MÙI BÁNH GỌI TẾT VỀ LÀNG
Giữa vô vàn đặc sản làm nên hương vị tết xứ Quảng như kẹo gương, đường phèn, đường phổi…, bánh thuẫn vẫn luôn giữ vị trí "đầu bảng". Không cầu kỳ hình thức, bánh thuẫn chinh phục người ăn bằng sự mộc mạc, tơi xốp và hương thơm rất riêng.
Những ngày giáp tết, khắp các làng quê ở Quảng Ngãi lại rộn ràng hơn thường lệ. Từ sáng sớm đến tối khuya, mùi bánh thuẫn chín theo gió lan khắp xóm làng, quyện cùng mùi gừng, mùi trứng gà, tạo nên thứ "tín hiệu" rất riêng báo tết đã cận kề.
Tại cơ sở bánh thuẫn Bảy Dậy (tổ dân phố Vùng 4, P.Trà Câu, Quảng Ngãi), mùa làm bánh đang vào cao điểm. Trong căn nhà nhỏ, những khuôn bánh được xếp ngay ngắn, lò sấy đỏ lửa suốt ngày đêm. Những mẻ bánh vừa ra lò có màu vàng rộm, bung nở đều, thơm ngọt, chỉ cần nhìn đã thấy tết đang rất gần.
Ông Phạm Văn Dậy (65 tuổi), chủ cơ sở, thoăn thoắt kiểm tra từng mẻ bánh. Hơn 30 năm gắn bó với nghề đổ bánh thuẫn, ông bảo chỉ cần nhìn màu bánh, ngửi mùi là biết bánh đã "tới" hay chưa. "Nghề này không cho phép làm ẩu. Có máy móc hỗ trợ nhưng các công đoạn quan trọng, như chọn nguyên liệu, xay bột, lọc bột, ủ bột… vẫn phải làm kỹ, đúng quy trình thì bánh mới ngon", ông Dậy nói.
Bà Đặng Thị Lục múc bột đổ vào khuôn đúc bánh thuẫn
ẢNH: HẢI PHONG
Bánh thuẫn có màu vàng ươm
ẢNH: HẢI PHONG
Bánh thuẫn là món bánh truyền thống, nhưng để tồn tại trong thị trường ngày càng khốc liệt không phải điều dễ dàng. Ông Dậy kể, có thời điểm bánh thuẫn gia đình làm ra tiêu thụ chậm, bởi cơ sở sản xuất mọc lên ngày càng nhiều, mẫu mã na ná nhau, giá bán cạnh tranh gay gắt. "Không thay đổi thì sẽ bị đào thải", ông Dậy trăn trở.
Từ suy nghĩ đó, gia đình ông quyết định tìm hướng đi mới. Thay vì sử dụng bột mì như trước đây, ông mạnh dạn chuyển sang dùng bột bình tinh (còn gọi là bột củ dong, bột hoàng tinh) - một loại nguyên liệu ít người dùng để làm bánh thuẫn vào thời điểm đó.
"Chọn con đường ít dấu chân người là chấp nhận rủi ro, nhất là giai đoạn đầu. Nhưng nếu không đổi mới, cơ sở của tôi khó trụ được", ông Dậy chia sẻ.
Theo ông, bột bình tinh có giá trị dinh dưỡng cao, dễ tiêu hóa, phù hợp với nhiều đối tượng sử dụng. Quan trọng hơn, khi đưa vào làm bánh thuẫn, bột bình tinh cho bánh có độ tơi xốp, vị ngọt thanh và hương thơm tự nhiên, khác hẳn bánh làm từ bột mì.
Không dừng lại ở đó, trong quá trình sản xuất, gia đình ông còn pha trộn thêm nước chanh, gừng, quế… để tăng hương vị và chất lượng bánh. Nhờ vậy, bánh thuẫn Bảy Dậy dần tạo được dấu ấn riêng trên thị trường.
NÍU CHÂN NGƯỜI XA XỨ
Chính sự khác biệt về nguyên liệu và cách làm đã giúp bánh thuẫn Bảy Dậy từng bước lấy lại vị thế. Năm 2022, sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao, mở ra cơ hội tiếp cận thị trường rộng lớn hơn.
Theo bà Trần Thị Lợi (63 tuổi, vợ ông Dậy), nhờ yếu tố "độc quyền" về nguyên liệu, bánh thuẫn làm ra bán rất chạy, giá cũng nhỉnh hơn so với sản phẩm cùng loại. Trung bình mỗi gói 20 bánh có giá khoảng 50.000 đồng. "Vào cao điểm tết, cơ sở có thể cung ứng ra thị trường hơn 200.000 bánh. Ngoài tiêu thụ mạnh tại TP.HCM và các tỉnh Tây nguyên, bánh còn được xuất sang thị trường Mỹ với số lượng lớn", bà Lợi phấn khởi.
Bà Trần Thị Lợi kiểm tra mẻ bánh thuẫn trong lò sấy
ẢNH: HẢI PHONG
Ông Phạm Văn Dậy kiểm tra mẻ nếp ngự để làm bánh nổ
ẢNH: HẢI PHONG
Trong căn bếp nhỏ, bà Đặng Thị Lục (56 tuổi, trú tổ dân phố An Định, P.Trà Câu) - người gắn bó nhiều năm với nghề đổ bánh thuẫn, cũng đang hăng say làm việc. Từ bếp than ngày trước đến bếp điện hôm nay, động tác của bà vẫn chuẩn xác, không thừa không thiếu. "Chỉ cần nghe mùi thơm là biết bánh đã chín, không cần mở nắp kiểm tra", bà Lục cười nói. Những người thợ như bà Lục chính là "linh hồn" của món bánh thuẫn, giữ cho hương vị tết không mai một giữa dòng chảy hiện đại.
Với người Quảng Ngãi xa quê, bánh thuẫn không chỉ là món ăn mà còn là sợi dây kết nối ký ức. Chị Lê Thị Thảo (45 tuổi, ở TP.HCM) cho biết đã hơn 25 năm rời quê lập nghiệp, mỗi dịp tết đến, chị vẫn tìm mua bánh thuẫn để chưng bàn thờ và thưởng thức cùng gia đình. "Nhiều năm không về quê nhưng chỉ cần mở gói bánh thuẫn ra là thấy tết về rồi. Mùi bánh làm tôi nhớ nhà, nhớ tuổi thơ và những cái tết sum vầy bên cha mẹ", chị Thảo chia sẻ.
Ngoài bánh thuẫn, cơ sở Bảy Dậy còn sản xuất bánh nổ - một đặc sản khác của Quảng Ngãi. Bánh được làm từ nếp ngự Sa Huỳnh, loại nếp từng được xem là "tiến vua" bởi chất lượng thơm ngon nổi tiếng. Theo ông Dậy, bánh nổ làm từ nếp ngự có độ xốp, thơm, không cứng và dai như nếp thường. Đây cũng là cách ông góp phần gìn giữ và nâng tầm những sản vật truyền thống của quê hương. (còn tiếp)
Bình luận (0)