Cẩn trọng thi trắc nghiệm môn toán

GS  Nguyễn Tiến Dũng

GS Nguyễn Tiến Dũng

(Giáo sư toán ĐH Toulouse - Pháp, đồng thời là người sáng lập Tủ sách Sputnik với mong muốn nâng cao chất lượng sách giáo dục ở VN)

45 Thanh Niên
Trong tình hình VN hiện tại, nếu áp dụng thi trắc nghiệm cho môn toán ở kỳ thi THPT năm 2017 và những năm tiếp theo như phương án của Bộ GD-ĐT là không nên.
Bộ GD-ĐT có phương án thi trắc nghiệm môn toán trong kỳ thi THPT quốc gia từ năm 2017 /// Ảnh: Đào Ngọc Thạch Bộ GD-ĐT có phương án thi trắc nghiệm môn toán trong kỳ thi THPT quốc gia từ năm 2017 - Ảnh: Đào Ngọc Thạch
Bộ GD-ĐT có phương án thi trắc nghiệm môn toán trong kỳ thi THPT quốc gia từ năm 2017
Ảnh: Đào Ngọc Thạch
Có những bất cập nếu áp dụng hình thức này, đó là: dễ gian lận; khuyến khích học vẹt và hời hợt, hình thức, làm như cái máy; không khuyến khích phát triển tư duy độc lập và sâu sắc; khuyến khích làm ẩu, làm liều; loạn kiến thức.
Vào năm 2007, Bộ cũng đã có ý định trắc nghiệm hóa kỳ thi THPT môn toán nhưng rồi bỏ khi gặp phải những phân tích cho thấy lợi bất cập hại.
Dễ khuyến khích học vẹt
Lượng thông tin trong đáp án của thi trắc nhiệm rất ít (nếu một câu hỏi có 4 phương án trả lời, thì đáp án đúng chỉ có giá trị bằng 2 bit thông tin về mặt tin học), nên nó dễ khuyến khích việc luyện thi theo kiểu học vẹt, hình thức, làm đi làm lại các bài mẫu để giải nhanh như cái máy chứ không cần hiểu sâu vấn đề.
Chẳng hạn bài 1 trong đề thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia Hà Nội 2016: Tính nguyên hàm của hàm số y = x. exp (2x). Cả 4 đáp án đó đều gần giống nhau, ở dạng a exp (2x) (x-b) + C, chỉ khác nhau ở các hệ số a và b (là 1/2 hay 2). Học sinh cứ học thuộc lời giải của dạng bài này (thấy số 2 ở trong exp (2x) thì hệ số a bằng 1/2, không cần hiểu tại sao) thì đi thi được điểm. Trong khi đó, bản thân việc nguyên hàm của hàm dạng exp cũng là hàm dạng exp đã là một kiến thức không tầm thường. Kiểu học cho thuộc lòng để điền trả lời cho nhanh như vậy là kiểu học “shortcut” (đi tắt đón đầu), có thể tốt cho thi nhưng tai hại cho việc phát triển về sau.

Tôi cũng có thử làm mấy bài thi thử SAT (kiểm tra kiến thức phổ thông của Mỹ) về toán xem sao. Trung bình mỗi câu chỉ được làm trong hơn một phút, hay chính xác hơn là khoảng 72 giây (đề trắc nghiệm của VN cũng vậy), kể cả thời gian đọc đề và điền lời giải. Đối với tôi, mọi kiến thức bậc phổ thông đều là hiển nhiên, mà làm các bài đó cũng gần suýt soát hết thời gian, thì học sinh phổ thông làm sao xuể trong thời gian ngắn như vậy, trừ khi luyện giải như cái máy. Hơn nữa, một phút thì làm gì có thời gian cho việc suy nghĩ sâu. Điều này trái ngược hoàn toàn với một trong các mục đích chính của việc học toán, là rèn luyện tư duy (kỹ năng) phân tích chiến lược, sâu sắc.
Thi toán quốc tế trung bình mỗi bài có một tiếng rưỡi để suy nghĩ mà còn ít, thế mà thi trắc nghiệm mỗi câu có một phút thì suy nghĩ gì. Tất nhiên, có những câu hỏi (chủ yếu là trong các môn khác) không cần nghĩ, chỉ cần nhớ. Ví dụ như “tên thật của Lenin” là gì? Ai không nhớ thì có nghĩ đến mấy cũng không ra. Đối với các câu đó thì một phút là nhiều nhưng với toán, môn đặc biệt cần nhiều tư duy sâu sắc và sáng tạo, thì một phút là quá ít, chỉ hợp với máy tính được lập trình làm sẵn chứ không hợp với người.
Ngay cả các môn khác toán, những câu hỏi trắc nghiệm với các câu trả lời rập khuôn cũng tước đi quyền suy nghĩ độc lập của học sinh (những câu như thế trong đề thi ĐH Quốc gia Hà Nội rất nhiều).
Cẩn trọng thi trắc nghiệm môn toán - ảnh 2

