Viện Nghiên cứu Dữ liệu lớn (VIBD) thuộc Trường ĐH VinUni vừa giới thiệu dự án giải trình tự hệ gen 1.000 giống lúa Việt Nam (VN1K-RICE). GS Vũ Hà Văn, Giám đốc Khoa học VIBD và GS Robert Henry, Giám đốc sáng lập Liên minh Đổi mới Nông nghiệp và Thực phẩm Queensland (QAAFI) thuộc ĐH Queensland (Úc), giảng viên liên kết tại VinUni, đồng chủ trì dự án.
GS Vũ Hà Văn (trái) và GS Robert Henry, đồng chủ trì dự án, đang giới thiệu về dự án tại một hội nghị quốc tế mới đây về ứng dụng công nghệ gen trong nông nghiệp
ẢNH: THANH LÂM
Theo nhóm nghiên cứu, Việt Nam hiện sở hữu nguồn giống lúa truyền thống và lúa hoang rất phong phú, đang được lưu giữ tại các ngân hàng gen như Trung tâm Tài nguyên thực vật, Viện Lúa đồng bằng sông Cửu Long, Trường ĐH Cần Thơ và Học viện Nông nghiệp Việt Nam.
Tuy nhiên, phần lớn các giống này chưa được giải trình tự hệ gen và trong nước cũng thiếu hạ tầng dữ liệu gen quốc gia, gây hạn chế cho việc khai thác các đặc tính di truyền quý để tạo giống mới đáp ứng Chiến lược phát triển ngành lúa gạo Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050.
Để giải quyết bài toán này, dự án VN1K-RICE sẽ giải mã toàn bộ hệ gen của 1.000 mẫu lúa Việt Nam, khởi đầu từ 150 mẫu giống lõi đại diện cho 4 hệ sinh thái (lúa nước, lúa nương, vùng ven biển nhiễm mặn, đất ngập triều) cùng các mẫu lúa hoang. Từ đây, các nhà khoa học sẽ xây dựng "hệ gen tham chiếu" chất lượng cao dành riêng cho lúa truyền thống nội địa, làm mốc đối chiếu chuẩn xác để nhận diện những vùng gen quý thay vì phải phụ thuộc vào các bộ gen chuẩn quốc tế.
Điểm nhấn ứng dụng của dự án là kết hợp dữ liệu DNA và trí tuệ nhân tạo (AI) để xử lý khối lượng lớn dữ liệu di truyền, tìm mối liên hệ giữa gen với tính trạng và dự đoán chức năng gen. Nhờ đó, dữ liệu giải mã không chỉ dừng ở việc lưu trữ chuỗi DNA mà trực tiếp giúp nhà nghiên cứu sàng lọc, lựa chọn các cá thể mang gen có lợi để đưa vào chương trình lai tạo giống mới.
Theo kế hoạch, cơ sở dữ liệu hệ gen và bộ công cụ AI của dự án sẽ được mở cho cộng đồng nghiên cứu cùng khai thác. "Một hệ gen tham chiếu hay một cơ sở dữ liệu SNP chỉ có giá trị thực sự khi được nhiều nhóm nghiên cứu cùng sử dụng và mở rộng. Vì vậy, chúng tôi phát triển VN1K-RICE cùng các đơn vị đang lưu giữ nguồn gen trong nước và các đối tác quốc tế", GS Vũ Hà Văn nói.
Bình luận (0)