Cơn sốt đá đỏ Quỳ Châu (xã Châu Bình, Nghệ An) diễn ra vào các năm 1990 - 1991 "nổi tiếng" khắp cả nước sau khi thông tin nhiều người đào được đá quý bán hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỉ đồng được lan truyền.
Như một cơn lốc, không lâu sau khi tin này được loan ra, hàng vạn người từ khắp nơi kéo đến đây để khoét hầm, đào tìm vận may đá đỏ. Các quả đồi ở Châu Bình bị từng đoàn người ngày đêm xới tung. Đặc biệt, tại khu vực khe Mét nằm cách quốc lộ 48 khoảng 800 m, hàng ngàn người đổ xô giành nhau khoét hầm khi hay tin có nhiều người đã tìm được đá đỏ ruby bán được tiền tỉ. Tên đồi Tỉ ra đời từ đây.
Khu vực đồi Tỉ này từng là nơi hàng ngàn người đổ xô đào tìm đá đỏ và gây sập hầm, nay đã thành hồ nước
ẢNH: KHÁNH HOAN
Viên đá đỏ được tìm thấy tại Châu Bình do một người dân Châu Bình từng sở hữu
ẢNH: N.D
Cửa vào mỏ đá quý ở đồi Tỉ
ẢNH: KHÁNH HOAN
Lối vào khu đồi Tỉ hiện nay
ẢNH: KHÁNH HOAN
Một vụ sập hầm kinh hoàng đã xảy ra vào xế chiều 8.3.1991, tại đồi Tỉ khi hàng trăm người đang tranh nhau khoét hầm khiến hơn 70 người bị thiệt mạng vì đất vùi. Các vụ tranh giành, thanh trừng nhau để thu mua đá quý cũng diễn ra như cơm bữa. "Khi tìm được đá đỏ, sợ bị cướp nên một số người lén nuốt vào bụng để cất giấu", một nhân chứng từng đi đào đá đỏ kể lại.
Tỉnh Nghệ An khi đó đã phải huy động công an, bộ đội đến đảm bảo tình hình an ninh trật tự và phải mất khá nhiều thời gian mới kiểm soát được vùng đá đỏ Châu Bình. Sau đó, tỉnh Nghệ An đã cấp phép cho doanh nghiệp vào quản lý và khai thác đá đỏ ruby.
Doanh nghiệp này năm 2003 sáp nhập vào Công ty CP đá quý và vàng Hà Nội và được cấp phép khai thác đá quý tại khu mỏ đồi Tỉ, thời hạn từ năm 2010 - 2016. Sau đó, doanh nghiệp tiếp tục xin gia hạn, đến năm 2020, được gia hạn khai thác với thời hạn 5 năm 7 tháng.
Khu vực này tại đồi Tỉ doanh nghiệp đã khai thác tìm đá quý và tạo thành hồ
ẢNH: KHÁNH HOAN
Xung quanh khu vực cấp phép khai thác mỏ đá quý, người dân địa phương được chính quyền giao đất để trồng keo
ẢNH: KHÁNH HOAN
Sau khi hết hạn, UBND xã Châu Bình có văn bản yêu cầu Công ty CP đá quý và vàng Hà Nội chấm dứt hoạt động khai thác từ ngày 15.4 vừa qua, đóng cửa và phục hồi môi trường mỏ đá quý, đồng thời, xã triển khai các biện pháp để quản lý toàn diện khu vực mỏ
ẢNH: KHÁNH HOAN
Một thời ở khu đồi Tỉ này lan truyền thông tin "1 xô đất có 1 viên đá đỏ" khiến nhiều người đổ xô kéo đến tìm kiếm
ẢNH: KHÁNH HOAN
Máy móc phục vụ khai thác đá quý bỏ lại mỏ đá đã bị ngập nước
ẢNH: KHÁNH HOAN
Nhà xưởng và khu nhà ở của cán bộ, công nhân khai thác đá quý ở đồi Tỉ
ẢNH: KHÁNH HOAN
Ông Lô Văn Thế, Chủ tịch UBND xã Châu Bình, cho biết theo đề án cấp phép khai thác của doanh nghiệp này, mỗi năm sản lượng thu về là 5 kg đá quý. Tuy nhiên, theo báo cáo hàng năm của doanh nghiệp thì sản lượng không đạt.
Ông Thế cũng cho hay, chưa biết doanh nghiệp nói trên có tiếp tục đề nghị gia hạn để khai thác hay không vì thẩm quyền cấp phép khai thác là của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Quan điểm của xã vẫn muốn các doanh nghiệp vào khai thác vì đây là vùng được đánh giá có trữ lượng đá quý có giá trị rất lớn.
Cách đây ít năm, một người dân ở Châu Bình lên đồi trồng keo tình cờ nhặt được viên đá đỏ, bán được gần 1 tỉ đồng. Tin này sau đó lộ ra khiến nhiều người dân địa phương kéo lên núi để tìm đá quý.
ẢNH: KHÁNH HOAN
Nổi tiếng với cơn sốt đá đỏ Quỳ Châu năm 1990 - 1991 là những bài hát chế của người mù Trịnh Hữu Trung (xã Nghĩa Đồng, Nghệ An). Trong ảnh là ông Trịnh Hữu Long đang cầm di ảnh của em trai mình là ông Trung (mất năm 1998 ở tuổi 47). Những bài hát chế lời của ông Trung được giới buôn bán băng đĩa sao chép và bán được với số lượng rất lớn. Hiện nay, trên kênh YouTube vẫn còn nhiều người đăng tải đĩa hát này với hàng triệu lượt người nghe.
ẢNH: KHÁNH HOAN
Vùng thăm dò, quy hoạch đá đỏ trước đây rộng 27 km2, bao gồm 9 km chạy dọc theo tuyến quốc lộ 48 và chiều rộng dài 3 km tính từ tuyến đường này.
Tuy nhiên, đến nay, chỉ còn khu vực đồi Tỉ có doanh nghiệp xin cấp phép khai thác, còn lại đất đã được giao cho người dân trồng rừng.
Theo tài liệu công bố trên trang web của Tổng hội Địa chất Việt Nam, chất lượng đá ruby ở Quỳ Châu thuộc vào loại đẹp nhất thế giới, tương đương với ruby mỏ Mogok của Myanmar.
Đây là loại đá có màu đẹp, độ bão hòa màu và độ tinh khiết cao. Tại Châu Bình từng khai thác được viên ruby nặng 56 cara, bán đấu giá được 560.000 USD vào năm 1994.
Bình luận (0)