Đi du lịch, người lớn tuổi dễ 'quá tải': Bác sĩ chỉ cách phòng tránh

Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Trần Quốc Việt, Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), lịch di chuyển dày, ít thời gian nghỉ và uống nước không đủ khi du lịch khiến cơ thể người lớn tuổi khó thích nghi. Tình trạng này có thể dẫn đến tăng thân nhiệt, mất nước và giảm tưới máu não - những rối loạn tiềm ẩn nguy cơ nếu không được nhận biết sớm.

ẢNH: N.QUYÊN TẠO TỪ GM

Người lớn tuổi cần chú ý gì khi đi du lịch cùng gia đình?

Bác sĩ Quốc Việt cho biết người lớn tuổi dễ rơi vào tình trạng “quá tải” khi đi du lịch do khả năng thích nghi sinh lý suy giảm như: Cơ thể tản nhiệt kém vì tiết mồ hôi và giãn mạch da không hiệu quả, cảm nhận nóng giảm, hệ tim mạch đáp ứng yếu hơn; đồng thời dễ mất nước nhưng lại không có cảm giác khát rõ ràng.

Các dấu hiệu cảnh báo sớm thường gặp là mệt bất thường, chóng mặt, nhức đầu, buồn nôn, vã mồ hôi, chuột rút. Khi nặng hơn, người bệnh có thể lú lẫn, ngất, thở nhanh, da nóng bất thường, thân nhiệt tăng trên 39 - 40°C, co giật hoặc mất ý thức. Đáng lưu ý, ở người lớn tuổi, triệu chứng đôi khi không rõ ràng, chỉ là cảm giác mệt nhẹ hoặc lơ mơ, trong khi bên trong thân nhiệt đã tăng cao.

Vì vậy, bác sĩ Việt khuyên khi sắp xếp lịch trình du lịch, gia đình nên điều chỉnh theo nhịp sinh hoạt của người lớn tuổi:

• Chủ động nghỉ mỗi 30-60 phút.
• Nhắc nhở nhau uống nước trước khi thấy khát.
• Hạn chế phơi nắng gắt, ưu tiên không gian mát.

Quan sát những thay đổi nhỏ về hành vi, sự tỉnh táo và thể trạng của người thân lớn tuổi để kịp thời xử trí, đảm bảo an toàn sức khỏe suốt chuyến đi.

Các loại thuốc nào nên đem theo trong kỳ du lịch dịp lễ?

Mục tiêu khi đem theo thuốc trong các chuyến đi chơi xa là xử trí các tình huống phổ biến như đau, sốt, dị ứng, tiêu hóa, say xe và vết thương nhỏ. Theo bác sĩ Quốc Việt, nên mang các nhóm chính gồm:

• Nhóm bắt buộc: Thuốc giảm đau hạ sốt (paracetamol, ibuprofen), thuốc dị ứng (kháng histamin), thuốc tiêu hóa (loperamide, men tiêu hóa, thuốc giảm axit), thuốc chống say tàu xe, thuốc điều trị bệnh nền (nếu có).
• Nhóm sơ cứu: Băng cá nhân, gạc, dung dịch sát khuẩn, thuốc bôi.
• Nhóm môi trường: Kem chống nắng, gel làm dịu da, thuốc chống côn trùng.
• Nhóm bù nước: Oresol, điện giải.
• Nhóm tùy tình huống: Thuốc cảm, nhỏ mắt, nhỏ mũi, thuốc theo chỉ định bác sĩ.

Cần lưu ý rằng không được dùng thuốc quá hạn, phải giữ nguyên bao bì thuốc để tránh nhầm lẫn khi sử dụng và không được tự ý dùng kháng sinh.

Ảnh: P.H tạo từ GM

Cách giảm uể oải, phục hồi nhanh sau khi đi chơi dài ngày

Khi đang chơi, cơ thể còn hưng phấn nên chưa thấy mệt, nhưng khi về nhà, sự mệt mỏi dồn lại và biểu hiện rõ rệt. Để tránh tình trạng “uể oải sau kỳ nghỉ” (post-vacation blues) ảnh hưởng đến công việc, bác sĩ Quốc Việt gợi ý lộ trình hồi phục sinh lý nhanh trong vòng 24 giờ đầu sau khi về nhà:

• 0 - 2 giờ đầu: Tắm nước ấm, uống nước điện giải, không ngủ ngay. Nếu cần chỉ ngủ ngắn 20 - 30 phút.
• 2 - 12 giờ (buổi tối): Ngủ sớm, hạn chế thiết bị điện tử, giữ phòng ngủ tối và yên tĩnh.
• 12 - 24 giờ (sáng hôm sau): Tiếp xúc ánh sáng tự nhiên, vận động nhẹ, dùng caffeine hợp lý và bắt đầu công việc với cường độ nhẹ nhàng.

“Về dinh dưỡng, nên ăn thức ăn nhẹ, dễ tiêu, giàu rau xanh, protein nhẹ; tránh rượu bia và đồ dầu mỡ. Mọi người cũng cần tránh ngủ bù quá nhiều, ăn uống thất thường hoặc tập luyện nặng ngay. Điều quan trọng trong giai đoạn sau kỳ nghỉ là cần đồng bộ lại giấc ngủ, giảm cortisol và phục hồi chuyển hóa năng lượng để cơ thể nhanh chóng trở lại trạng thái cân bằng”, bác sĩ Việt nói thêm.

Vì sao đi chơi về lại mệt hơn đi làm?

Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Trần Quốc Việt, cảm giác uể oải sau chuyến đi chơi thường do nhiều yếu tố:

• Hormone hưng phấn khi vui chơi: Lúc đi chơi, cơ thể tiết nhiều adrenaline nên ít thấy mệt; khi kết thúc, năng lượng giảm đột ngột gây kiệt sức.
• Thiếu ngủ tích lũy: Ngủ ít, ngủ không sâu do thay đổi môi trường và di chuyển nhiều.
• Vận động quá mức thường ngày: Đi bộ, leo cầu thang, tham quan liên tục khiến cơ và hệ thần kinh quá tải nhẹ.
• Ăn uống thất thường: Ăn sai giờ, thực phẩm lạ làm hệ tiêu hóa hoạt động kém, góp phần gây uể oải.
• Hiện tượng “hậu du lịch”: Tâm lý giảm hưng phấn khi quay lại nhịp sống cũ, dẫn đến mệt cả thể chất lẫn tinh thần.

Du lịch giúp thư giãn tinh thần, nhưng về sinh lý, cơ thể vẫn tiêu hao năng lượng và rối loạn nhịp sinh học, nên mệt mỏi bộc lộ rõ sau khi trở về.