"Mượn" kiểu nghĩa tình miền Tây
"Nghe xôn xao xóm trên làng bên. Ôi vui ghê rước dâu miệt vườn. Kìa màu son tươi. Chiếc áo cô dâu nắng che lộng mới"... Mỗi lần giai điệu rộn rã Rước dâu miệt vườn của tác giả Phố Thu cất lên, khúc nhạc được xem như bài hát "quốc dân" trong các đám cưới miền Tây, bà Lê Thị Hai (77 tuổi, ở xã Lương Tâm, TP.Cần Thơ) lại bồi hồi nhớ về những mùa hỉ sự.
Ở tuổi thất thập cổ lai hy, bà Hai đã lập gia thất cho 7 người con (2 trai, 5 gái) và tham dự không biết bao đám cưới. Với bà, cưới hỏi là cột mốc thiêng liêng nhất đời người. Hầu hết nghi thức quan trọng đều diễn ra trước bàn thờ gia tiên - là nơi tôn nghiêm gửi gắm đạo hiếu và ước nguyện của mỗi gia đình.
Ở đó, từng lời ăn tiếng nói, từng cử chỉ đều đòi hỏi sự chỉn chu. Bà Hai nhận ra rằng, để ngày hỉ sự diễn ra trọn vẹn, đúng mong mỏi của mọi người thì không thể thiếu vai trò của cô dâu phụ, chú rể phụ.
Bà Lê Thị Hai (phải) cho rằng người miền Tây đã quen với việc đi "mượn" dâu phụ, rể phụ khi tổ chức cưới hỏi
ẢNH: THANH DUY
Trong ngôn ngữ bình dị của miền Tây, bà con không gọi là "thuê" hay "tuyển", mà dùng từ "mượn" dâu phụ, rể phụ. Đó là mượn cái nét duyên, mượn may mắn từ những người anh em, bạn bè thân thiết của đôi trẻ. Công việc này hoàn toàn xuất phát từ tình cảm, không hề nhận bất kỳ thù lao nào.
Tuy gọi là "mượn" một cách thân thương như thế, nhưng thực chất việc chọn người cũng hết sức khắt khe và mang tính chắt lọc. Người được gia chủ gửi gắm niềm tin phải là người có diện mạo sáng sủa, tính tình cẩn thận, lanh lẹ, sống tử tế và đặc biệt là được bà con xóm giềng quý mến.
Chú rể phụ rót rượu lễ mời bà con cô bác thay chú rể chính
ẢNH: THANH DUY
Tùy theo tập quán từng vùng, tiêu chí "chọn mặt gửi vàng" này lại mang những nét thú vị riêng. Tại quê hương bà Hai, người ta ưu tiên chọn trai tân, gái tân, có độ tuổi xấp xỉ cô dâu chú rể (chênh lệch 1 đến 2 tuổi là phù hợp - PV). Bởi họ nghĩ rằng, hôn nhân là một khởi đầu mới, nên mọi thứ chuẩn bị đều cần sự tươi trẻ, trong sáng và tinh khôi.
Nhưng ở một số nơi khác cũng miền Tây, tiêu chí ấy lại đảo ngược. Gia chủ tìm đến những người đã lập gia đình, con cái có đủ gái trai, cuộc sống ấm êm, công việc thuận lợi để "xin vía" an yên, hạnh phúc cho đôi trẻ. Hơn thế, sự kinh nghiệm, từng trải của người đi trước cũng giúp gia chủ thêm phần yên tâm khi cử hành hôn lễ.
Hình thức đơn giản nhưng cần sự kỹ tính
Trong ngày trọng đại, vai trò của chú rể phụ hiện lên rõ nét nhất khi đoàn nhà trai mang sính lễ bước sang nhà gái. Rể phụ là người tay bưng mâm rượu lễ gồm trà, rượu, trầu cau. Khi vị đại diện trưởng tộc giới thiệu đến người quan khách hay họ hàng nào, chú rể phụ sẽ nhanh tay rót rượu để chú rể chính cung kính nâng ly mời bác, mời cô.
"Ngày trước, công việc này do chú rể tự làm. Nhưng trong ngày cưới, chú rể thường hồi hộp, lo lắng nên dễ luống cuống. Việc có chú rể phụ hỗ trợ vừa giúp nghi lễ diễn ra nhịp nhàng, vừa tiết kiệm thời gian, giữ trọn sự trang trọng", bà Hai chia sẻ.
Công việc rót rượu lễ trong đám cưới cũng có nhiều điều kiêng kỵ mà chú rể phụ, cô dâu phụ phải tránh
ẢNH: THANH DUY
Thoạt nhìn, công việc rót rượu lễ đơn giản nhưng lại chứa đựng bao điều kiêng kỵ của văn hóa dân gian. Người miền Tây quan niệm "đầu xuôi đuôi lọt". Rượu lễ rót vào ly phải đầy đặn tượng trưng cho tình cảm đong đầy, song tuyệt đối không được tràn ra ngoài. Và cấm kỵ nhất là làm rớt vỡ ly, bởi đó là điềm xui rủi cho sự đổ vỡ, "cơm không lành, canh không ngọt" trong cuộc sống hôn nhân sau này.
Chính vì vậy, chú rể phụ phải luôn giữ sự bình tĩnh, tươi vui và nhạy bén xử lý mọi tình huống. Lường trước những tình huống ngoài ý muốn, trước ngày lễ, họ được người già trong nhà dặn dò cẩn thận từng nếp đi, nếp đứng, cách ăn nói sao cho tròn trịa nhất.
Trong khi đó, đến khi nhà gái đưa dâu, cô dâu phụ lại đóng vai trò là người bạn đồng hành với cô dâu chính không rời. Trong hành trình đưa nàng về dinh, cô dâu phụ sẽ ôm cặp gối cưới, một nét tượng trưng cho tình nghĩa vợ chồng son sắt, lúc nào cũng gắn bó bền chặt.
Vào đến nhà trai, dâu phụ sẽ đảm nhận phần rót rượu lễ đại diện cho nhà gái. Ngoài phần việc này, cô còn cẩn thận kề cận bên cô dâu, sửa lại nếp áo, mái tóc, giúp nhân vật chính lộng lẫy và rạng rỡ nhất trong khoảnh khắc chung đôi.
Công việc quan trọng nhất của dâu phụ, rể phụ ở đám cưới miền Tây là rót rượu lễ
ẢNH: THANH DUY
Đáng chú ý, cưới hỏi gắn liền với biểu biểu tượng của sự thủy chung "một đời một kiếp". Thế nhưng ở miền Tây, gia chủ hoàn toàn có thể "mượn" dâu, rể phụ khác nhau giữa lễ hỏi và lễ cưới. Quan niệm dân gian coi đây là sự linh hoạt trợ giúp, không mang ý nghĩa của sự chia cắt hay tan vỡ.
Theo bà Hai, hôn lễ ngày nay đã được đơn giản nhiều để giảm bớt gánh nặng chi phí và áp lực cho các gia đình. Dù vậy, tục "mượn" dâu phụ, rể phụ vẫn là một nét đẹp văn hóa cần giữ gìn. Bởi, sự xuất hiện của họ không chỉ giúp ngày vui thêm trọn vẹn, chỉn chu mà còn là nhịp cầu thắt chặt tình làng nghĩa xóm của người dân vùng sông nước miền Tây.
Bình luận (0)