tin liên quan

Nhiều đại học sẽ tổ chức kỳ thi riêng
Với dự thảo phương án thi năm 2017 của Bộ GD-ĐT - giao kỳ thi THPT về cho các địa phương, lãnh đạo nhiều trường ĐH cho biết có thể sẽ tổ chức kỳ thi riêng để xét tuyển.

Khuyến khích thói quen làm ẩu
Cũng vì số câu hỏi trắc nghiệm trong một đề thi quá nhiều mà thời gian để làm quá ít nên dẫn tới sự khuyến khích thói làm ẩu và làm liều.
Ẩu là vì không có thời gian để kiểm tra. Tôi thường nói với sinh viên rằng, việc kiểm tra lại lời giải xem có đúng không phải được coi là một phần không thể thiếu trong quy trình giải quyết mọi vấn đề. Các phần mềm tin học tốt cũng đều phải có nó để tránh nhầm lẫn. Thế nhưng với thời gian quá ít thì khâu kiểm tra lại lời giải cho chắc xem có đúng không sẽ bị bỏ qua, và thế là chúng ta đào tạo được những người làm ẩu.
Đi cùng với ẩu là liều. Vì không có câu trả lời “không biết” nên dù không biết cũng cứ điền liều. Khi ra ngoài đời, không biết mà làm liều như vậy vô cùng nguy hiểm cho xã hội, và chúng ta đã chứng kiến tận mắt bao dự án kinh tế, xã hội gây hậu quả tai hại vì những người trình độ hạn chế mà làm liều gây nên.
Cẩn trọng thi trắc nghiệm môn toán - ảnh 3

tin liên quan

Chưa biết thế nào là 'bài thi tổng hợp'?
Dự thảo phương án thi 2017 Bộ GD-ĐT vừa đưa ra đang nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận với những câu hỏi lớn về cái gọi là 'bài thi tổng hợp' và 'đánh giá năng lực'.

Một điểm nữa là loạn kiến thức, do bản thân những người ra đề thi có vấn đề về kiến thức. Một ví dụ đập ngay vào mắt là đề thi ĐH Quốc gia Hà Nội chia các câu hỏi thành “tư duy định lượng” và “tư duy định tính”. Tại sao họ lại phải chia kiến thức thành “định lượng” và “định tính” thì tôi chịu. Thực ra họ coi tất cả toán học là “định lượng” còn văn sử địa… được coi thành “định tính” hết là một sai lầm nghiêm trọng về kiến thức. Trong toán cũng có cả định lượng và định tính. Và trong sử cũng có cả định tính lẫn định lượng.
Về môn toán, kiểu thi SAT chẳng phải là hoàn thiện, tuy nhiên câu hỏi trong đó tương đối khả dĩ, khá cơ bản, kiểm tra kiến thức của toàn bộ chương trình phổ thông ở mức cơ bản nào đó. Còn đề của VN các kiến thức cơ bản từ thời THCS bay mất hết, như thế rất dở.
Tôi không phản đối bản thân cái ý tưởng thi trắc nghiệm: nó là công cụ có thể rất thích hợp nếu dùng đúng nơi, đúng chỗ, có chuẩn bị tốt. Nhưng thi trắc nghiệm ở bậc phổ thông của VN thì thật đáng lo ngại!
Cẩn trọng thi trắc nghiệm môn toán - ảnh 4

tin liên quan

Năm học mới: Giáo viên mơ gì?
Năm học mới sẽ chính thức khai giảng vào ngày 5.9. Với các giáo viên, mong chờ của họ nhiều khi thật đơn giản và xoay quanh những điều... không mới.

