Dự án 'treo' quá lâu, khách hàng tự kiến nghị đưa vào danh sách gỡ vướng

25 năm mỏi mòn đi đòi quyền lợi

Mới đây, tập thể 372 khách hàng mua nền đất tại dự án Khu dân cư Bắc Rạch Chiếc đã cùng ký tên, kiến nghị tập thể lên lãnh đạo TP.HCM, Sở Tài chính đề nghị áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 29 của Quốc hội để tháo gỡ vướng mắc kéo dài tại dự án này.

Ông Trần Ngọc Mạnh, đại diện tập thể khách hàng cho biết, dự án được Thủ tướng Chính phủ giao triển khai từ năm 2001 nhưng đến nay đã kéo dài hơn 25 năm, trải qua nhiều kết luận thanh tra nhưng vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.

Nguyên nhân do dự án dính nhiều sai phạm, Công ty cổ phần Địa ốc 10 (thuộc Tổng công ty Địa ốc Sài Gòn) là chủ đầu tư chính của dự án chây ì, không đủ năng lực thực hiện khiến dự án đến nay vẫn chưa đền bù xong, chưa hoàn thành cơ sở hạ tầng. Chính vì vậy, những khách hàng mua nền đất tại dự án buộc lòng phải "đoàn kết lại" để cùng ký đơn tập thể gửi đến lãnh đạo UBND TP.HCM xin có những cơ chế linh hoạt tháo gỡ cho dự án.

Được biết, dự án có hơn 1.000 nền đất đã được Công ty cổ phần Địa ốc 10 "cắt đất" cho các doanh nghiệp khác cùng thực hiện dự án như: Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Saca, Xí nghiệp Thương mại và Dịch vụ Vận tải Ô tô 6, Công ty cổ phần Him Lam, Công ty cổ phần Thương mại Xây dựng Kinh doanh nhà Kỳ Lâm. Những doanh nghiệp này sau đó ký hợp đồng bán đất cho người dân dù chưa đủ điều kiện.

Đến nay, phần lớn khách hàng đã đóng tiền chỉ một số ít nhận được nền đất để tự xây nhà, phần lớn chưa được nhận đất, chưa được xây dựng nhà ở. Trong khi dự án bị bỏ hoang kéo đài, hạ tầng xuống cấp nghiêm trọng, gây lãng phí rất lớn nguồn lực xã hội.

Điều này dẫn đến tình trạng khiếu nại, khiếu kiện kéo dài nhiều năm gây bất ổn xã hội nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến đời sống, kinh tế và niềm tin của người dân.

"Hiện nay, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 29, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 147 về cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng kéo dài. Do đó, chúng tôi kính đề nghị UBND TP.HCM khẩn trương áp dụng cơ chế đặc thù nêu trên để giải quyết dứt điểm các tồn tại trong dự theo hướng đồng thời - song song - không tiếp tục xử lý tuần tự kéo dài như nhiều năm qua", ông Trần Ngọc Mạnh đại diện hàng trăm khách hàng kiến nghị.

ẢNH: A.T

Một dự án khác là Khu dân cư Hồng Lĩnh tại xã Nhà Bè, TP.HCM cũng kéo dài 26 năm nhưng đến nay vẫn chưa thể hoàn tất pháp lý để cấp sổ hồng cho khách hàng đã mua nền đất, kéo theo đó là không xây được nhà trong khi họ đã thanh toán gần như toàn bộ giá trị hợp đồng.

"Tôi mua đất khi con còn nhỏ, giờ cháu đã có gia đình riêng nhưng mảnh đất đó vẫn chưa thể xây dựng hay làm sổ. Điều chúng tôi cần hiện nay không phải lời hứa, mà là một mốc thời gian cụ thể để được cấp sổ hồng tại dự án", ông Nguyễn Chí Xuân, một khách hàng cho hay.

Dự án Hồng Lĩnh được triển khai từ đầu những năm 2.000 nhưng sau đó phát sinh nhiều vướng mắc liên quan đến quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật, nghĩa vụ tài chính và thủ tục pháp lý đất đai. Đáng chú ý, sau 26 năm, nhiều nền đất tại dự án Hồng Lĩnh đã trải qua nhiều lớp giao dịch, sang tay từ các hợp đồng góp vốn ban đầu, khiến việc xác định quyền lợi cuối cùng và điều kiện cấp sổ hồng trở nên phức tạp hơn rất nhiều.

