Giữ khoảng cách an toàn trên cao tốc: Tài xế có thể dùng công nghệ trên xe

Việc giữ khoảng cách an toàn với xe chạy liền trước là kỹ năng cơ bản của mỗi tài xế cần có để tránh nguy cơ va chạm khi điều khiển phương tiện tham gia giao thông. Dù vậy, thực tế quan sát trên nhiều tuyến quốc lộ, cao tốc tại Việt Nam, nhiều tài xế vẫn chủ quan, chưa ý có ý thức về việc giữ khoảng cách khi lái xe, đây là lý do dẫn đến nhiều vụ tai nạn liên hoàn, va chạm dồn toa nhất là trên các tuyến đường cao tốc, các phương tiện di chuyển với tốc độ cao.

Tuy nhiên, từ ngày 27.8 Đội CSGT đường bộ cao tốc số 3 bắt đầu xử phạt lỗi "Không tuân thủ quy định về khoảng cách an toàn với xe chạy liền trước" trên tuyến cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ - Cao Bồ - Mai Sơn - QL45 - Nghi Sơn. Vấn đề giữ khoảng cách an toàn trên cao tốc theo đó cũng được nhiều người dùng ô tô quan tâm hơn.

Liên quan đến vấn đề này, nhiều tài xế có kinh nghiệm lái xe lâu năm từng chia sẻ các mẹo giúp giữ khoảng cách an toàn khi lái ô tô trên cao tốc như áp dụng quy tắc "3 giây" hoặc quan sát biển báo khoảng cách trên cao tốc. Tuy nhiên, thực tế trên nhiều mẫu ô tô đời mới hiện nay, các nhà sản xuất đã trang bị một số hệ thống công nghệ giúp tài xế giữ khoảng cách với xe phía trước khi lái xe. Một trong số đó là hệ thống kiểm soát hành trình thích ứng (Adaptive Cruise Control - ACC), người lái có thể tìm hiểu cách sử dụng và tận dụng công nghệ này để hỗ trợ việc giữ khoảng cách với xe phía trước khi lái ô tô trên cao tốc.

Ảnh: B.H

Kiểm soát hành trình thích ứng (Adaptive Cruise Control - ACC) là gì?

Xuất hiện ngày càng phổ biến trên các mẫu ô tô đời mới, kiểm soát hành trình thích ứng - Adaptive Cruise Control (ACC) là một tính năng thuộc hệ thống hỗ trợ lái xe nâng cao ADAS - Advanced Driver Assistance Systems.

Khác với kiểm soát hành trình Cruise Control, hệ thống Adaptive Cruise Control không chỉ đơn giản là duy trì tốc độ được thiết lập mà còn có khả năng tự động điều chỉnh tốc độ phù hợp, giữ khoảng cách với xe di chuyển phía trước. Ngoài tên gọi "kiểm soát hành trình thích ứng", tùy theo nhà sản xuất ACC còn được biết đến với các tên gọi khác như hệ thống kiểm soát tốc độ tự động, hệ thống kiểm soát hành trình chủ động, hệ thống kiểm soát hành trình thông minh và hệ thống kiểm soát hành trình radar…

Tuy nhiên, dù tên gọi nào thì về cơ bản hệ thống ACC sử dụng các cảm biến phía trước, radar hoạt động trong một dải tần số, camera hoặc kết hợp tất cả để nhận biết phương tiện đang di chuyển cùng chiều phía trước xe. Radar có nhiệm vụ phát hiện phương tiện, đo khoảng cách và tốc độ; camera hỗ trợ nhận diện phương tiện, làn đường hoặc các thông tin hình ảnh khác. Đơn cử như Honda gọi hệ thống này là điều khiển hành trình thích ứng (ACC) có hỗ trợ di chuyển tốc độ thấp (LSF) thuộc gói công nghệ Honda Sensing. Trên các xe Honda, điều khiển hành trình thích ứng sử dụng radar đặt ở phía trước xe kết hợp camera gắn phía sau kính chắn gió.

