Học sinh diện hòa nhập ngày càng tăng
Giáo dục hòa nhập là hình thức tổ chức cho học sinh khuyết tật được học cùng học sinh không khuyết tật trong các cơ sở giáo dục phổ thông. Phần lớn HSHN hiện nay được học theo mô hình hòa nhập tại các trường phổ thông, thay vì học tại các cơ sở giáo dục chuyên biệt như trước. Đây không chỉ là một chính sách giáo dục mà còn là sự bảo đảm quyền học tập bình đẳng của mọi công dân.
Hiện nay, HSHN trong các trường phổ thông khá đa dạng. Có em bị khuyết tật vận động, khiếm thị, khiếm thính; có em thuộc phổ tự kỷ mức độ nhẹ, khuyết tật trí tuệ hoặc gặp khó khăn trong giao tiếp, học tập.
Nhiều giáo viên kiến nghị xây dựng văn hóa trường học hòa nhập, nơi mọi học sinh đều được tôn trọng, không bị kỳ thị và có cơ hội phát triển theo khả năng của mình
ảnh minh họa: Phương Hà
Thực tế cho thấy, số lượng HSHN ngày càng tăng. Chỉ tính riêng một năm 2026 vừa qua của một trường THPT tại phường Tây Thạnh, TP.HCM, số lượng HSHN tăng rõ rệt so với các năm trước. Toàn trường có khoảng 50 em, chỉ riêng khối lớp 10 đã hơn 20 em HSHN. Nguyên nhân, một mặt, nhận thức của xã hội về quyền của người khuyết tật đã thay đổi tích cực, phụ huynh mạnh dạn đưa con đến trường thay vì mặc cảm hoặc lựa chọn học tại nhà. Mặt khác, hệ thống chính sách của nhà nước ngày càng hoàn thiện, tạo điều kiện để các em được tiếp cận giáo dục bình đẳng.
Việc giáo dục HSHN hiện nay dựa chủ yếu vào luật Người khuyết tật năm 2010 và Thông tư số 03/2018/TT-BGDĐT của Bộ GD-ĐT quy định cụ thể về giáo dục hòa nhập đối với người khuyết tật, từ việc tiếp nhận HS, xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân, tổ chức dạy học đến đánh giá kết quả học tập. Ngoài ra, các quy định về đánh giá HS, tuyển sinh và điều lệ trường học cũng đã bổ sung nhiều nội dung nhằm bảo đảm quyền lợi của học sinh khuyết tật.
Những bất cập khi triển khai giáo dục hòa nhập trong thực tế
Mặc dù chủ trương giáo dục HSHN nhận được sự đồng thuận cao, nhưng việc triển khai trong thực tế vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập. Theo báo cáo viên trong buổi tập huấn sáng 24.7, tại TP.HCM, việc chẩn đoán, đánh giá HSHN còn khó khăn, do hiện nay chưa có một công cụ chuẩn thống nhất trên toàn quốc về chẩn đoán tâm lý – giáo dục.
Quan sát việc thực hiện giáo dục HSHN nhiều năm qua, có thể thấy còn có nhiều khó khăn. Đầu tiên là năng lực chuyên môn của giáo viên. Phần lớn giáo viên phổ thông được đào tạo để giảng dạy môn học, chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về giáo dục đặc biệt. Không ít giáo viên còn lúng túng khi xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân, lựa chọn phương pháp phù hợp hay đánh giá sự tiến bộ của HSHN. Việc tập huấn hiện nay là cần thiết, song cần đáp ứng hết nhu cầu thực tiễn, bám sát thực tế đối tượng.
Khó khăn thứ hai là chương trình giáo dục phổ thông và áp lực thi cử. Đặc biệt ở cấp THPT, nội dung học tập có tính học thuật cao, yêu cầu kiến thức và kỹ năng ngày càng lớn. Trong khi đó, HSHN có khả năng tiếp thu khác nhau, khiến giáo viên khó vừa bảo đảm tiến độ chung của lớp, vừa quan tâm đầy đủ đến từng em.
Một trở ngại khác là thiếu nguồn lực hỗ trợ. Nhiều trường chưa có giáo viên chuyên trách giáo dục đặc biệt, chuyên gia tâm lý hoặc nhân viên hỗ trợ. Cơ sở vật chất như đường dốc cho xe lăn, thiết bị hỗ trợ khiếm thị, khiếm thính hay học liệu chuyên biệt cũng chưa được đầu tư đồng bộ. Gánh nặng hỗ trợ chủ yếu đặt lên vai giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn.
Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường ở một số nơi còn chưa chặt chẽ, thiếu thấu đáo. Phụ huynh chưa chia sẻ đầy đủ tình trạng của con, giao hẳn việc giáo dục cho nhà trường, hoặc kỳ vọng quá cao vào kết quả học tập, khiến việc xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp gặp nhiều khó khăn. Đây là điểm băn khoăn của nhiều giáo viên trong buổi tập huấn.
Để giáo dục học sinh hòa nhập đi vào thực chất
Nhiều giáo viên kiến nghị xây dựng văn hóa trường học hòa nhập, nơi mọi HS đều được tôn trọng, không bị kỳ thị và có cơ hội phát triển theo khả năng của mình. Cần đầu tư mạnh cho công tác bồi dưỡng giáo viên, hình thành đội ngũ giáo viên nòng cốt về giáo dục hòa nhập.
Một giải pháp quan trọng khác là cá thể hóa quá trình giáo dục. Điều chỉnh phương pháp, hình thức kiểm tra và đánh giá sự tiến bộ trên cơ sở năng lực của chính HS, thay vì chỉ so sánh với mặt bằng chung.
Cùng với đó, cần tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các lực lượng hỗ trợ như cơ sở y tế, trung tâm giáo dục đặc biệt, chuyên gia tâm lý và các tổ chức xã hội.
Về lâu dài, nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách theo hướng tăng cường nguồn lực cho giáo dục hòa nhập, từ đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị hỗ trợ đến chế độ cho giáo viên. Đồng thời, cần quan tâm hơn đến công tác hướng nghiệp, giúp HS hòa nhập có cơ hội học nghề, tìm việc làm phù hợp sau khi học xong.
Bình luận (0)