Giáo sư sử học Lê Văn Lan bật khóc trong lễ hội 'Bách thiện hiếu vi tiên'

Theo ghi nhận tại sự kiện, trong không gian dâng hương tưởng niệm và tri ân công đức sinh thành tại Đền Cô Bé Ngai Vàng (xã Trung Giã, Hà Nội), nhiều người tham dự đã lặng đi khi những nghi lễ mang tính gợi nhớ cội nguồn, tưởng nhớ ông bà, cha mẹ - những đấng sinh thành được thực hiện. Chính trong khoảnh khắc đó, giáo sư Lê Văn Lan đã rơi nước mắt khi nhắc đến đạo hiếu - giá trị cốt lõi trong văn hóa Việt, gắn với ký ức lịch sử và nền tảng đạo lý dân tộc.

Khoảnh khắc này nhanh chóng trở thành điểm nhấn của lễ hội, bởi không chỉ mang tính cá nhân, mà còn chạm đến cảm xúc chung về sự kết nối giữa quá khứ - hiện tại, giữa truyền thống gia đình và bản sắc văn hóa Việt Nam.

Đánh thức chữ hiếu giữa nhịp sống hiện đại

Đạo hiếu trong văn hóa Việt là nền tảng đạo làm người với giá trị "uống nước nhớ nguồn", nhưng hiện nay đang biến đổi theo đô thị hóa và thay đổi cấu trúc gia đình. Lễ hội "Bách thiện hiếu vi tiên" năm nay không chỉ dừng ở yếu tố nghi lễ, mà còn mở rộng thành không gian đối thoại văn hóa, nơi các nhà nghiên cứu, nghệ sĩ và công chúng cùng nhìn lại giá trị đạo hiếu trong đời sống hôm nay. Tại đây, chữ hiếu được đặt trong những bối cảnh mới: khoảng cách địa lý, áp lực mưu sinh và sự thay đổi trong cách thể hiện tình cảm giữa các thế hệ.

Chính sự đối thoại này khiến lễ hội không chỉ mang tính tưởng niệm, mà còn mang tính phản tư - gợi mở cách nhìn mới về một giá trị tưởng chừng quen thuộc.

Đồng thầy Huyền Tích, thủ nhang Đền Cô Bé Ngai Vàng, trưởng ban tổ chức lễ hội nói: "Ngày 1.12.2016, UNESCO đã công nhận thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, với 01 di sản cấp toàn cầu. Đây là dấu mốc quan trọng, khẳng định giá trị bền vững của tín ngưỡng thờ Mẫu trong đời sống tinh thần người Việt.

Từ truyền thống dân tộc, chữ hiếu luôn được xem là gốc rễ đạo làm người, từ đó kết tinh thành chữ trung - tinh thần vì đất nước khi Tổ quốc cần. Lễ hội "Bách thiện hiếu vi tiên" vì vậy không chỉ là hoạt động tưởng niệm, mà còn là dịp để mỗi người nhìn lại và bày tỏ tình cảm với cha mẹ, gia đình.

ẢNH: BTC

Nhiều hoạt động văn hóa song hành ý nghĩa

Điểm nhấn của lễ hội là cuộc thi thơ "Chữ hiếu của người Việt Nam" 2026, diễn ra từ ngày 29.1 đến 24.3.2026, thu hút đông đảo nhà thơ, văn nghệ sĩ và công chúng yêu thơ trên cả nước. Cuộc thi không chỉ là sân chơi sáng tác, mà còn là kênh lan tỏa giá trị nhân văn của đạo Hiếu thông qua nghệ thuật ngôn từ.

Chia sẻ tại sự kiện, nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn cho rằng trong bối cảnh xã hội nhiều biến động, việc nhắc lại chữ Hiếu chính là cách giữ gìn cội nguồn đạo đức của người Việt. Theo bà, thơ ca giúp cảm xúc được diễn đạt tinh tế hơn, từ đó tạo nên sự kết nối giữa các thế hệ trong gia đình và xã hội.

Từ hàng trăm tác phẩm gửi về, ban tổ chức đã lựa chọn 24 bài thơ tiêu biểu để trao giải, gồm 1 giải nhất, 2 giải nhì, 3 giải ba, 5 giải tư và 13 giải lan tỏa. Nội dung tác phẩm không chỉ xoay quanh tình cảm gia đình mà còn mở rộng đến trách nhiệm với cộng đồng, đất nước, phản ánh sự vận động của khái niệm "hiếu" trong đời sống hiện đại.

Ở góc độ quản lý văn hóa, NSND Vương Duy Biên, nguyên Thứ trưởng Bộ VH-TT-DL, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam, đánh giá lễ hội có ý nghĩa trong việc củng cố nền tảng giáo dục gia đình và xã hội. Theo ông, khi mỗi người biết trân trọng công ơn sinh thành, những giá trị đạo đức gia phong sẽ tiếp tục được duy trì và lan tỏa bền vững.

Sau 4 lần tổ chức, lễ hội "Bách thiện hiếu vi tiên" đang dần vượt ra khỏi khuôn khổ một hoạt động tín ngưỡng, trở thành một điểm chạm văn hóa nơi truyền thống được đặt lại trong đời sống đương đại.

Khoảnh khắc giáo sư Lê Văn Lan và nhiều khách tham dự bật khóc không chỉ là một hình ảnh giàu cảm xúc, mà còn trở thành biểu tượng cho sự chạm đến chiều sâu văn hóa - nơi chữ hiếu không chỉ được tôn vinh, mà còn được đánh thức trong từng con người.

Trong nhịp sống hiện đại nhiều biến động, lễ hội vừa nhắc nhớ về đạo lý "uống nước nhớ nguồn" và gợi mở một câu hỏi lớn hơn: làm thế nào để những giá trị ấy không nằm lại trong ký ức mà tiếp tục hiện diện trong đời sống thường ngày của mỗi người.

ẢNH: BTC