Giải quyết dứt điểm 'điệp khúc' chen chúc mua sách giáo khoa

Những ngày cuối tháng 8.2026, nhiều phụ huynh tại TP.HCM phải rồng rắn xếp hàng mua sách giáo khoa. Dù có chính sách mượn sách hay sử dụng bản điện tử (PDF), đa số phụ huynh vẫn chuộng việc mua sách in mới để học sinh dễ dàng ghi chú, ôn tập lâu dài và bảo vệ thị lực. Tuy nhiên, việc nhà trường chậm trễ thông báo danh mục sách khiến phụ huynh rơi vào thế bị động. Bộ GD-ĐT đã có văn bản khẩn yêu cầu các sở GD-ĐT rà soát, phối hợp chặt chẽ với Nhà xuất bản Giáo dục nhằm đảm bảo cung ứng đủ sách giáo khoa trước ngày 30.8, tuyệt đối không để thiếu.

Mặc dù lượng sách đang được tăng cường, câu chuyện quản lý và điều phối vẫn làm dấy lên nhiều trăn trở từ góc nhìn của bạn đọc (BĐ) Thanh Niên.

"Rà soát xong phải dẫn tới hành động"

Nhiều BĐ cho rằng để đáp ứng nhu cầu của hàng triệu học sinh, cần tính đến khâu điều tiết. BĐ Trần Anh Thi ủng hộ rà soát đến từng lớp, từng môn nhưng nhấn mạnh phải có địa chỉ trách nhiệm rõ ràng: "Rà soát xong phải dẫn tới hành động. Ví dụ một trường báo thiếu 120 cuốn của 3 đầu sách thì ai có nhiệm vụ điều chuyển, trong bao lâu và khi nào xác nhận đã giao đủ?".

Tương tự, BĐ Nguyễn Hữu Thành đặt vấn đề: "Năm học nào cũng biết khoảng thời gian cuối tháng 8 phụ huynh sẽ mua sách rất đông, vậy mà năm nào cũng thấy cảnh xếp hàng dài thì khó nói đây là chuyện bất ngờ. Số học sinh từng trường, từng khối đã có từ trước; trường dùng bộ sách nào cũng không phải tới sát ngày tựu trường mới biết. Vậy dữ liệu nhu cầu có được gửi sớm cho đơn vị phát hành không, rồi sách có được phân bổ theo từng khu vực hay vẫn chủ yếu đưa về một số điểm lớn? Nếu khâu này làm tốt thì sẽ không có cảnh người dân cùng dồn đến một nơi".

ẢNH: THIÊN HÀ

BĐ Nguyễn Quốc Khánh thẳng thắn chỉ ra "điểm mù" có thể xuất hiện trong báo cáo: "Tổng số lượng trên toàn thành phố là đủ, nhưng nếu chỗ này dư, chỗ kia thiếu, bộ này có mà bộ khác hết thì với người mua vẫn là thiếu. Phụ huynh đâu thể biết kho của nhà xuất bản còn bao nhiêu, họ chỉ biết đến cửa hàng gần nhà hỏi mà không có, chạy sang chỗ khác cũng không có. Tôi nghĩ cần công khai rõ từng điểm bán đang có những bộ sách nào, lớp mấy, đầu sách nào tạm hết và khi nào bổ sung. Bây giờ chuyện tra cứu hàng hóa trên mạng đâu có khó. Một bộ sách giáo khoa mà bắt cha mẹ chạy vòng quanh thành phố để tìm từng cuốn thì quá mất thời gian. Nói "nguồn cung bảo đảm" là thông tin ở cấp quản lý; còn với phụ huynh, mua được đủ sách ở nơi thuận tiện mới là điều họ cần".

"Đừng để cứ đến tháng 8 lại nhắc đúng một câu chuyện cũ"

Đối với mốc thời gian 30.8 mà Bộ GD-ĐT ấn định, BĐ coi đây là "phép thử" về trách nhiệm của hệ thống giáo dục. BĐ Ngô Kim nhấn mạnh: "Mốc 30.8 rất cụ thể, vậy trách nhiệm cũng nên cụ thể tương ứng. Nếu đến ngày đó một học sinh vẫn thiếu sách thì phụ huynh phải biết gọi cho ai, phản ánh ở đâu và bao lâu sẽ được giải quyết? Không thể để người dân tự chạy từ trường sang nhà sách rồi hỏi từng nơi xem sách đã về chưa. Theo tôi, mỗi trường nên có danh sách kiểm tra cuối cùng trước năm học: lớp nào dùng bộ nào, số học sinh bao nhiêu, đã có đủ từng đầu sách chưa. Nếu còn thiếu thì phải báo ngay lên cấp quản lý và đồng thời thông tin cho phụ huynh. Sau ngày 30.8, Sở GD-ĐT có thể công bố một bảng ngắn gọn để mọi người cùng theo dõi. Nơi nào chưa hoàn thành thì ghi rõ lý do và ngày dự kiến hoàn tất. Có số liệu, có địa chỉ, có thời hạn tiếp theo thì mới giám sát được".

BĐ cũng mong mỏi một tầm nhìn chiến lược dài hạn của ngành giáo dục, như hiến kế của Lê Nguyễn Diệu Hương: "Mỗi năm học chỉ có một mùa mua sách cao điểm, vì vậy sau đợt này rất nên tổng kết đến nơi đến chốn. Không chỉ thống kê đã bán bao nhiêu bộ sách, mà phải xem nơi nào phụ huynh phải đi nhiều điểm mới mua đủ, cửa hàng nào từng quá đông, đầu sách nào hết nhanh và bao lâu mới được bổ sung. Những chi tiết đó mới giúp sửa được cách phân phối. Tôi còn mong có khảo sát ngắn với phụ huynh sau mùa sách: họ mua ở đâu, mất bao nhiêu thời gian, có phải đi lại nhiều lần không, gặp khó khăn ở khâu nào. Người trực tiếp đi mua sẽ cho biết rất rõ hệ thống đang vướng ở đâu. Từ đó mới lập kế hoạch cho năm sau, chứ chỉ dựa vào số lượng sách đã cung ứng thì chưa đủ. Nếu năm 2027 phụ huynh có thể tra trước nơi bán, đặt sách sớm và không phải chen chúc thì mới thấy việc tổng kết năm nay có giá trị. Đừng để cứ đến tháng 8 lại nhắc đúng một câu chuyện cũ".