Đưa xe bán tải về đúng bản chất

Những ngày gần đây, cộng đồng người dùng xe bán tải tại TP.Hà Nội lo lắng trước thông tin loại phương tiện này có thể bị cấm vào nội đô ban ngày. Sự việc bắt nguồn từ khi UBND TP.Hà Nội ban hành Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND có hiệu lực từ ngày 15.1.2026. Theo quy định này, các loại xe tải thông dụng có khối lượng toàn bộ dưới 2 tấn không được hoạt động trong giờ cao điểm từ 6 - 9 giờ và từ 16 - 19 giờ 30 hằng ngày. Khi cơ quan chức năng bắt đầu soi chiếu đến xe bán tải, đưa loại phương tiện này trở lại đúng bản chất "xe tải" và thuộc nhóm phương tiện chịu sự điều chỉnh thì lập tức dấy lên những ý kiến trái chiều trên một số diễn đàn mạng xã hội.

Tăng trưởng nóng trước khi bị siết

Thực tế tốc độ tăng trưởng dòng xe bán tải khá nhanh trong những năm qua. Theo số liệu bán hàng từ Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô VN (VAMA), trong năm 2025, tổng doanh số xe bán tải tại VN đạt 27.093 xe, tăng 14,5% (3.930 xe) so với năm 2024. Số liệu này không bao gồm doanh số bán của Nissan Navara do nhà phân phối của Nissan tại VN không công bố dữ liệu bán hàng. Với kết quả này, phân khúc xe bán tải tại VN kéo dài mạch tăng trưởng 2 năm liên tiếp, phá vỡ kỷ lục doanh số 25.325 xe bán ra trong năm 2021.

Ảnh: Quang Thuần

Trong tháng 2.2026, tổng doanh số bán xe bán tải tại VN đạt 1.840 xe, giảm 701 xe so với tháng 1.2026 nhưng nguyên nhân chính là gián đoạn bởi kỳ nghỉ tết Nguyên đán. Thực tế, với hơn 1.800 xe bán ra trong tháng 2, xe bán tải vẫn là một trong những phân khúc có lượng tiêu thụ khá mạnh tại VN. Thậm chí, tổng lượng xe bán tải còn cao hơn doanh số của phân khúc sedan hạng C, sedan hạng D tại VN.

Các nhà sản xuất cũng như đại lý kinh doanh xe bán tải thừa nhận lượng tiêu thụ dòng xe này gia tăng đến từ các hãng như Ford, Mitsubishi, Toyota cải tiến, nâng cấp, bổ sung phiên bản mới đồng thời rầm rộ giảm giá bán. Nhưng nguyên nhân chính là dòng xe bán tải này đang có mức thuế khá thấp, đồng thời những cải tiến trên xe nghiêng dần về phía chở người nhiều hơn là "tải", như công năng của nó.

Một trưởng bộ phận bán xe của một đại lý Ford ở TP.HCM nói xe bán tải có thiết kế đặc thù khi ngoài khoang cabin còn có thùng chở hàng phía sau. Vì vậy, ngoài khả năng chở người, sử dụng như xe du lịch, bán tải còn có thể chở được hàng hóa và đặc biệt vận hành linh hoạt trên nhiều dạng địa hình khác nhau.

Công năng, tiện ích cao hơn xe con, nhưng thuế trước bạ lại thấp hơn chính là yếu tố khiến nhiều người chọn xe bán tải. Cụ thể, trước 2019, lệ phí trước bạ của xe bán tải chỉ 2%, giống như các dòng xe tải đúng nghĩa, trong khi xe con phải chịu mức 10-12%. Nếu chiếc bán tải giá 800 triệu, người mua đã tiết kiệm được khoảng 60-80 triệu đồng chi phí lăn bánh. Nếu mua dưới danh nghĩa xe công ty, thuế phí còn thấp hơn. Khi đó, xe bán tải đồng thời lại được lưu thông như xe con, mà không bị những hạn chế về đường cấm, giờ cấm như xe tải.

Cụ thể, từ Quy chuẩn 41/2016, xe bán tải với khối lượng hàng chuyên chở dưới 1.500 kg được coi là xe con khi tham gia giao thông. Tất cả các dòng xe bán tải tại VN đều nằm trong diện này.

