Điểm công dân số không áp dụng để xử phạt

Ngày 13.1, Bộ Tư pháp tổ chức hội đồng thẩm định độc lập dự thảo nghị quyết của Chính phủ về phát triển công dân số. Dự thảo do Bộ Công an chủ trì soạn thảo.

ẢNH: P.B

Tại dự thảo, Bộ Công an đề xuất triển khai hệ thống điểm công dân số trên nền tảng định danh và xác thực điện tử VNeID.

Công dân số được phân loại thành 3 mức: chưa đạt mức độ tham gia cơ bản (dưới 100 điểm), đạt mức độ tham gia cơ bản (từ 100 đến 349 điểm) và đạt mức độ tham gia tích cực (từ 350 điểm trở lên). Điểm số sẽ được tính dựa trên các hoạt động tham gia trên môi trường số của công dân.

Dựa trên phân loại, công dân số sẽ được hưởng các chính sách ưu đãi về phí, lệ phí khi thực hiện thủ tục hành chính. Mức độ tham gia càng tích cực thì càng được hưởng ưu đãi cao.

"Điểm công dân số nhằm khuyến khích người dân tham gia tích cực vào chương trình phát triển công dân số, không áp dụng để xử phạt, không hạn chế quyền và lợi ích hợp pháp của công dân", Bộ Công an nhấn mạnh.

Hài hòa giữa thụ hưởng và nghĩa vụ

Nêu ý kiến tại buổi thẩm định, các thành viên hội đồng đánh giá cao sự cần thiết ban hành nghị quyết nhằm thúc đẩy phát triển công dân số, bảo vệ quyền lợi và nâng cao năng lực số của người dân trong kỷ nguyên số. Song, còn một số băn khoăn xung quanh đề xuất về hệ thống điểm công dân số.

Bà Mai Thị Thanh Bình, đại diện Bộ KH-CN, đề nghị nghiên cứu, cân nhắc kỹ việc sử dụng cụm từ "xếp hạng, phân loại công dân" bảo đảm phù hợp, tuân thủ tuyệt đối Hiến pháp và pháp luật, bảo đảm quyền con người, quyền công dân.

Cùng đó là rà soát các tiêu chí bảo đảm tính khả thi, công bằng giữa các đối tượng khác nhau về độ tuổi, trình độ, điều kiện kinh tế - xã hội...; bảo đảm đồng bộ, thống nhất các nội dung về chữ ký số, công dân số với luật Chuyển đổi số và luật Giao dịch điện tử.

Đại diện Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) thì cho rằng việc quy định về chấm điểm công dân số có thể gây ra những rào cản tâm lý, phản ánh tiêu cực nhất định, nên cân nhắc chỉ quy định chung về công dân cơ bản khi tham gia dịch vụ công.

Một số ý kiến cũng nhận định việc phân chia công dân số thành các nhóm "tích cực", "cơ bản" và "phổ thông" để hưởng các mức độ ưu đãi khác nhau có thể dẫn đến sự bất bình đẳng. Chẳng hạn, những người am hiểu công nghệ sẽ có lợi thế hơn so với những người khác, kể cả trong khu vực công.

Do đó, cần chỉnh sửa đảm bảo sự hài hòa giữa việc thụ hưởng quyền lợi và thực hiện nghĩa vụ, giúp người dân có đầy đủ công cụ và hành lang pháp lý để sống và làm việc an toàn, hiệu quả trong kỷ nguyên số.

ẢNH: CMH

Nên chỉnh lý theo hướng khuyến khích?

Cũng tại buổi thẩm định, các thành viên hội đồng đề nghị làm rõ hơn khái niệm "công dân số", tránh trùng lắp với các khái niệm đã có; xem xét lại các quy định về nghĩa vụ của công dân, đảm bảo phù hợp và khuyến khích, chứ không phải là bắt buộc; cần có cơ sở rõ ràng, cụ thể để phân loại, chấm điểm công dân số, tránh gây tác động tiêu cực…

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho hay, việc sử dụng các khái niệm như "điểm", "xếp hạng", "phân loại công dân số" đang tạo ra nhiều cách hiểu chưa thống nhất.

Cơ quan chủ trì soạn thảo lưu ý chỉnh lý theo hướng chuyển sang cách tiếp cận là "ngưỡng" hoặc "mức khuyến khích", nhằm tránh hiểu nhầm và bảo đảm tính phù hợp với Hiến pháp.

Ông Tú cũng đề nghị rà soát kỹ, tránh quy định trùng lặp hoặc can thiệp sâu vào các lĩnh vực đã được luật chuyên ngành điều chỉnh, nhất là các chính sách ưu đãi về thuế, phí, lệ phí.

Đối với chính sách giảm thuế, cần cân nhắc kỹ tính khả thi, tác động thực tế và khả năng thực hiện của hệ thống thuế, bởi đây là vấn đề phức tạp về kỹ thuật và quản lý.

Cơ quan soạn thảo cần giải trình rõ phương án áp dụng, lộ trình thí điểm, tổng kết, hoàn thiện chính sách, làm rõ mối quan hệ giữa nghị quyết này với các luật liên quan như luật Thuế, luật Phí và lệ phí, luật Tổ chức Chính phủ…