Theo chân anh Nguyễn Dương Khánh (35 tuổi) tên thường gọi là Nạc, quê Vĩnh Long và anh Võ Phụng (26 tuổi) tên thường gọi là Nai, quê Tây Ninh đi ăn đám giỗ miền Tây, chúng tôi khám phá thêm nhiều vẻ đẹp của tục ăn giỗ lấy phần mang về, vốn là tục xưa được truyền qua nhiều thế hệ, thể hiện tính cách hào sảng, chân chất và nghĩa tình của người dân nơi đây.
Anh Nạc và anh Nai là 2 nhà sáng tạo nội dung nổi tiếng trên mạng xã hội, đồng sáng lập kênh "Đủ Lông Đủ Cánh" với hàng loạt những clip "triệu view" trải nghiệm văn hóa miền Tây.
Đi ăn đám giỗ miền Tây, khách không chỉ được chủ nhà đãi những món ăn ngon mà sau khi xong tiệc còn được tặng phần mang về
ẢNH: ĐỦ LÔNG ĐỦ CÁNH
Đẹp làm sao đám giỗ miền Tây!
Cách đây không lâu, trong hành trình rong ruổi khắp miền Tây để khám phá vẻ đẹp thiên nhiên, văn hóa, con người, anh Nạc và anh Nai có dịp ghé nhà của bà Thu, một người phụ nữ làm tranh kiếng truyền thống ở An Giang để ăn đám giỗ.
Vốn là người miền Tây chính hiệu, anh Nạc cho biết đám giỗ, trong ấn tượng và ký ức của anh không chỉ để tưởng nhớ người đã khuất, mà còn là cách mỗi người nhắc nhau giữ lấy cái gốc, cội nguồn trong mỗi gia đình.
Đây còn là dịp để họ hàng gần xa tề tựu, nhắc nhớ cho nhau chuyện ngày xưa, chia sẻ với nhau những chuyện thường nhật như chuyện làm ăn, chuyện học hành của con cái… thắt chặt thêm tình thân, tình làng nghĩa xóm.
Anh Nạc (áo đỏ) và anh Nai cạnh bên đã có dịp trải nghiệm đám giỗ miền Tây ở nhà bà Thu
ẢNH: ĐỦ LÔNG ĐỦ CÁNH
Ngày tiên thường, mọi người xúm lại gói bánh
ẢNH: ĐỦ LÔNG ĐỦ CÁNH
Đám giỗ ở gia đình bà Thu mà anh và người bạn đồng hành trải qua diễn ra trong 2 ngày. Ngày đầu gọi là "tiên thường", nghĩa là cúng ngày sống, ngày sau gọi là "chánh giỗ", với ý nghĩa là cúng ngày chết. Trong ngày chánh giỗ, vào buổi chiều người ta còn làm "hậu thường", cúng để tiễn người đã khuất, ông bà tổ tiên đi sau những ngày về ăn giỗ với con cháu.
Trước đám giỗ 1 ngày, bà Thu cùng người thân trong nhà đi chợ mua nguyên liệu nấu món để mời bà con chòm xóm, người trong dòng họ, bạn bè. Vào ngày này, chị em phụ nữ trong gia đình, làng xóm cũng tới nhà để gói bánh ít cũng như chuẩn bị món cho ngày giỗ chính. Tiếng nói cười rôm rả, tiếng mọi người trò chuyện cùng nhau mang tới cảm giác rộn ràng, nhưng đầy thân thuộc với anh Nạc và anh Nai.
Đám giỗ miền Tây ở nhà bà Thu với những món ăn quen thuộc như thịt kho hột vịt, khổ qua hầm, lẩu cua đồng, bao tử hầm tiêu, cá lóc nướng, vịt nướng, gà vịt… mọi người trong nhà từ khắp nơi tề tựu về, hàng xóm láng giềng cùng đến nhà thưởng thưởng mâm cơm sau khi đã hoàn thành các thủ tục cúng kiếng khiến 2 chàng trai cảm giác được sự ấm áp của tình cảm gia đình, tình làng nghĩa xóm.
Ngày "chánh giỗ", người thân, hàng xóm tề tựu về nhà bà Thu dùng bữa
ẢNH: ĐỦ LÔNG ĐỦ CÁNH
"Có một điều mình cảm thấy rất quý, chính là sau khi ăn giỗ xong, khách còn được gia chủ tặng cho một phần mang về. Phong tục này không chỉ ở nhà chị Thu mà còn ở nhà mình hay những đám giỗ khác vẫn còn giữ", anh Nạc chia sẻ.
Theo anh, với sự phát triển của thời đại, phần mang về có thể gói gọn hơn, tinh giản hơn so với ngày trước, nhưng cái nghĩa cái tình của gia chủ và người ăn giỗ vẫn giữ vẹn nguyên.
Với sự phát triển của thời đại, phần mang về có thể gói gọn hơn, tinh giản hơn so với ngày trước, nhưng cái nghĩa cái tình của gia chủ và người ăn giỗ vẫn giữ vẹn nguyên
ẢNH: ĐỦ LÔNG ĐỦ CÁNH
Khách đến ăn giỗ nhận phần mang về từ gia chủ, nét văn hóa đẹp trong đám giỗ ở miền Tây được truyền qua nhiều đời
ẢNH: ĐỦ LÔNG ĐỦ CÁNH
"Trong ký ức của mình về đám giỗ, hồi trước, vì ở quê còn nhiều khó khăn, nên đám giỗ là dịp hiếm hoi mà mọi người được ăn ngon, ăn nhiều. Phần mang về khi đó bên cạnh quà bánh còn là những món ăn còn ở đám giỗ mà dân quê mình hay gọi là xà bần. Ngày nay khi cuộc sống đủ đầy hơn, phần mang về mình thấy chủ yếu là bánh trái hoặc những phần ăn chỉn chu hơn", anh Nạc kể thêm.
