Tại sao lại đặt vấn đề này? Thứ nhất là bởi theo quy định, Quỹ bình ổn giá xăng dầu được sử dụng vào mục đích điều tiết, hỗ trợ mục tiêu bình ổn giá xăng dầu trong nước, giảm tác động tiêu cực của biến động giá thế giới đến nền kinh tế và đời sống. Và trong suốt gần chục ngày qua, giá dầu thế giới biến động mạnh bởi xung đột ở Trung Đông khiến giá xăng dầu thành phẩm trong nước tăng vọt, kéo theo cước vận tải, hàng hóa, dịch vụ tăng theo, gây biến động thị trường... Có thể khẳng định hơn lúc nào hết, đây là lúc cần nhất sự "bình ổn" đúng như tên gọi và mục tiêu của quỹ.
Thứ hai, quỹ này không nằm trong cân đối ngân sách nhà nước mà được hình thành từ tiền túi của người tiêu dùng khi mua xăng, dầu do các thương nhân đầu mối xăng dầu trích lập thông qua giá bán lẻ... Bản chất của quỹ rất rõ ràng, đó là tiền người dân ứng trước (300 đồng/lít) và cần được sử dụng hữu hiệu, hợp lý để "giảm sốc" trước biến động khó lường của giá xăng dầu thế giới.
Thứ ba, việc sử dụng Quỹ bình ổn xăng dầu là do nhà điều hành (liên Bộ Công thương - Tài chính) quyết định tại mỗi kỳ điều hành. Cơ chế này để liên bộ có được sự chủ động nhất, nhanh nhất trong ứng phó những diễn biến phức tạp của thị trường thế giới, tác động đến trong nước. Vì vậy, việc liên bộ Công thương - Tài chính chưa trích Quỹ bình ổn xăng dầu trong những lần điều hành tăng mạnh vừa rồi là rất khó hiểu.
Tính đến cuối tháng 9, Quỹ bình ổn giá xăng dầu của 27 thương nhân đầu mối còn dư tới hơn 5.617 tỉ đồng, theo số liệu từ Bộ Công thương. Thực tế trong suốt năm 2025 và từ đầu năm 2026 đến nay, liên Bộ Công thương - Tài chính chưa sử dụng quỹ trong các kỳ điều hành giá xăng dầu hằng tuần. Điều này có thể hiểu được vì giai đoạn đó thị trường xăng dầu vẫn khá bình yên. Tuy nhiên, từ ngày 26.2 đến nay, giá xăng dầu đã có 3 lần điều chỉnh với mức tăng rất cao. Chỉ riêng các kỳ điều hành ngày 5.3 và ngày 7.3, giá xăng tăng từ 3.777 - 4.707 đồng/lít, giá dầu tăng từ 3.831 - 8.490 đồng/lít/kg. Quan trọng hơn, giá xăng dầu tăng mạnh kéo theo giá một loạt hàng hóa, dịch vụ trên thị trường tăng theo. Đặt trong bối cảnh VN đang quyết liệt thực hiện các giải pháp để đạt mục tiêu tăng trưởng cao, kiểm soát lạm phát, rất cần nhanh chóng sử dụng công cụ này.
Mới rồi, Bộ Công thương và Bộ Tài chính đã xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ các phương án bình ổn giá, trong đó có sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Cụ thể, cơ chế bình ổn sẽ được xem xét kích hoạt khi giá bán lẻ xăng dầu tăng liên tiếp trong một tháng, với biên độ lớn và mức tăng cộng dồn từ 20% trở lên. Đồng thời, đà tăng này có nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực đến kinh tế vĩ mô, lạm phát và đời sống người dân. Khi đó Bộ Công thương sẽ phối hợp cùng Bộ Tài chính phân tích diễn biến thị trường để báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định.
Cơ chế này là cần thiết nhưng như nói trên, Quỹ bình ổn xăng dầu hiện vẫn do liên bộ quyết định, cần được áp dụng như một giải pháp "phản ứng nhanh" để giảm sốc cho thị trường. Sau đó là các giải pháp thuế, phí. Như vậy thị trường xăng dầu nói riêng và nền kinh tế nói chung sẽ bớt áp lực trước những tác động từ chiến sự căng thẳng ở Trung Đông.
Trong diễn biến mới nhất, hôm qua 10.3, Thủ tướng Chính phủ đã đồng ý về nguyên tắc sử dụng ngay Quỹ bình ổn xăng dầu, đồng thời chỉ đạo Bộ Tài chính đề xuất ngay phương án điều chỉnh thuế bảo vệ môi trường đối với các mặt hàng xăng dầu về 0, báo cáo Chính phủ trong ngày 12.3. Với chỉ đạo quyết liệt này, thị trường xăng dầu chắc chắn sẽ nhanh chóng đi vào ổn định.
Bình luận (0)