Điện sinh hoạt có áp 'khung giờ cao điểm'?

Khung giờ cao điểm mới sẽ được áp dụng sau mùa khô?

Theo văn bản do Cục Điện lực gửi Tập đoàn Điện lực VN (EVN) và các tổng công ty điện lực miền Bắc, miền Trung, miền Nam, Hà Nội và TP.HCM, giá bán điện chưa áp dụng ngay khung giờ mới mà chỉ áp dụng khi thực hiện điều chỉnh mức giá bán lẻ điện bình quân gần nhất sau khi Quyết định 14 ngày 29.5.2025 của Thủ tướng Chính phủ về cơ cấu biểu giá bán lẻ điện có hiệu lực thi hành.

Mặt khác, Bộ Công thương cũng đang triển khai nghiên cứu, sửa đổi các quy định pháp lý liên quan để có cơ sở triển khai áp dụng khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường ngay trong mùa khô năm nay. Cục Điện lực yêu cầu các đơn vị điện lực chủ động đào tạo nhân lực, chuẩn bị vật tư, thiết bị nhằm phục vụ công tác cập nhật và cài đặt lại công tơ cho các khách hàng sử dụng điện để kịp thời triển khai quy định.

Ảnh: Hoàng Hy

EVN cho biết tổng số công tơ điện phục vụ mua bán, giao nhận điện có áp dụng biểu giá điện theo thời gian sử dụng khoảng 1,25 triệu cái. Việc cài đặt lại có thể kéo dài khoảng 90 ngày. Hiện các đơn vị điện lực đang cấp tập tổ chức cài đặt lại công tơ cho các khách hàng sử dụng điện theo hình thức 3 giá. Các địa phương có đông khách hàng dùng điện sản xuất và kinh doanh cũng cho biết dự kiến hoàn tất thời gian cài đặt trong 3 tháng tới.

Trao đổi với Thanh Niên, một số chuyên gia năng lượng dự báo, giá bán lẻ điện bình quân có thể sẽ được điều chỉnh sớm để đưa khung giá điện mới vào áp dụng sớm, qua đó, giúp giảm áp lực phụ tải. "Sau khi ban hành khung giá điện cao điểm, thấp điểm và bình thường mới, Bộ Công thương đồng thời triển khai việc sửa đổi các quy định pháp lý liên quan giá bán lẻ điện, đặt ra kế hoạch là trong mùa khô năm nay. Như vậy, chỉ khoảng hơn 3 tháng tới, giá bán lẻ điện bình quân sẽ được điều chỉnh. Xu hướng sẽ tăng do chi phí sản xuất điện tăng trong thời gian qua. Doanh nghiệp sử dụng điện 3 giá có thể sẽ chịu tác động từ chính sách mới này, qua đó, giúp họ điều chỉnh lại lịch hoạt động máy móc, dây chuyền sản xuất hiệu quả hơn", một chuyên gia năng lượng phía nam chia sẻ.

Giúp giảm áp lực phụ tải hệ thống điện quốc gia

Trước đó, ông Nguyễn Quốc Trung - Phó tổng giám đốc Công ty TNHH MTV vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), cho biết hệ thống điện đã và đang đối diện 2 khó khăn cơ bản, vừa chịu áp lực từ nhu cầu phụ tải, vừa gặp thách thức thiếu cung. Ngày 8.4 vừa qua, hệ thống điện quốc gia đã xác lập kỷ lục mới với 1,092 tỉ kWh, trong khi công suất cực đại lên tới 52.225 MW. Sau dịp lễ 30.4 và 1.5 tới, NSMO dự báo hệ thống thiết lập mốc phụ tải mới với 1,1 tỉ kWh/ngày. NSMO lưu ý nếu nắng nóng duy trì liên tiếp 4 - 5 ngày, nhiệt độ tăng, trong điều kiện hệ thống thiết bị sử dụng điện không thay đổi, nhu cầu điện mỗi ngày có thể tăng khoảng 800 - 1.000 MW. Trường hợp nền nhiệt cao kéo dài thêm 3 - 4 ngày, mức tăng phụ tải cộng dồn thậm chí lên tới 3.000 - 4.000 MW. "Chỉ cần nhiệt độ tăng thêm 1 - 2 độ C, hệ thống đã phải gánh thêm một lượng công suất tương đương gần như toàn bộ công suất của một tổ hợp thủy điện Hòa Bình. Đó là áp lực rất lớn từ phía nhu cầu", ông Trung nhấn mạnh.