Ảnh: B.H

Toyota gọi hệ thống này là Dynamic Radar Cruise Control (DRCC) trong gói Toyota Safety Sense; công nghệ sử dụng radar phía trước kết hợp camera để duy trì khoảng cách cài đặt với xe phía trước. Hyundai sử dụng tên Smart Cruise Control (SCC) với camera và radar phía trước để phát hiện phương tiện. Ford sử dụng tên gọi phổ biến Adaptive Cruise Control kết hợp camera và radar để duy trì khoảng cách, thậm chí có thể hỗ trợ dừng xe khi cần thiết. Subaru gọi là kiểm soát hành trình thích ứng (ACC) trong gói công nghệ hỗ trợ người lái Subaru EyeSight, sử dụng hai camera quan sát đặt sau kính lái để thu thập dự liệu.

Kiểm soát hành trình thích ứng hoạt động, hỗ trợ như thế nào cho người lái?

Hệ thống ACC được kích hoạt thông qua nút bấm thường được bố trí trên vô-lăng, sau khi người lái thiết lập tốc độ giới hạn; các cảm biến laser, thiết bị radar, camera quan sát sẽ hoạt động để phát hiện xe phía trước và điều chỉnh tốc độ (trong phạm vi tốc độ giới hạn đã thiết lập) nhằm duy trì khoảng cách.

Ảnh: B.H

Dữ liệu từ cảm biến, radar, camera thu thập được sẽ gửi về các mô-đun điều khiển về hệ thống máy tính điện tử ECU (Electronic Control Unit) sau đó động cơ, hệ truyền động và phanh sẽ phối hợp điều chỉnh tốc độ, duy trì khoảng cách với xe chạy phía trước.

Thông qua các nút điều khiển do mỗi nhà sản xuất trang bị và ký hiệu khác nhau trên mỗi mẫu xe, hệ thống ACC cho phép người lái cài đặt các mức độ khoảng cách khác nhau với xe phía trước. Đơn cử như Honda hay Subaru trang bị các nút bấm với 4 vạch ngang giúp người lái xác định mức tăng/giảm khoảng cách với xe phía trước. Tùy tốc độ của xe, mỗi vạch sẽ tương ứng với mỗi khoảng cách khác nhau.

Ví dụ, trên xe Subaru Forester, khi ACC được kích và xe lưu thông với tốc độ 100 km/giờ, vạch đầu tiên tương ứng khoảng cách 30 mét, vạch 2 khoảng 40 mét, vạch 3 khoảng 50 mét và vạch 4 là 60 mét. Khi phát hiện xe phía trước hãm phanh, chạy chậm hơn tốc độ tài xế đã cài đặt, hệ thống sẽ tự động giảm tốc để duy trì khoảng cách.

Ảnh: B.H

Nếu người lái thiết lập ACC với giới hạn tốc độ tối đa 100 km/giờ, khi phát hiện xe phía trước, thông qua cảm biến, radar, camera hệ thống sẽ phát tín hiệu nhận biết. Trường hợp phát hiện xe phía trước trong cùng làn đường đang lưu thông với tốc độ 80 km/giờ, hệ thống sẽ can thiệp giúp xe giảm tốc độ để giữ khoảng cách với xe phía trước. Khi xe phía trước tăng tốc hoặc chuyển sang làn khác, ACC sẽ tự động tăng tốc trở lại dải tốc độ mà tài xế đã cài đặt.

Trên một số mẫu xe, ACC còn có khả năng hoạt động ở dải tốc độ thấp, thậm chí hỗ trợ xe dừng lại khi phương tiện phía trước dừng. Tuy nhiên, khả năng này phụ thuộc vào từng mẫu xe và phiên bản.

Tuy nhiên, cần chú ý kiểm soát hành trình thích ứng ACC chỉ là hệ thống hỗ trợ người lái, không thay thế người lái. Cơ quan An toàn giao thông đường bộ quốc gia Mỹ (NHTSA) xếp ACC vào nhóm công nghệ hỗ trợ cấp độ 1, trong đó tài xế vẫn phải hoàn toàn tập trung và chịu trách nhiệm điều khiển xe. ACC hỗ trợ người lái thuận tiện hơn trong việc giữ khoảng cách với xe phía trước nhưng không đồng nghĩa khoảng cách đó hoàn toàn đúng quy định theo từng mốc tốc độ. ACC có thể giúp giảm thao tác chân ga, hỗ trợ kiểm soát khoảng cách và giảm nguy cơ bám quá sát xe phía trước, nhưng không phải "lá chắn" bảo đảm an toàn. Trong điều kiện giao thông thay đổi nhanh, người lái vẫn cần quan sát phía trước, hai bên và phía sau, sẵn sàng đạp phanh hoặc can thiệp khi hệ thống không nhận diện được tình huống.