Lịch sử vang lên bằng giai điệu
Tiếng Quốc ca vừa dứt, sân trường lại rộn ràng những giai điệu về quê hương, biển đảo và lịch sử dân tộc. Khúc hát Hoàng Sa, Tổ quốc mãi gọi tên, Tiến bước Thượng tướng Nguyễn Chơn, Người con gái trên quê hương Quảng Bình… lần lượt vang lên qua giọng hát trong trẻo của học trò Trường THCS Nguyễn Chơn (P.Thanh Khê, TP.Đà Nẵng). Đằng sau những ca khúc ấy là thầy hiệu trưởng Phan Trần Duy Lam, người chọn âm nhạc để đưa những câu chuyện lịch sử đến gần hơn với thế hệ trẻ.
Từng là giáo viên Tổng phụ trách Đội, thầy Lam hiểu sức lan tỏa của những giai điệu gần gũi trong môi trường học đường. Với thầy, mỗi ca khúc là một cách kể chuyện về quê hương, đất nước, về những con người đã làm nên lịch sử, để học sinh (HS) thêm hiểu, thêm yêu nơi mình sinh ra và lớn lên.

Thầy Phan Trần Duy Lam (áo trắng, giữa sân khấu) bắt nhịp những ca khúc truyền thống cách mạng cho học sinh trong buổi sinh hoạt văn nghệ của nhà trường
ẢNH: Đ.X
Từ thực tiễn công tác, thầy Lam xây dựng đề tài "Giáo dục tình yêu quê hương đất nước, truyền thống dân tộc thông qua các tác phẩm âm nhạc cho HS". Sáng kiến này được UBND Q.Liên Chiểu (cũ) công nhận đạt loại A cấp quận. Khi về công tác tại Trường THCS Nguyễn Chơn, thầy Lam tiếp tục điều chỉnh nội dung, cách tổ chức để phù hợp với HS và điều kiện thực tế của nhà trường.
Các ca khúc do thầy Lam sáng tác được giới thiệu trong lễ chào cờ, giờ sinh hoạt ngoại khóa và những chương trình văn nghệ. Với thầy, âm nhạc mở ra một cách kể chuyện riêng. "Lịch sử không chỉ được nhắc đến qua những sự kiện, nhân vật mà còn được truyền tải bằng cảm xúc, giúp HS có thêm cơ hội tìm hiểu và ghi nhớ", thầy Lam nói.
Niềm vui của người sáng tác là khi ca khúc được HS đón nhận, cất lên trong các buổi biểu diễn, giờ sinh hoạt và hoạt động ngoại khóa dưới cờ. Một sáng tác khác của thầy Lam, Những bông hoa cháu ngoan Bác Hồ, được sử dụng trong các hoạt động múa hát tập thể tại nhiều tỉnh, thành. "Mỗi lần nhìn HS hào hứng thể hiện những giai điệu do mình viết, tôi vui vì tác phẩm được lan tỏa. Điều tôi mong đợi hơn cả là từ những bài hát, các em biết trân trọng những giá trị tốt đẹp, nuôi dưỡng lòng biết ơn, tinh thần yêu nước và ý thức phấn đấu trong học tập, rèn luyện", thầy Lam chia sẻ.
Viết từ lòng biết ơn
Trong hành trình sáng tác của thầy Lam, Tổ quốc mãi gọi tên mang một dấu ấn đặc biệt. Ca khúc viết về sự hy sinh anh dũng của 10 nữ thanh niên xung phong tại Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh) đoạt giải khuyến khích tại Cuộc vận động sáng tác ca khúc kỷ niệm 50 năm Chiến thắng Đồng Lộc. Cuộc vận động do T.Ư Đoàn và Tỉnh ủy Hà Tĩnh chỉ đạo, Báo Thanh Niên phối hợp Tỉnh đoàn Hà Tĩnh tổ chức.

