất cả. Mỗi người cần tìm cho mình cách tiếp cận riêng dựa trên bối cảnh, đặc điểm học tập của bản thân. Các phương pháp này nên bám theo 2 định hướng. Thứ nhất là biến tiếng Anh thành một phần của cuộc sống thường nhật. Thứ hai là ưu tiên sự tự tin, lưu loát hơn là sự hoàn hảo trong ngữ pháp, phát âm.

"Hãy học ít nhưng đều đặn thay vì học nhiều nhưng ngắt quãng, lý tưởng là dành 5 - 10 phút mỗi ngày cho những "khoảnh khắc tiếng Anh" như nghe podcast khi di chuyển trên xe buýt hay xem video ngắn bằng tiếng Anh. Ngoài ra, đừng đợi tới khi giỏi mới nói tiếng Anh, bởi mỗi lỗi sai là một "viên gạch" giúp nâng cao trình độ. Quan trọng nhất chính là các bạn có thể truyền tải được thông điệp bằng tiếng Anh hay không", thầy Khoa lưu ý.

Một điểm đặc biệt trong thời đại hiện nay là sự hỗ trợ đắc lực từ AI tạo sinh, khi các công cụ này vừa là người bạn vừa là người thầy về mặt ngôn ngữ khi các bạn tự học ở nhà. Song thầy Khoa lưu ý đây chỉ là công cụ bổ trợ, không thay thế vai trò của thầy cô và bạn đồng học. Bởi mục đích của ngôn ngữ suy cho cùng là để con người giao tiếp với nhau, và "ngôn ngữ chỉ thực sự trở thành của chúng ta khi chúng ta giao tiếp thực tế", thầy nhấn mạnh.

Thầy Khoa khuyến nghị người học không nên dành quá nhiều thời gian trau dồi ngữ liệu đầu vào - như học từ vựng, ngữ pháp và làm bài - mà cần chú trọng thêm ngôn ngữ đầu ra là nói và viết để tránh lúng túng khi phải tự diễn đạt bằng tiếng Anh.

Theo Hội đồng Anh, để cải thiện năng lực nghe tiếng Anh, các bạn cần lắng nghe một cách tích cực, "nghĩa là không chỉ tập trung vào những gì được nói mà còn cả cách được nói". Do đó, người học có thể luyện nghe qua âm nhạc, phim ảnh, chương trình truyền hình, tin tức, giải trí, kịch nghệ, triển lãm... bằng tiếng Anh.

Với kỹ năng nói, Hội đồng Anh nhận định người học có nhiều cách để cải thiện. Chẳng hạn các bạn có thể tham gia các cuộc trò chuyện trên mạng, nhất là ở những không gian có người cùng nhu cầu phát triển tiếng Anh. Hoặc người học có thể nói chuyện và ghi âm lại giọng nói của mình để nhận ra các lỗi sai lẫn điểm yếu của bản thân và tìm cách khắc phục. Dù các bạn có phong cách học thế nào hay bất kể ngôn ngữ mẹ đẻ của các bạn là gì, chìa khóa để thành thạo ngoại ngữ tóm gọn vẫn là thực hành càng nhiều càng tốt.

Cô Lê Thanh Hương, Hiệu trưởng Trường tiểu học Trần Hưng Đạo (P.Cầu Ông Lãnh, TP.HCM) - trường đầu tiên của TP.HCM dạy tiếng Anh tăng cường từ năm 1998 cho HS từ lớp 1, cho hay kinh nghiệm của trường cô là đa dạng hóa các hoạt động giáo dục nhằm tạo môi trường để HS được tiếp xúc, thực hành và sử dụng tiếng Anh ngoài giờ học chính khóa. Hằng năm, nhà trường tổ chức nhiều sân chơi và ngày hội tiếng Anh như English Day, English Festival và Explore English Festival cho HS cùng giao lưu, trải nghiệm, thể hiện năng lực sử dụng tiếng Anh.