Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) ngày 8.9 công bố báo cáo của chương trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) năm 2025. Cuộc khảo sát có sự tham gia của hơn 760.000 học sinh 15 tuổi từ 91 quốc gia và nền kinh tế - đại diện cho 33 triệu trẻ ở độ tuổi này trên toàn cầu.
Tỷ lệ bắt nạt từng hình thức ra sao?
Tại Việt Nam, PISA khảo sát 7.353 học sinh từ 194 trường THCS trên toàn quốc. Bên cạnh các khía cạnh của việc học, các em còn được hỏi về thực trạng bắt nạt học đường đang diễn ra. Trong đó, 19,9% học sinh cho biết từng bị bắt nạt ít nhất "vài lần mỗi tháng" ở một hoặc nhiều hình thức khác nhau.
Tỷ lệ này cao hơn trung bình các nước OECD, vốn ở mức 19,6%, và cũng cao hơn một số quốc gia, nền kinh tế trong khu vực châu Á như Thái Lan (18,2%), Nhật Bản (15,7%), Hàn Quốc (13,5%) và một số địa phương của Trung Quốc (gồm 4 tỉnh, thành Bắc Kinh, Thượng Hải, Giang Tô, Chiết Giang - 13,1%).
Trong khi đó, 3 quốc gia có tỷ lệ học sinh báo cáo bị bắt nạt nhiều nhất là Rwanda (56,8%), Kenya (54,9%) và Philippines (47,2%). Còn 3 nước có tỷ lệ thấp nhất lần lượt là Armenia, Kazakhstan (cùng chiếm 8%) và Uzbekistan (10,2%).
Kết quả PISA 2025 lưu ý, dữ liệu thống kê dựa trên bản tự báo cáo của chính học sinh tham gia khảo sát, không dựa vào các nguồn khác.
Khảo sát cũng hỏi riêng các hình thức bắt nạt mà học sinh Việt Nam phải trải qua, trong đó tỷ lệ trẻ cho biết từng bị các bạn khác chế giễu ít nhất "vài lần mỗi tháng" cao nhất, chiếm 15,8%. Theo sau đó là bị tung tin đồn ác ý (8,7%), bị đe dọa (3,5%), thông tin làm bản thân tổn thương bị đăng trên mạng mà không có sự đồng ý của các em (2,8%) và bị đánh hoặc xô đẩy (2,7%).
Cần lưu ý là một số hình thức như bị đe họa hay bị tung tin đồn đều có thể diễn ra trực tiếp hoặc trực tuyến.
Riêng với hình thức bị đăng thông tin trên mạng - vốn là một dạng bắt nạt trực tuyến - báo cáo cho biết Việt Nam xếp thứ 63 thế giới trong tổng số 86 quốc gia, nền kinh tế được khảo sát và tỷ lệ này cũng thấp hơn trung bình các nước OECD (3,2%). Đây cũng là lần đầu tiên PISA đưa câu hỏi này vào phần khảo sát nhằm phản ánh cách thức bắt nạt đã thay đổi trong bối cảnh công nghệ số, mạng xã hội được sử dụng rộng rãi.
Báo cáo lưu ý có sự chênh lệch về giới tính trong tỷ lệ học sinh Việt Nam bị đăng thông tin trên mạng, khi hình thức này diễn ra phổ biến hơn với nam sinh. Với các yếu tố khác như điều kiện kinh tế-xã hội, tình trạng nhập cư, vị trí địa lý và loại hình của cơ sở giáo dục, báo cáo ghi nhận không có sự chênh lệch đáng kể.
Kết quả PISA 2025 nhận định, bắt nạt trực tuyến có liên hệ tiêu cực mạnh nhất với kết quả học tập của học sinh so với các hình thức khác. Thực tế, tại 82/86 quốc gia, nền kinh tế có dữ liệu, nạn nhân bắt nạt trực tuyến có điểm môn khoa học thấp hơn từ 13 đến gần 90 điểm so với các bạn có điều kiện kinh tế-xã hội tương đồng song cho biết chưa từng trải qua hình thức bắt nạt này.
"Học sinh càng dành nhiều thời gian dùng thiết bị số, càng có khả năng cho biết mình từng là nạn nhân của bắt nạt trực tuyến", báo cáo lưu ý.
Toàn cầu gia tăng bắt nạt học đường
Về xu hướng toàn cầu, OECD cho biết so với chu kỳ khảo sát năm 2022, tình trạng bắt nạt gia tăng ở phần lớn các quốc gia, nền kinh tế tham gia PISA 2025. Điều này trái ngược với xu hướng giảm bắt nạt trong giai đoạn 2018-2022 tại phần lớn quốc gia và nền kinh tế.
Lý giải, báo cáo kể tác động của đại dịch Covid-19 có thể đóng vai trò quan trọng. Bởi, các giai đoạn học trực tuyến hoặc kết hợp trực tuyến-trực tiếp trong đại dịch làm giảm tiếp xúc trực tiếp giữa các em, nhờ đó tạm thời hạn chế nguy cơ xảy ra các hành vi bắt nạt trực tiếp.
"Khi trường học mở cửa trở lại, việc các em quay lại tương tác trực tiếp thường xuyên cùng với sự gia tăng các vấn đề hành vi, sức khỏe tinh thần được ghi nhận ở nhiều hệ thống giáo dục có thể đã góp phần khiến tình trạng bắt nạt gia tăng vào giai đoạn 2022-2025", báo cáo phân tích.
Và tương đồng với những gì học sinh phản ánh về tình trạng bắt nạt, hiệu trưởng các trường trong năm 2025 có xu hướng đánh giá môi trường học đường tiêu cực hơn so với 2022, tại phần lớn quốc gia, nền kinh tế có dữ liệu.
Tuy nhiên, dù học sinh báo cáo tình trạng bắt nạt gia tăng và hiệu trưởng đánh giá môi trường học đường tiêu cực hơn, học sinh năm rồi cho biết cảm thấy an toàn hơn tại trường cũng như trên đường đến và rời trường so với năm 2022.
Trong 5 học sinh Việt thì có ít nhất một em cho biết từng bị bắt nạt vài lần mỗi tháng, theo khảo sát của PISA
ẢNH MINH HỌA: ĐÀO NGỌC THẠCH
Bình luận (0)