Trường THCS Nguyễn Chơn tổ chức các hoạt động tuyên truyền, góp phần giáo dục lý tưởng, bồi đắp niềm tự hào và trách nhiệm cho học sinh
ẢNH: Đ.X
Đằng sau bài hát là câu chuyện gia đình mà mỗi lần nhắc lại thầy Lam vẫn vẹn nguyên cảm xúc. Hơn 10 năm trước, thầy cùng bố mẹ và các chị em tham gia biểu diễn một tiết mục tái hiện sự hy sinh của 10 cô gái thanh niên xung phong tại Ngã ba Đồng Lộc. Ký ức về tiết mục ấy theo thầy qua nhiều năm, để rồi một chuyến đi sau này trở thành dấu mốc khơi nguồn cảm hứng sáng tác.
Mẹ thầy Lam qua đời khi chưa có dịp đến Ngã ba Đồng Lộc viếng các anh hùng và thầy Lam đã thay mẹ đến nơi này. Không khí trang nghiêm, sự xúc động và lòng biết ơn đã thôi thúc thầy viết Tổ quốc mãi gọi tên, như một lời tri ân gửi đến những người đã hy sinh tuổi xuân cho độc lập, tự do của dân tộc.
Cũng từ sự trân trọng những người đã làm nên lịch sử, thầy sáng tác Người con gái trên quê hương Quảng Bình, viết về Anh hùng lực lượng vũ trang Trần Thị Lý (quê tỉnh Quảng Bình cũ), một tấm gương lao động cần cù, dũng cảm chiến đấu. Với thầy Lam, mỗi ca khúc là một cách lưu giữ và kể lại những câu chuyện về con người, vùng đất, những hy sinh của thế hệ đi trước. Khi HS cất tiếng hát, các em có thêm cơ hội biết đến những nhân vật, địa danh và sự kiện lịch sử. Từ đó, những bài học về lòng biết ơn, trách nhiệm với quê hương, đất nước có thể bắt đầu bằng một giai điệu thân thuộc.
Trong số những ca khúc được HS Trường THCS Nguyễn Chơn thể hiện, Tiến bước thượng tướng Nguyễn Chơn có mối liên hệ đặc biệt với người sáng tác. Thượng tướng Nguyễn Chơn là nhân vật mà ngôi trường thầy Lam đang công tác mang tên. Ca khúc này ra đời cách đây khoảng 15 năm, khi thầy Lam chưa về nhận nhiệm vụ tại trường. Ngày khánh thành bức tượng thượng tướng Nguyễn Chơn trong khuôn viên trường, thầy Lam đang công tác ở một trường khác nhưng được mời đến biểu diễn ca khúc do mình sáng tác. Đứng hát bài ca về vị tướng cùng quê, thầy có những niềm xúc động riêng. Sau này, thầy lại được phân công về công tác tại chính ngôi trường ấy. Mối duyên đó khiến thầy càng thêm gắn bó với những sáng tác về lịch sử và con người địa phương.
Theo thầy Lam, âm nhạc có thể đưa những câu chuyện trong sách vở đến gần HS bằng một cách tự nhiên. Gần 20 ca khúc được thầy sáng tác theo đề nghị của các trường trên địa bàn Đà Nẵng và vùng lân cận giúp HS hiểu hơn về những nhân vật lịch sử, những con người gắn với tên trường hoặc quê hương nơi các em sinh sống. "Một bài hát về vị tướng, một địa danh hay một tấm gương cách mạng có thể khơi gợi sự tò mò, thôi thúc các em tìm hiểu về nhân vật và sự kiện phía sau giai điệu. Từ đó, những giá trị lịch sử, văn hóa địa phương có thêm cơ hội hiện diện trong đời sống học đường", thầy Lam tâm sự.
Thầy Lam cho rằng các chương trình kỷ niệm lớn của đất nước đã góp phần khơi dậy sự quan tâm của giới trẻ đối với âm nhạc cách mạng và lịch sử dân tộc. Trong bối cảnh HS tiếp cận nhiều loại hình giải trí và nguồn thông tin khác nhau, giáo dục truyền thống cần có những cách làm phù hợp. Các ca khúc về quê hương, đất nước, biển đảo và nhân vật lịch sử là một trong những phương thức tạo hứng thú, giúp HS tiếp nhận những giá trị truyền thống gần gũi hơn. "Qua tác phẩm âm nhạc, HS tiếp thu kiến thức lịch sử từ những câu hát. Chúng ta có thể gieo mầm tình yêu quê hương đất nước nơi các em", thầy Lam chia sẻ.










Bình luận (0)