Diễn tập ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân tại Khu kinh tế Dung Quất

Ngày 30.9, Ban Chỉ huy ứng phó sự cố bức xạ và hạt nhân tỉnh Quảng Ngãi tổ chức diễn tập ứng phó sự cố bức xạ và hạt nhân năm 2026 tại Khu kinh tế Dung Quất (xã Vạn Tường). Tình huống giả định là có tai nạn giao thông làm thiết bị chứa nguồn phóng xạ Iridium-192 (Ir-192) bị văng ra đường, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn bức xạ.

ẢNH: V.C

Khu kinh tế Dung Quất hiện có nhiều doanh nghiệp sử dụng nguồn phóng xạ, chụp ảnh phóng xạ, kiểm tra không phá hủy. Trong quá trình vận chuyển nguồn phóng xạ đến các công trường, nguy cơ xảy ra tai nạn giao thông, kẹt nguồn, rơi đổ hoặc thất lạc nguồn... luôn được đặt ra.

Đáng chú ý, một số nguồn Ir-192 có hoạt độ lên đến 80 Ci/nguồn, nếu xảy ra sự cố mất che chắn có thể làm suất liều bức xạ tại khu vực xung quanh tăng cao.

Theo kịch bản diễn tập, một xe chuyên dụng của Công ty A vận chuyển thiết bị chứa nguồn phóng xạ kín Ir-192 từ quốc lộ 1 vào Khu kinh tế Dung Quất. Trên xe có lái xe và 1 nhân viên áp tải nguồn.

Trong quá trình lưu thông, xe bất ngờ nổ lốp, mất lái và va chạm vào dải phân cách. Vụ tai nạn khiến phần đầu và hông xe hư hỏng, lái xe và nhân viên áp tải bị thương, bất tỉnh và mắc kẹt trong cabin. Đầu xe xuất hiện khói, tiềm ẩn nguy cơ cháy.

ẢNH: V.C

Hai người đi xe máy ngang qua phát hiện vụ việc đã dừng lại hỗ trợ đưa các nạn nhân ra khỏi cabin; sử dụng bình chữa cháy trên xe chở container nguồn phóng xạ để xử lý nguy cơ cháy ban đầu.

Tình huống trở nên phức tạp khi cửa thùng hàng bật mở do va chạm, thiết bị chứa nguồn phóng xạ bị xê dịch và văng xuống mặt đường... 

Tại thời điểm này, chưa đủ cơ sở xác định thiết bị chứa nguồn có bị hư hỏng hoặc xảy ra phát tán chất phóng xạ hay không.

Sau khi được sơ cứu, nhân viên áp tải tỉnh lại, nhận biết nguy cơ và cùng 2 người đi xe máy cảnh báo người dân không tiếp cận hiện trường. Đồng thời, người này thông báo vụ việc cho Ban Chỉ huy ứng phó sự cố của Công ty A và các cơ quan chức năng theo quy định.

 Thu hồi nguồn phóng xạ trong 35 giây 

Từ thông tin tiếp nhận, Ban Chỉ huy ứng phó sự cố bức xạ và hạt nhân tỉnh Quảng Ngãi triển khai phương án theo 7 giai đoạn.

ẢNH: V.C

Hiện trường được bảo vệ nghiêm ngặt. Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ngãi tiếp nhận, xác minh, đánh giá sơ bộ tình huống và báo cáo Ban Chỉ huy ứng phó sự cố tỉnh.

Trưởng ban Chỉ huy ứng phó sự cố tỉnh quyết định kích hoạt phương án ứng phó cấp tỉnh, xác định tình huống ở cấp báo động 2. 

Các nhân viên kiểm xạ được trang bị đồ bảo hộ chuyên dụng tiến vào khu vực nguy hiểm để xác định vị trí thiết bị chứa nguồn Ir-192 bị văng ra đường. Sau khi xác định vị trí, lực lượng ứng phó sử dụng găng tay chì, đưa container nguồn vào thùng chì dã chiến, khóa nắp và di chuyển lên phương tiện chuyên dụng.

ẢNH: V.C

Lực lượng chức năng cũng tiến hành kiểm tra nhiễm bẩn phóng xạ bề mặt đối với phương tiện, lòng đường, vỏ thùng chì, nhân viên ứng phó và những người dân trực tiếp tham gia cứu nạn ban đầu... 

Đánh giá sau diễn tập, ông Nguyễn Tấn Liêm, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ngãi, ghi nhận sự phối hợp của các lực lượng tham gia. Cơ chế tiếp nhận, chuyển tiếp và xử lý tin báo được vận hành theo kịch bản; việc kích hoạt báo động cấp độ 2 và thiết lập trạm chỉ huy dã chiến bên ngoài vành đai 100 m được thực hiện, bảo đảm sự phối hợp giữa các lực lượng tại hiện trường.

ẢNH: V.C

Đặc biệt, việc thu hồi container nguồn phóng xạ và đưa vào thùng chì được thực hiện trong 35 giây, đạt yêu cầu của kịch bản diễn tập.

Theo Ban Chỉ huy ứng phó sự cố bức xạ và hạt nhân tỉnh Quảng Ngãi, diễn tập là dịp nâng cao năng lực sẵn sàng ứng phó của các lực lượng; đồng thời kiểm nghiệm cơ chế phối hợp, chỉ huy, điều hành và xử lý tình huống tại hiện trường.