Đề xuất trừ ngưỡng 1 tỉ đồng khi tính thuế giá trị gia tăng

Hộ kinh doanh nhóm 2 mắc kẹt

Ngưỡng doanh thu miễn thuế của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (hộ kinh doanh) vừa được nâng lên 1 tỉ đồng/năm thay vì 500 triệu đồng/năm trước đó.

Điều này dẫn tới thay đổi không nhỏ về nghĩa vụ thuế của các nhóm hộ kinh doanh, đặc biệt là nhóm 1 (doanh thu năm từ 1 tỉ đồng trở xuống) và nhóm 2 (doanh thu năm từ trên 1 tỉ đồng đến 3 tỉ đồng).

ẢNH: ĐAN THANH

Trao đổi với Thanh Niên, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, nhìn nhận, hộ kinh doanh nhóm 1 được thiết kế chính sách hỗ trợ tối đa, với chi phí tuân thủ thấp nhất có thể.

Tuy nhiên, hộ kinh doanh nhóm 2 lại đang mắc kẹt với gánh nặng tiền thuế bổ sung, trong khi lợi nhuận tạo ra chưa đủ lớn.

"Khoảng cách doanh thu của ngưỡng này quá ngắn, chỉ chênh nhau 2 tỉ đồng, dễ khiến hộ kinh doanh bị nhảy nhóm trong quá trình kinh doanh. Dưới nhóm này là nhóm 1 nhiều quyền lợi, nhưng trên nhóm này là nhóm 3 (doanh thu từ trên 3 tỉ đồng đến 50 tỉ đồng) có nhiều gánh nặng chi phí tuân thủ", ông Tuấn nói.

Khía cạnh đáng chú ý là, trong khi hộ kinh doanh nhóm 1 được miễn thuế thì hộ kinh doanh nhóm 2 lại bị tính thuế giá trị gia tăng từ đồng doanh thu đầu tiên (không được áp dụng trừ đi ngưỡng 1 tỉ đồng như khi tính thuế thu nhập cá nhân).

Ví dụ, với doanh thu 1,001 tỉ đồng, hộ kinh doanh phải đóng thuế giá trị gia tăng bổ sung tương ứng 10,01 triệu đồng cho lĩnh vực thương mại (1%); 30,03 triệu đồng cho lĩnh vực nhà hàng, sản xuất (3%); hay 50,05 triệu đồng cho hoạt động dịch vụ (5%).

Điều này có thể khiến hộ kinh doanh giảm động lực tiếp tục kinh doanh khi không chắc doanh thu và lợi nhuận tạo ra có đủ để bù đắp khoản thuế phát sinh thêm hay không.

Cũng chỉ ra sự thiệt thòi của hộ kinh doanh nhóm 2, bà Lê Thị Duyên Hải, Phó chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam, dẫn ví dụ, một hộ kinh doanh có doanh thu 999 triệu đồng/năm sẽ được miễn cả hai loại thuế.

Tuy nhiên, doanh thu chỉ cần nhích lên 1,05 tỉ đồng, hộ có thể phải nộp thuế giá trị gia tăng trên toàn bộ doanh thu, tương đương khoảng 10 - 50 triệu đồng tùy ngành nghề và mức thuế suất.

Doanh thu chênh nhau không lớn nhưng một bên miễn thuế hoàn toàn, một bên phải nộp thêm số tiền đáng kể sẽ tạo cảm giác có doanh thu vượt ngưỡng là bất lợi.

Điều này làm nảy sinh tâm lý nhiều hộ kinh doanh có doanh thu không lớn muốn điều tiết việc kinh doanh để giữ doanh thu từ 1 tỉ đồng/năm trở xuống, hoặc tìm cách chia nhỏ doanh thu nhằm giảm nghĩa vụ thế.

Đề xuất chỉ tính thuế phần doanh thu vượt 1 tỉ đồng

Bà Hải phân tích, về bản chất, thuế giá trị gia tăng là thuế gián thu, cấu thành trong giá hàng hóa, người tiêu dùng cuối cùng mới là người chịu thuế. Hộ kinh doanh và doanh nghiệp chỉ đóng vai trò thu hộ qua các khâu trung gian.

ẢNH: NGỌC THẮNG

Tuy nhiên, bên cạnh việc tuân thủ bản chất của thuế giá trị gia tăng, cần tính đến lợi ích chính đáng của hộ kinh doanh. Thời gian tới, nên cân nhắc đồng bộ cách tính thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân, tìm ra phương án hài hòa hơn giữa nguyên tắc thuế và thực tiễn kinh doanh.

Ông Tuấn cũng đề xuất, với ngưỡng doanh thu miễn thuế của hộ kinh doanh ở mức 1 tỉ đồng/năm, chỉ nên tính thuế phần vượt, áp dụng cho cả thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân.

Điều này giúp tạo sự công bằng cho hộ kinh doanh dưới ngưỡng và trên ngưỡng chịu thuế, tạo động lực cho hoạt động kinh doanh, hạn chế hệ lụy xã hội.

"Khi đó, ngưỡng doanh thu miễn thuế sẽ đồng nhất ngưỡng bắt buộc áp dụng hóa đơn điện tử, đều là 1 tỉ đồng. Sự đồng bộ giúp tạo ra chính sách thuế đơn giản, đạt hiệu quả thu thuế và sự tự nguyện, trung thực trong thực hiện nghĩa vụ thuế", ông Tuấn nhấn mạnh.