Đề xuất bỏ Cơ quan điều tra Viện KSND Tối cao, chuyển thẩm quyền sang Bộ Công an

Dự án luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự sửa đổi được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến tại phiên họp thứ 6, sáng nay 25.9. 

ẢNH: QUOCHOI

Trình bày tờ trình của Chính phủ, thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an, cho biết dự thảo luật gồm 8 chương, 52 điều (giảm 21 điều so với luật hiện hành); bổ sung 2 điều; giữ nguyên 7 điều và sửa đổi, bổ sung 43 điều.

Đáng chú ý, dự thảo luật sửa đổi, bổ sung quy định về cơ quan điều tra theo hướng, khi không tổ chức Cơ quan điều tra của VKSND Tối cao, quy định về thẩm quyền của Cơ quan điều tra VKSND Tối cao sẽ được chuyển sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an. Thẩm quyền của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát quân sự Trung ương được chuyển sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Quốc phòng.

Chính phủ đề xuất bổ sung thẩm quyền điều tra của các cơ quan điều tra thuộc Công an nhân dân và Quân đội nhân dân với các tội phạm khác theo phân công của Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, nhằm giải quyết các vụ án trên thực tế bảo đảm tính khách quan.

Dự thảo luật cũng sửa đổi, bổ sung các quy định về cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra và công an cấp xã.

Theo đó, dự thảo sửa đổi, bổ sung tên các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra của Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư, Công an nhân dân và Quân đội nhân dân phù hợp với tổ chức, bộ máy mới.

Chính phủ cũng đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan Kiểm lâm, Hải quan, Kiểm ngư theo hướng chỉ giữ lại thẩm quyền khởi tố vụ án và tiến hành một số hoạt động điều tra trong thời hạn 7 ngày.

Dự luật bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của điều tra viên trung cấp, điều tra viên cao cấp là trưởng hoặc phó trưởng công an cấp xã khi được thủ trưởng cơ quan cảnh sát điều tra công an cấp tỉnh ủy quyền, phân công điều tra vụ án hình sự.

Chính phủ cho rằng, các nguồn lực để bảo đảm thực hiện các quy định của luật không lớn và không làm tăng tổ chức bộ máy, biên chế hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Dự kiến dự luật sẽ được trình Quốc hội cho ý kiến, thông qua tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI và có hiệu lực kể từ ngày 1.3.2027.

ẢNH: QUOCHOI

Nêu ý kiến báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật - Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, thường trực ủy ban đề nghị quy định cụ thể tổ chức bộ máy Cơ quan điều tra của Công an nhân dân và Quân đội nhân dân ngay tại luật theo hướng thống nhất, đồng bộ với quy định về tổ chức bộ máy của Viện KSND và TAND.

Về tiêu chuẩn đối với các ngạch điều tra viên, cơ quan thẩm tra cho rằng, điều tra viên là chức danh tư pháp không những cần được đào tạo bài bản, có kinh nghiệm thực tiễn mà cần qua cơ chế kiểm tra, sàng lọc, đáp ứng tiêu chuẩn đầu vào trước khi trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được pháp luật quy định.

Do đó, Thường trực Ủy ban Pháp luật - Tư pháp đề nghị giữ lại quy định về tiêu chuẩn cụ thể đối với các ngạch điều tra viên và thi tuyển lần đầu khi bổ nhiệm vào ngạch điều tra viên.

Về ủy quyền, cơ quan thẩm tra cũng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu nguyên tắc "việc ủy quyền cho phó thủ trưởng cơ quan điều tra chỉ khi thủ trưởng cơ quan điều tra vắng mặt" - giữ như quy định của luật hiện hành.

Đối với việc ủy quyền cho điều tra viên trung cấp, cao cấp là trưởng hoặc phó trưởng công an cấp xã, cơ quan thẩm tra lưu ý cần làm rõ ranh giới giữa phân công và ủy quyền, phạm vi về lãnh thổ, về nhiệm vụ, quyền hạn được thực hiện và trách nhiệm của người ủy quyền, người được ủy quyền.