Trong khi đó, một số hạng mục trong khu vực dự án đã được đưa vào sử dụng thực tế. Trường tiểu học Nguyễn Việt Hồng đã hoạt động nhiều năm, nhiều khu vực dân cư xung quanh cũng đã có người sinh sống ổn định. Điều này khiến không ít khách hàng cho rằng vấn đề không còn nằm ở khả năng tồn tại của dự án, mà là ở việc chưa tìm được cơ chế tháo gỡ đủ rõ ràng để hoàn tất phần quyền sở hữu còn "treo" suốt nhiều năm.

Ưu tiên giải quyết quyền lợi cho khách hàng

Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, tại nhiều dự án do chủ đầu tư "mất tích", không còn năng lực để triển khai dự án hay chây ì thực hiện nghĩa vụ của mình, các khách hàng đã trực tiếp làm đơn kiến nghị gửi các sở ngành đưa dự án vào danh sách tháo gỡ vướng mắc.

Đối với những dự án này, thành phố có thể xem xét cơ chế liên ngành giữa các sở ngành và chính quyền địa phương để rà soát toàn bộ hiện trạng pháp lý của dự án, xác định rõ phần nào đủ điều kiện hoàn tất thủ tục, phần nào còn nghĩa vụ phải khắc phục và phần nào cần xử lý bổ sung theo quy định.

Đối với các trường hợp đã tồn tại giao dịch thực tế nhiều năm và đã có hạ tầng sử dụng ổn định, cơ quan chức năng có thể nghiên cứu cơ chế hoàn tất nghĩa vụ tài chính theo từng giai đoạn thay vì để toàn bộ dự án tiếp tục bị "treo" vô thời hạn. Nếu khách hàng đã đóng đủ tiền có thể xem xét cho xây dựng và cấp sổ hồng để đảm bảo lợi ích của bên thứ ba ngay tình.

ẢNH: A.T

Trao đổi với Thanh Niên, luật sư Trương Anh Tú, Chủ tịch TAT Law Firm cho rằng, câu chuyện của hai dự án nêu hiện không còn là trường hợp cá biệt. TP.HCM đang bước vào giai đoạn tập trung tháo gỡ hàng loạt dự án tồn đọng kéo dài nhằm hoàn tất quyền sở hữu cho người dân. Thành phố hiện cũng đang đặt mục tiêu rà soát và giải quyết hàng chục nghìn trường hợp chậm cấp sổ hồng trong năm 2026 thông qua các Tổ công tác 1645.

Nhiều dự án từng kéo dài nhiều năm do vướng nghĩa vụ tài chính, điều chỉnh quy hoạch hoặc thủ tục pháp lý hiện cũng đang được tháo gỡ theo hướng rà soát từng nhóm hồ sơ và xác định nghĩa vụ còn tồn đọng để ưu tiên cấp sổ cho người mua nhà. Điều này cho thấy cách tiếp cận của TP.HCM hiện nay không còn chỉ dừng ở việc xử lý vi phạm quá khứ, mà đang chuyển dần sang hướng khôi phục trạng thái pháp lý cho các tài sản đã tồn tại thực tế nhiều năm.

"Với các dự án kéo dài nhiều năm như Hồng Lĩnh hay Bắc Rạch Chiếc, vấn đề không còn là câu chuyện tiến độ dự án hay tranh chấp giữa doanh nghiệp với khách hàng, mà đã trở thành bài toán phải giải quyết dứt điểm các tồn tại đã quá lâu. Một tài sản được giao dịch hàng chục năm nhưng vẫn chưa thể hoàn tất quyền sở hữu hợp pháp sẽ không còn là vấn đề dân sự thông thường, mà là chuyện an toàn pháp lý của thị trường bất động sản và niềm tin của người mua nhà", ông Trương Anh Tú nhận định.

Do đó, với những dự án như trên, TP.HCM cần tiếp cận theo hướng xử lý hậu quả tồn đọng thay vì chỉ nhìn lại sai phạm của quá khứ. Khi dự án đã hình thành hạ tầng xã hội, đã phát sinh hàng trăm giao dịch và đã có người dân bỏ tiền thật trong thời gian dài, mục tiêu cuối cùng cần hướng tới là bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.

"Nếu một dự án bị kéo dài quá lâu mà không có cơ chế xử lý dứt điểm, người chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất luôn là khách hàng. Họ đã bỏ tiền thật nhưng quyền lợi vẫn bị treo lơ lửng nhiều năm. Quan trọng nhất hiện nay là phải có cơ chế phân loại từng nhóm hồ sơ, từng nhóm nghĩa vụ tài chính và từng nhóm giao dịch để xử lý theo lộ trình cụ thể thay vì tiếp tục để toàn bộ dự án rơi vào trạng thái đóng băng pháp lý", luật sư Trương Anh Tú hiến kế.