Từ năm 2019, Nghị định 20/2019 tăng lệ phí trước bạ xe bán tải lên mức 60% so với xe con, tức 6-7,2% giá xe thay vì 2% như trước. Tuy vậy mức này vẫn ưu đãi hơn nhiều so với xe con và xe bán tải vẫn nhận được sự lựa chọn của nhiều người.

Thế nên Quyết định 01/2026 của UBND TP.Hà Nội về việc hạn chế xe tải vào nội đô thời gian này tạo nên cuộc biến động lớn với người dùng bán tải, khi chúng được quy định là "ô tô tải pickup cabin kép" trong giấy đăng ký xe. Có nghĩa, xe bán tải thuộc nhóm "ô tô tải thông dụng", chiếu theo quy định tại Thông tư 53/2024 của Bộ GTVT, và vì thế, bị cấm vào nội đô theo khung giờ.

Trả lại đúng bản chất "xe tải"

Trả lời Thanh Niên, một lãnh đạo Trung tâm đăng kiểm TP.HCM chia sẻ: "Quy chuẩn 41/2024 đã bỏ nội dung "xe bán tải chở dưới 950 kg hàng hóa mới được coi là xe con khi tham gia giao thông" trước đó. Có nghĩa là giờ đây, nếu giấy đăng ký xe ghi là "ô tô tải pickup" thì chủ xe không được đi vào đường cấm xe tải. Thực tế, những quy định này đưa xe bán tải về đúng nghĩa một chiếc xe tải, đó là có niên hạn, bị cấm đi vào các tuyến đường. Lâu nay nhiều người đã lợi dụng sự chồng chéo công năng và chênh lệch trong chính sách dành cho xe bán tải, bây giờ trả về bản chất xe tải chứ không phải là quy định gây ra bất lợi".

Một chuyên gia trong lĩnh vực ô tô vận tải giải thích thêm: Xe bán tải ra đời từ những năm đầu thế kỷ 20, phục vụ nhu cầu chuyên chở hàng hóa nhỏ. Từ đó tới nay, dòng xe này vẫn luôn được định nghĩa là "truck", xe tải ở Mỹ và nhiều nơi khác theo đúng mục đích ban đầu của nó. Còn tại VN thì xe bán tải lại được nhiều người bỏ qua công năng "tải" mà sử dụng cho nhu cầu đi lại trong phố hằng ngày, thỉnh thoảng mới đi du lịch. Đây chính là kẽ hở khiến cho xe bán tải gia tăng số lượng nhanh chóng. Việc cơ quan quản lý siết chặt các quy định chính là trả lại bản chất ban đầu của xe bán tải, chứ không phải là đẻ ra các quy định mới để gây bất lợi cho người dùng".

Theo Cục CSGT, căn cứ vào thông số kỹ thuật, cơ quan đăng kiểm sẽ xác định phương tiện là "ô tô con pickup" hay "ô tô tải pickup", và thông tin này được ghi rõ trên giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu; hoặc trên giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe đang lưu hành. Vì vậy, để biết chính xác phương tiện của mình thuộc loại nào, Cục CSGT khuyến cáo chủ xe cần kiểm tra trực tiếp trên giấy chứng nhận kiểm định. Cụ thể, cần đối chiếu mục "loại phương tiện" và "khối lượng toàn bộ" được ghi trên giấy tờ này để xác định xe của mình là "ô tô con pickup" hay "ô tô tải pickup".

Ở góc độ người sử dụng, anh Lê Ngọc Thịnh, chủ xe bán tải ngụ tại TP.HCM, băn khoăn: "Trước đây, tôi chọn mua xe bán tải vì chi phí lăn bánh rẻ, không bị cấm đường như xe tải, nhưng hiện nay, nếu định nghĩa xe bán tải là xe tải và chịu sự hạn chế khi lưu thông thì nhu cầu lập tức sụt giảm. Mấy ngày nay tôi đã theo dõi thấy tình hình rao bán xe bán tải khá nhiều. Vấn đề là tôi đã chịu mức thuế 6% khi mua xe, bây giờ phương tiện của mình trở thành xe tải (thuế 2%) thì mức chênh lệch này có được trả lại chủ xe hay không?".

Hiện những tranh luận liên quan xe bán tải vẫn thu hút sự chú ý của dư luận.