Giữ tục xưa
Gia đình vừa tổ chức ngày giỗ cho cha chồng hồi tháng 7.2026, bà Hồ Ngọc Thảo (56 tuổi) sống ở Cà Mau cho biết ngày giỗ là dịp để con cháu trong nhà tề tựu về tưởng nhớ tới cha mẹ quá cố, tới ông bà tổ tiên, cũng là dịp để mọi người trong gia đình gặp gỡ, hỏi han nhau sau thời gian dài bận rộn mưu sinh tứ xứ, thắt chặt tình cảm gia đình, tình làng nghĩa xóm.
Vui nhất là ngày tiên thường, khi từ sớm bà con trong xóm, đặc biệt là chị em phụ nữ đã bắt đầu xúm lại để phụ giúp gia chủ những món ăn lai rai cho đãi buổi chiều tối và chuẩn bị cho ngày giỗ chính.
Trong ký ức của bà, đám giỗ ở gia đình ngày trước không thể thiếu các món truyền thống như canh kiểm, nhưng giờ ít thấy, canh khổ qua, thịt kho tàu, thịt quay, cà ri, đồ xào ăn với cơm trắng, bún, bánh mì, bánh hỏi… tùy theo gia đình.
Không khí đám giỗ ở miền Tây mang tới cảm giác thân mật, ấm áp
ẢNH: ĐỦ LÔNG ĐỦ CÁNH
Nhà nào khá giả thì mổ heo, mổ bò, làm gà, vịt, cá nuôi để làm đám, cúng kiếng và đãi khách. Bà con có khi cho nếp, cá lóc, gà, vịt từ ngày trước giỗ để gia đình chuẩn bị, theo kiểu có gì mang nấy.
Bà Thảo cho biết trong đám giỗ gia đình mình có 3 mâm cúng, một mâm dành cho người thân đã mất, một mâm dành cho cửu huyền thất tổ, để ở bàn giữa trong nhà, mâm ngoài sân là mâm cho chiến sĩ, đất đai nhơn trạch.
"Khi khách được mình mời đến nhà ăn giỗ, ngoài việc chuẩn bị đầy đủ những món ăn ngon thì còn chuẩn bị sẵn thêm một bịch quà để khi xong tiệc mọi người được tặng mang về, khi thì đòn bánh tét, mớ bánh ít, vài cái bánh bông lan, xôi nếp, tôm, hoa quả… để mang về ăn hoặc cho người thân trong nhà không tới ăn giỗ", bà chia sẻ.
Cũng theo người phụ nữ, nếu láng giềng có người bận rộn công chuyện không đến ăn giỗ được, chủ nhà cũng sẽ chuẩn bị thêm một phần quà cùng với món ăn nào đó rồi cho con cháu mang đến tận nhà biếu ăn lấy thảo.
Những món ăn quen thuộc trong ngày giỗ ở miền Tây
ẢNH: CAO AN BIÊN
Theo ông Thôn, chồng bà Thảo, cuộc sống ngày càng phát triển, đám giỗ được tổ chức nhỏ gọn hơn, không bề thế như ngày trước. Tuy nhiên, gia đình ông vẫn giữ nét truyền thống xưa, từ những mâm cơm cúng đến việc chuẩn bị phần cho khách mang về.
"Tôi không biết tục ăn giỗ lấy phần mang về có từ bao giờ, chỉ biết đã được truyền từ đời ông bà mình, tía má mình rồi tới đời mình cũng làm như vậy. Những phần quà đó chẳng đáng là bao nhiêu, nhưng tấm lòng của gia đình mình gửi đến khách đến ăn giỗ mới là điều cốt yếu, là cách mình cảm ơn chòm xóm láng giềng đã dành thời gian đến tham dự buổi tiệc cùng gia đình", ông bày tỏ.
Bà Út (67 tuổi), là hàng xóm đến gia đình bà Thảo ăn giỗ nhận phần mang về cười tươi, cho biết dù đã từ chối, nhưng gia đình vẫn rất nhiệt tình để bà mang về cho người thân. Đó cũng là hình ảnh quen thuộc trong đám giỗ miền Tây trong ký ức của bà từ xưa tới nay.
Đám giỗ là dịp các thành viên trong gia đình tề tựu đông đủ, nhớ tới ông bà tổ tiên
ẢNH: ĐỦ LÔNG ĐỦ CÁNH
"Khi gia đình tôi làm đám giỗ, tôi cũng chuẩn bị những phần như thế cho khách. Ngày trước, thiếu ăn thiếu mặc, những phần mang về như vậy là rất quý, tụi nhỏ ở nhà sẽ rất thích những món tôi mang từ đám giỗ về. Ngày nay, đời sống phát triển hơn, những phần mang về như vậy lại càng quý, không hẳn là ở vật chất, mà còn là ở cái tình làng nghĩa xóm với nhau", bà bày tỏ.
Bình luận (0)