Năm nay, lần đầu tiên cả nước tổ chức thi tốt nghiệp THPT sau khi sắp xếp còn 34 tỉnh, thành phố và vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Cũng là năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển GD-ĐT. Để quản trị giáo dục hiện đại, không thể tiếp tục dựa vào cảm tính hay kinh nghiệm, mà phải dựa trên bằng chứng và dữ liệu. Kết quả kỳ thi vì thế không chỉ phục vụ xét tốt nghiệp và tuyển sinh ĐH mà còn là nguồn thông tin quan trọng để đánh giá chất lượng giáo dục, hoạch định chính sách, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Nếu được phân tích đúng, kết quả của kỳ thi có thể định hình chính sách giáo dục trong nhiều năm tới. Do đó, điều quan trọng sau kỳ thi không phải là công bố phổ điểm mà là phân tích được nguyên nhân phía sau phổ điểm. Bộ GD-ĐT cần xây dựng các báo cáo đối sánh giữa 34 địa phương để đánh giá chất lượng giáo dục trong bối cảnh mới, đồng thời duy trì đối sánh theo 63 địa phương trước đây nhằm bảo đảm tính liên tục của chuỗi số liệu nhiều năm. Chỉ khi giữ được dòng chảy dữ liệu liên tục, những thay đổi của từng địa phương mới được nhận diện chính xác và trở thành căn cứ cho các quyết sách đúng đắn.
Ở cấp tỉnh, các sở GD-ĐT cần phân tích kết quả giữa các trường, từng môn học, từng nhóm học sinh (HS) và từng loại hình cơ sở giáo dục để xác định nơi nào thực sự tạo được giá trị gia tăng cho người học, nơi nào còn khó khăn để có chính sách hỗ trợ kịp thời. Đây cũng là cơ sở quan trọng để theo dõi công bằng giáo dục giữa các vùng miền và các nhóm dân cư.
Đối với trường phổ thông, mỗi phổ điểm phản ánh chất lượng dạy học, hiệu quả quản trị và mức độ đáp ứng của chương trình giáo dục. Nếu được khai thác khoa học, kết quả kỳ thi sẽ trở thành công cụ giúp nhà trường điều chỉnh phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá và nâng cao chất lượng ngay từ năm học sau; đánh giá sự tiến bộ của HS, nỗ lực đối mới dạy và học của đội ngũ giáo viên.
Bộ GD-ĐT cũng nên công khai tỷ lệ thí sinh dự thi các môn tự chọn của từng địa phương, trong mỗi địa phương nên công khai tỷ lệ dự thi môn tự chọn của các trường. Chỉ khi minh bạch như vậy mới nhận rõ được chất lượng giáo dục, hành vi chọn môn học, môn thi của HS, qua đó dự báo được nguồn nhân lực tương lai của đất nước.
So với năm 2025, phổ điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026 thay đổi rõ theo hướng tăng tính phân hóa. Trong 12 môn thi, có 4 môn tăng điểm trung bình gồm toán, công nghệ-công nghiệp, hóa học và sinh học; trong khi 8 môn giảm điểm, mạnh nhất là giáo dục kinh tế và pháp luật (giảm 2,67 điểm, tương đương 34,72%), địa lý (23,08%), vật lý (20,46%), tin học (10,47%), công nghệ-nông nghiệp (9,84%), ngữ văn (7,14%), tiếng Anh (5,76%) và lịch sử (5,06%).
Sự thay đổi còn thể hiện ở số điểm tuyệt đối. Tổng số điểm 10 của tất cả các môn giảm gần một nửa, từ 15.331 xuống còn 7.881. Trong khi đó, tổng số bài thi từ 1 điểm trở xuống giảm từ 792 còn 468.
Phổ điểm năm 2026 cho thấy đề thi đã được điều chỉnh theo hướng cân bằng hơn giữa khoa học xã hội và khoa học tự nhiên. Kết quả này góp phần nâng cao phân loại thí sinh, tăng giá trị của kỳ thi tốt nghiệp và tuyển sinh ĐH.
Một nền giáo dục hiện đại không được đo bằng số kỳ thi tổ chức thành công, tỷ lệ tốt nghiệp bao nhiêu mà bằng khả năng biến kết quả thành động lực đổi mới chính sách, nâng cao chất lượng và bảo đảm công bằng cho người học.
Bình luận (0)