Chuyên gia năng lượng, TS Nguyễn Huy Hoạch (Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng VN), đánh giá việc điều chỉnh khung giờ cao điểm sang buổi tối hoàn toàn thay vì tập trung vào ban ngày là quyết định đúng đắn và cấp thiết. Bởi phụ tải điện năm nay lập đỉnh rất sớm, đầu tháng 4 đã gần 1,1 tỉ kWh/ngày. Hệ thống điện không thể tiếp tục phụ thuộc vào các nguồn dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu và địa chính trị như thủy điện, điện than, điện dầu... Đáng nói, trong kịch bản cực đoan của ngành, chi phí phát điện tăng là điều khó tránh khỏi. "Năm 2023 chúng ta đã có bài học đắt giá khi miền Bắc thiếu hụt tới 4.900 MW trong những ngày nắng nóng cao điểm, trong khi công suất điện mặt trời lại thừa. Việc điều chỉnh khung giờ cao điểm sang buổi tối, thời điểm nhu cầu dùng điện đồng loạt tăng là cần thiết. Chính sách mới một mặt điều chỉnh phụ tải, mặt khác, quan trọng hơn, khuyến khích các khách hàng dùng điện nói chung lắp điện mặt trời có pin lưu trữ để có thể dùng vào buổi tối - khung giờ cao điểm của nhu cầu điện", vị này giải thích.

Một số tổng công ty điện lực đang làm việc với các doanh nghiệp sản xuất để ký cam kết dịch chuyển phụ tải sớm. Hiện các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh khu vực TP.HCM đã cam kết dịch chuyển từ 5 - 10% công suất sử dụng điện vào khung 17 - 20 giờ sang sau 22 giờ; Tổng công ty Điện lực miền Nam cũng có hơn 5.200 khách hàng dùng điện công nghiệp cam kết điều chỉnh phụ tải, gần 4.800 khách hàng với tiềm năng dịch chuyển gần 590 MW điện, ký cam kết với khách hàng lớn tiết kiệm ít nhất 3%...

Chuyên gia Nguyễn Huy Hoạch nhấn mạnh vấn đề quản lý phụ tải không còn là giải pháp hỗ trợ, mà phải trở thành một trụ cột của hệ thống điện. Việc điều chỉnh nhu cầu tiêu thụ, đặc biệt trong giờ cao điểm có thể mang lại hiệu quả tương đương với việc bổ sung một nguồn phát điện mới, nhưng với chi phí thấp hơn nhiều. Đây chính là "nguồn điện thứ 5" - không hữu hình, nhưng có vai trò ngày càng quan trọng. Trong dài hạn, việc điều chỉnh phụ tải bằng việc thay đổi khung giờ cao điểm sẽ giúp doanh nghiệp kinh doanh dần dần điều chỉnh thói quen, nhu cầu sử dụng điện. "Quan trọng hơn, khi giá điện dùng ban đêm cao, nhà kinh doanh tính toán các phương án khác để có thể vẫn duy trì hoạt động sản xuất nhưng không bị quá tải chi phí năng lượng. Lúc đó, doanh nghiệp sẽ tìm giải pháp lắp điện mặt trời mái nhà có pin lưu trữ để dùng cho ban đêm, giảm áp lực trả tiền điện cao. Điều này có lợi cho doanh nghiệp một phần, quan trọng hơn giúp hệ thống điện ổn định và đây cũng là chính sách lớn được Chính phủ, Bộ Công thương hướng tới", TS Nguyễn Huy Hoạch nói.

Các chuyên gia năng lượng cũng dự báo việc áp dụng khung giờ sử dụng điện theo hướng cao điểm - thấp điểm - bình thường có thể áp dụng cho khách hàng dùng điện sinh hoạt sau này, thay cho biểu giá lũy tiến 6 bậc hiện nay. Theo đó, điện sinh hoạt hiện được sử dụng nhiều vào buổi tối, nếu áp dụng khung giờ cao điểm sẽ khuyến khích hộ gia đình lắp điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu đầu tư thêm pin lưu trữ để dùng buổi tối. Đó cũng là cách phù hợp hơn thay vì tính biểu giá điện lũy kế, bậc thang dần dần không phù hợp một thị trường điện cạnh tranh.