Giải mã cách Trung Quốc đưa máy bay 10 tấn cất cánh bằng pin

Trí Đỗ
Trí Đỗ
Máy bay điện CE-25A của Trung Quốc mới đây đã hoàn thành chuyến bay có người lái đầu tiên, đánh dấu bước tiến trong nỗ lực đưa công nghệ pin và động cơ điện vào vận tải hàng không thương mại.

Máy bay điện 19 chỗ cất cánh

Máy bay điện CE-25A do Tập đoàn Máy bay thương mại Trung Quốc (COMAC) phát triển hoàn thành chuyến bay thử nghiệm có người lái đầu tiên tại thành phố Tân Châu, tỉnh Sơn Đông (miền đông Trung Quốc) ngày 14.11. Theo Tân Hoa xã, máy bay chở 2 phi công cùng 1 kỹ sư thử nghiệm, bay 60,4 km trong 16 phút 38 giây. Toàn bộ quá trình thử nghiệm, kể cả trên mặt đất, kéo dài gần 58 phút.

Giải mã cách Trung Quốc đưa máy bay 10 tấn cất cánh bằng pin- Ảnh 1.

Máy bay CE-25A trong chuyến bay thử nghiệm có người lái đầu tiên vào ngày 14.11

ẢNH: TÂN HOA XÃ

COMAC khẳng định các hệ thống hoạt động bình thường, chỉ số thử nghiệm đáp ứng kỳ vọng. Trước đó, CE-25A đã hoàn thành 19 lượt bay thử không người lái kể từ chuyến đầu tiên hồi tháng 2, theo Đài CCTV. CE-25A được thiết kế chở 19 hành khách, với trọng lượng cất cánh tối đa 10 tấn, tốc độ hành trình 300 km/giờ, độ cao bay 2.400 m và tầm bay dự kiến 400 km. Mẫu máy bay hướng tới các tuyến vận tải khu vực, đặc biệt là những chặng liên tỉnh dài khoảng 200 - 400 km.

Khác với máy bay dùng động cơ đốt nhiên liệu, CE-25A sử dụng 10 quạt điện đặt trong các ống dẫn khí dọc 2 cánh, mỗi bên 5 quạt. Pin cung cấp điện cho động cơ làm quay quạt, đẩy không khí về phía sau để tạo lực đẩy. Khi máy bay tiến lên, luồng khí qua cánh tạo lực nâng giúp máy bay cất cánh. Mô hình này được gọi là hệ thống động lực điện phân tán, cho phép phân bổ lực đẩy tại nhiều vị trí trên cánh, thay vì tập trung vào một số động cơ lớn. Thiết kế này đã mở ra khả năng kết hợp lực đẩy với đặc tính khí động học nhằm sử dụng điện hiệu quả hơn, theo Hoàn Cầu thời báo.

Bài toán về pin

Thách thức lớn của máy bay điện hiện nằm ở khả năng tích trữ năng lượng. Muốn bay xa phải mang nhiều pin, nhưng pin nặng lại khiến máy bay cần thêm năng lượng để hoạt động.

Theo tài liệu năm 2025 của Hội đồng Điều phối công nghiệp hàng không vũ trụ quốc tế (ICCAIA), mỗi kg nhiên liệu hàng không Jet A-1 chứa khoảng 12.000 Wh năng lượng, trong khi pin lithium-ion thông thường chỉ tích trữ khoảng 250 Wh/kg. Xét riêng năng lượng lưu trữ theo khối lượng, nhiên liệu có lợi thế khoảng 48 lần, đặt ra bài toán cân bằng giữa khối lượng pin, tải trọng và tầm bay. Để giải quyết bài toán này, Trung Quốc đang xúc tiến 3 hướng tiếp cận gồm: nâng mật độ năng lượng của pin, tối ưu hệ thống động lực điện và ưu tiên các chặng bay ngắn.

Trong đó, công nghệ pin giữ vai trò then chốt. Theo China Daily, dự án CE-25A có sự tham gia của COMAC, nhà sản xuất pin CATL, Đại học Giao thông Thượng Hải và các đối tác. Từ năm 2023, CATL từng công bố công nghệ tế bào pin có mật độ năng lượng tới 500 Wh/kg, gấp đôi mức 250 Wh/kg của pin lithium-ion thông thường nêu trên. Mật độ năng lượng cao hơn cho phép tích trữ nhiều điện hơn trong cùng khối lượng pin, tạo thêm khả năng tăng tầm bay hoặc tải trọng, theo chuyên trang Electrek. Tuy nhiên, COMAC và CATL chưa công bố loại pin dùng trên CE-25A.

Song song với phát triển pin, COMAC tìm cách nâng cao hiệu suất năng lượng thông qua hệ thống động lực điện phân tán. Theo Aerospace Global News, hệ thống 10 quạt điện cho phép các kỹ sư phối hợp việc tạo lực đẩy với đặc tính khí động học của cánh. Tùy cấu hình và điều kiện bay, cách bố trí này có thể cải thiện hiệu suất khí động học, qua đó giảm năng lượng cần thiết để duy trì chuyến bay. Động cơ điện cũng có kết cấu cơ khí đơn giản hơn động cơ tuabin, qua đó có thể giảm một số yêu cầu bảo dưỡng.

Ngoài ra, COMAC ưu tiên các tuyến bay ngắn nhằm giảm nhu cầu năng lượng. Theo Hoàn Cầu thời báo, hướng đi này phù hợp với lộ trình phát triển máy bay điện của Trung Quốc, từ nhỏ đến lớn, từ đơn giản đến phức tạp. Trước CE-25A, nước này đã thử nghiệm mẫu máy bay điện hạng nhẹ AG60E năm 2024 và cấp chứng nhận kiểu loại cho mẫu 4 chỗ RX4E đầu năm 2025.

Cuộc đua phát triển máy bay điện

Không riêng Trung Quốc, nhiều quốc gia và doanh nghiệp đang đẩy mạnh nghiên cứu máy bay điện. Theo The War Zone, hãng Heart Aerospace của Thụy Điển đã hoàn thành chuyến bay thử nghiệm có người lái kéo dài 27 phút với mẫu máy bay điện X1 vào tháng 8.2026. Tại Pháp, Aura Aero đang phát triển máy bay khu vực ERA, thiết kế chở 16 - 19 hành khách, sử dụng hệ thống động lực lai điện nhằm mở rộng tầm bay. Trong khi đó, Cơ quan Hàng không và vũ trụ Mỹ (NASA) từng nghiên cứu hệ thống đẩy điện phân tán với 14 động cơ trên mẫu X-57 Maxwell.

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.