Bình luận 45

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
Vĩnh Khang(GV Toán THPT)

Vĩnh Khang(GV Toán THPT)

Tôi đọc bài này xong, chỉ biết nói rằng: Cám ơn GS Nguyễn Tiến Dũng đã nói hộ chúng tôi một phần. Lãnh đạo Bộ GD liệu đã có thời gian suy ngẫm cẩn trọng và phản biện cho câu hỏi: Tại sao cho thi Toán bằng hình thức trắc nghiệm? Nếu chỉ vì mục đích là làm đơn giản hoá kỳ thi THPT( giải quyết phần ngọn của việc giáo dục PT) thì vô cùng tai hại và nguy hiểm. Vì sau khi thi xong THPT và khi học lên các bậc cao hơn, kiến thức trong đầu của con em chúng ta được cái gì ở những năm tháng PT? Hay vội vàng làm như thế này vì hai từ " ĐỔI MỚI"!
phan triển

phan triển

Hình như Bộ cũng đang thi trắc nghiệm theo như giáo sư Dũng nói, mỗi năm bộ chọn một đáp án.
Thầy giáo làng

Thầy giáo làng

Tôi nói có vẻ hơi quá, nếu thi toán bằng trắc nghiệm là nền toán học VN coi như chấm hết ! Nếu dùng trắc nghiệm để đánh giá thì chỉ dừng lại ở thi TNPT, còn vào ĐH phải là đề tự luận. Tôi hoàn toàn đồng ý với GS Dũng. Không phải vì sự tiện lợi, giảm chi phí mà tạo ra một kì thi mang tính thảm hoạ cho các em
tetekh

tetekh

Dạ, em thưa thầy, Trường em có phương án tuyển sinh riêng, và tư duy lãnh đạo là lập ra 1 bài thi trắc nghiệm để tuyển ạ.
Em thật không hiểu nổi những người "lớn" khi họ nghĩ rằng trắc nghiệm có thể tuyển được người có chất lượng.
Em cũng tham gia chấm thi thì có một vài bài thí sinh đánh trắc nghiệm theo hình zic zắc (làm đại), điểm thi cũng đạt trên 60/100 câu. Thật quá điên đầu thầy ạ!
Ngân Trâm

Ngân Trâm

em không ngại đề dài và lắt léo, nhưng em ghét kiể dạy nhanh cho xong này, đặt biệt với môn toán. Thử hỏi xem biết thi trắc nghiệm rồi, thì thầy cô ai còn dạy học sinh mần mò 2 3 cách giải nữa? Trong khi chính sự sáng tạo ở tư duy của mỗi đứa mới là điều đặt biệt. Thương cho các em 99, các em học 3 năm trời với lối tự luận, nay bộ đòi các em đổi trong vòng 9 tháng? Còn các em lớp 10, lớp 11 cũng hoang mang không kém, tự hỏi năm sau mình sẽ thi như thế nào? Người ta tốn công học hành 12 năm biết bao nhiêu là tiền của, vậy mà bộ cứ mỗi năm mỗi đổi, xem như chuyện đùa! Gỉa sử phương án thi thất bại, một lời xin lỗi cứ thế là xong sao?
Thầy giáo quê

Thầy giáo quê

Chắc thầy Phùng Hùng đã có cách dạy rồi! Mong thầy nói ra xem chúng ta sẽ dạy như thế nào?! Dạy các em trình bày đầy đủ lời giải hay lấy máy tính làm?! Lấy đáp án thử lại hay giải ra bài toán rồi chọn đáp án?!
Phùng Hùng

Phùng Hùng

Vậy chắc nền toán học của Mỹ chết rồi Thầy Giáo Làng ạ! Mục đích của kì thi này là để xét tốt nghiệp nên việc trắc nghiệm môn Toán là hợp lý, quét được hết kiến thức, không học tủ và không phải quá khó, với học sinh phổ thông làm đc như thế là quá đủ. Còn ai muốn thành nhà Toán học thì mời học đại học ngành toán! Xin lỗi chứ chương trình cấp 3 không phải để đào tạo ra nhà Toán học. Các trường tốt cần những học sinh có năng lực tốt sẽ tự tổ chức thi riêng với đề thi riêng. Nhưng thầy giáo Toán và nhà Toán học đang thể hiện sự ích kỷ, tự cho rằng môn của mình là "vua", nên bây giờ thi trắc nghiệm như Lý và Hóa thì nhảy dựng lên, cũng do một phần ảnh hưởng đến nên công nghiệp "dạy thêm Toán" của mấy ông nữa không chừng!
HẢI VƯƠNG

