Giá tín chỉ carbon bao nhiêu là hợp lý?

Nhiều doanh nghiệp bỏ lỡ nguồn thu tín chỉ carbon

Ngày 14.8, tại TP.HCM, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Viện Tư vấn và phát triển (CODE), Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) với sự hỗ trợ của Cục Kinh tế liên bang Thụy Sĩ (SECO) tổ chức Diễn đàn Carbon Việt Nam 2026: "Từ chính sách đến hành động".

ẢNH: BTC

Phát biểu tại diễn đàn, ông Lê Công Thành - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: Thời gian qua, Chính phủ và các bộ, ngành đã từng bước xây dựng, hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về ứng phó với biến đổi khí hậu. Đến nay, khung pháp lý về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và phát triển thị trường carbon cơ bản đã được hình thành và tiếp tục được hoàn thiện. Một dấu mốc đáng chú ý là ngày 29.6 vừa qua, sàn giao dịch carbon trong nước chính thức đi vào vận hành thí điểm. Sự ra đời của sàn tạo nền tảng cho việc trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Để thị trường vận hành hiệu quả, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực kỹ thuật, bảo đảm tính minh bạch và phát huy vai trò trung tâm của cộng đồng doanh nghiệp.

Nhà báo Nguyễn Ngọc Thạch - Tổng biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường nhận định, thị trường carbon Việt Nam là một lĩnh vực mới, có tính liên ngành và hội nhập quốc tế sâu rộng, khoảng cách từ chính sách đến thực tiễn chỉ có thể được thu hẹp bằng đối thoại thực chất, thông tin minh bạch và những kết nối cụ thể. Tinh thần "Từ chính sách đến hành động" không chỉ là thông điệp của một diễn đàn, mà cần trở thành những hành động cụ thể, thường xuyên và liên tục của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức và toàn xã hội.

Liên quan trực tiếp đến hoạt động của sàn giao dịch, ông Trần Trọng Kiên, Phó giám đốc Phòng Thị trường chứng khoán phái sinh - Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) cho biết, hiện có 6 công ty chứng khoán trở thành thành viên sàn giao dịch. Sàn đang áp dụng phương thức giao dịch thỏa thuận dựa trên nguyên tắc hai bên tự thương lượng, thống nhất các điều khoản trước khi nhập lệnh vào hệ thống. Trước khi phát lệnh, nhà đầu tư cùng thành viên giao dịch phải kiểm tra kỹ các thông tin về mã sản phẩm, khối lượng và đặc biệt là giá giao dịch. Điều kiện bắt buộc là tài khoản phải có đủ số dư tiền và hàng trước khi đặt lệnh.

Liên quan đến tiềm năng và khả năng gia nhập thị trường carbon, bà Phạm Liên Anh, Trưởng Chương trình Tư vấn Cải cách và Nghiên cứu Kinh tế Việt Nam, Lào, Campuchia, Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) thông tin, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải nhưng chưa nhận diện được khả năng tạo tín chỉ carbon từ chính những hoạt động này. Do vậy bỏ lỡ một nguồn thu tiềm năng. Thực tế, doanh nghiệp đã triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng hoặc giảm phát thải phục vụ hoạt động sản xuất. Song doanh nghiệp lại chưa biết những kết quả này có thể gắn với việc phát triển dự án tín chỉ carbon. Vì vậy, cơ hội biến lượng phát thải cắt giảm thành một nguồn doanh thu bổ sung chưa được tận dụng.

"Để tham gia thị trường carbon, trước hết doanh nghiệp phải biết mình phát thải bao nhiêu, nguồn phát thải chính nằm ở đâu và có khả năng đo lường, giám sát, báo cáo, thẩm định các số liệu này", bà Liên Anh khuyến nghị.

Giá tín chỉ carbon phải đạt 147 USD

Liên quan tới giá tín chỉ carbon, TS Lê Xuân Nghĩa, Viện trưởng Viện Tư vấn và Phát triển (CODE), Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ Quốc gia, dẫn dự báo của Ngân hàng Thế giới khi phân tích vai trò của giá carbon đối với quá trình chuyển đổi xanh. Theo đó, khoảng 147 USD/tín chỉ carbon là ngưỡng giá có thể tạo ra tác động đủ lớn tới quyết định của các chủ thể phát thải. Khi giá còn thấp hơn nhiều, sức ép để doanh nghiệp đầu tư giảm phát thải chưa mạnh. Khi phát thải trở thành một khoản chi phí đáng kể, doanh nghiệp phải đặt lên bàn cân, lựa chọn tiếp tục trả tiền cho lượng phát thải hay bỏ vốn đầu tư công nghệ, nâng cấp quy trình sản xuất để giảm phát thải. Trên bàn cân đó, nếu giá tín chỉ carbon càng thấp thì động lực thay đổi càng chậm và ngược lại.

Ông Nghĩa nhìn nhận: Việt Nam cũng đang ở giai đoạn đầu của quá trình hình thành và vận hành thị trường, nên còn một chặng đường dài để mức giá carbon đủ sức tạo ra hiệu ứng giảm phát thải như kỳ vọng. Đây là vấn đề cần được tính đến trong quá trình hoạch định chính sách. Mục tiêu của thị trường carbon không chỉ là hình thành một nơi mua bán hạn ngạch hay tín chỉ, mà quan trọng hơn là tạo được tín hiệu giá đủ mạnh để tác động đến hành vi của bên phát thải. Do đó, mức giá cao hay thấp không đơn thuần quyết định giá trị của một tín chỉ carbon.