HẢI VƯƠNG

BỘ GD&ĐT còn nhiều việc không nên làm lắm. Muốn thay đổi đề thi, tích hợp đề thi thì phải có lộ trình đầy đủ. Sao đùng 1 cái nói đổi là đổi.
Tùng Bình Thuận

Tùng Bình Thuận

Đề án dự kiến thi THPT QG và tuyển sinh năm 2017 theo tôi nhận xét chưa phù hợp:
- Thứ nhất giao cho các sở chủ trì liệu rằng có đảm bảo tính công bằng kg?. VD năm 2016 có thí sinh ở NA môn Lý 10đ, môn Hóa 8đ, môn Toán 0đ ( Thật là vô lí khi 1 học sinh TB đạt kết quả môn Lý và Hóa như vậy, nếu môn Toán trắc nghiệm chắc được 10đ luôn...)
- Thứ 2 đề án chưa phù hợp các ngành tuyển theo các khối thi.
- Thứ 3 thi quá nhiều môn, học sinh học không nổi quá tải. Năm 2019 trở đi kiến thức cả 3 khối lớp chắc HS đuổi luôn.
- Thứ 4 môn Toán, Sử, Địa GDCD thi trắc nghiệm không phù hợp. Bộ yêu cầu GV dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh mà đề thi trắc nghiệm chắc có nhiều học sinh suy nghĩ máy móc, không trình bày logic, ẩu tả, học vẹt, học cầu may mắn, học đối phó thi cử....Không phát huy hết tính tích cực của học sinh.
........
Kết luận: Bộ trưởng hãy xem xét lại, từ từ đừng vội vàng, để cho GV và học sinh của chúng em đỡ phải nhứt đầu, ứng phó với sự thay đổi chóng mặt của Bộ, cái cũ chưa rút kinh nghiệm cái mới tiếp tục.
Trần Trung An

Trần Trung An

Tác giả phân tích hơi quá đà, trong số các học sinh dự thi thì một nửa hoặc hơn (dựa vào kết quả thi các năm qua) chưa giải nổi các bài toán cực kỳ đơn giản (xem đề thi các năm thì biết), ở đó mà tư duy này, tư duy nọ. Thực ra ở các nước tiến tiến người ta cũng không đòi hỏi học sinh tư duy sâu. Vấn đề nghiên cứu sâu các môn học là thuộc về bậc Đại học.
NTN

NTN

Bạn biết gì về các nước tiên tiến mà nói như vậy? Dựa vào kết quả nào mà dám nói là một nửa hoặc hơn chưa giải nổi các bài toán cực kì đơn giản? Đề thi gồm nhiều bài và phân chia mức độ rồi, đâu phải bài nào cũng cực kì đơn giản!
Dũng

Dũng

Đây là thi 2 trong 1 bạn ạ.
Pinkypinky

Pinkypinky

Dạ thưa chĩnh xác mà nói thì thi tự luận làm được câu đã ăn được 1 điểm. Theo cách nói ở trên thì 1 điểm tự luận toán kiếm rất khó đúng không ạ. Vậy kiếm đúng 5 câu trắc nghiệm toán thì nó dễ lắm, học để biết học để thi chứ không phải học để vào đánh bừa mà được điểm cao đâu ạ
Xem thêm bình luận

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Cô Nguyễn Thị Ngọc Sương (áo vàng) trong một lần đi thiện nguyện /// NVCC

'Sáng đi làm thiện nguyện, tối về ngủ ngon'

Dù công việc ở trường luôn bận rộn, cô Nguyễn Thị Ngọc Sương vẫn tranh thủ đi làm thiện nguyện với mọi người vì theo cô 'thứ bảy, chủ nhật là cô phải đi, chứ ở nhà nằm một chỗ là chịu không được, sáng đi thiện nguyện tối về ngủ ngon lắm'.