Hiến kế Đại hội Đoàn: Bệ phóng năng lực số cho thanh niên trong kỷ nguyên mới

Nguồn lực quan trọng giúp đất nước nâng cao năng lực cạnh tranh

PGS-TS Nguyễn Thanh Bình, Trưởng bộ môn Ứng dụng tin học, Khoa Toán - Tin học, Trường ĐH Khoa học tự nhiên, ĐH Quốc gia TP.HCM; Chủ nhiệm CLB Các nhà khoa học trẻ TP.HCM, cho rằng trong bối cảnh đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn lên trở thành quốc gia phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, vai trò của thanh niên, đặc biệt là đội ngũ trí thức trẻ và nhà khoa học trẻ, ngày càng trở nên quan trọng.

"Thời gian qua, tổ chức Đoàn đã góp phần hình thành môi trường thuận lợi để thanh niên phát huy năng lực, nuôi dưỡng đam mê nghiên cứu và từng bước hiện thực hóa các ý tưởng sáng tạo. Nhiều bạn trẻ đã tìm thấy cơ hội phát triển từ chính những hoạt động này, từ đó tiếp tục theo đuổi con đường nghiên cứu chuyên sâu hoặc khởi nghiệp công nghệ", PGS-TS Nguyễn Thanh Bình nhìn nhận.

Là người có cơ hội làm việc cùng nhiều sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh và các nhà khoa học trẻ trong nước cũng như quốc tế, PGS-TS Nguyễn Thanh Bình nhận thấy thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay đang sở hữu nhiều lợi thế rất lớn. Các bạn có khả năng tiếp cận tri thức toàn cầu nhanh hơn bao giờ hết, có tư duy cởi mở, năng lực công nghệ tốt và tinh thần sẵn sàng thử thách bản thân trong những lĩnh vực mới. Đây chính là nguồn lực quan trọng để giúp đất nước nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh mới.

Theo PGS-TS Nguyễn Thanh Bình, thực tế cho thấy nghiên cứu khoa học của người trẻ không chỉ dừng lại ở việc công bố các bài báo khoa học hay đạt thành tích trong các cuộc thi học thuật. Quan trọng hơn, đó là quá trình tạo ra tri thức mới, công nghệ mới và các giải pháp mới cho những bài toán thực tiễn của xã hội. Từ các ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong y tế, giáo dục, tài chính, nông nghiệp cho đến các nghiên cứu về môi trường, năng lượng, đô thị thông minh hay chuyển đổi số, người trẻ đang từng bước góp phần giải quyết những thách thức phát triển của đất nước.

"Trong nền kinh tế tri thức, nguồn tài nguyên quan trọng nhất chính là con người. Vì vậy, tôi cho rằng đầu tư cho nghiên cứu khoa học của thanh niên không chỉ là đầu tư cho giáo dục hay khoa học công nghệ mà còn là đầu tư cho tương lai của quốc gia", PGS-TS Bình nhìn nhận.

Cũng theo PGS-TS Nguyễn Thanh Bình, những quốc gia phát triển trên thế giới đều xây dựng được hệ sinh thái hỗ trợ mạnh mẽ cho nhà khoa học trẻ, từ đào tạo, nghiên cứu đến thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Đây cũng là bài học quan trọng đối với Việt Nam trong quá trình xây dựng nền kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo.

Từ góc độ của một nhà khoa học trẻ và người đang trực tiếp tham gia xây dựng cộng đồng nghiên cứu trẻ, PGS-TS Bình kỳ vọng tổ chức Đoàn trong thời gian tới sẽ tiếp tục có những bước đi đột phá hơn nữa để đồng hành cùng thanh niên trên hành trình sáng tạo và cống hiến.

"Trước hết, chúng ta cần đẩy mạnh việc xây dựng các mạng lưới kết nối trí thức trẻ trên quy mô quốc gia và quốc tế. Việc kết nối các nhà khoa học trẻ, chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ, quỹ đầu tư và các trung tâm nghiên cứu sẽ tạo điều kiện để thanh niên tiếp cận những cơ hội hợp tác, nghiên cứu và phát triển ở tầm cao hơn", PGS-TS Bình nói.

ẢNH: NVCC

Bên cạnh đó, tổ chức Đoàn có thể đóng vai trò cầu nối hiệu quả giữa nhà trường, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước. Một trong những khó khăn lớn của nhiều nhóm nghiên cứu trẻ hiện nay là khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn. Nếu có cơ chế kết nối tốt hơn, nhiều kết quả nghiên cứu có thể được chuyển giao vào sản xuất, kinh doanh và quản lý xã hội, tạo ra giá trị thiết thực cho cộng đồng.

PGS-TS Nguyễn Thanh Bình cũng mong muốn có thêm các chương trình hỗ trợ công bố quốc tế, hỗ trợ sở hữu trí tuệ, thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu và phát triển các dự án khởi nghiệp công nghệ từ các trường đại học. Theo PGS-TS Bình, đây là những mắt xích quan trọng để biến ý tưởng khoa học thành sản phẩm có giá trị kinh tế và xã hội.

"Quan trọng hơn cả, tổ chức Đoàn cần tiếp tục khơi dậy trong thanh niên tinh thần dấn thân, khát vọng cống hiến và niềm tin vào khả năng đóng góp của bản thân đối với đất nước. Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ là câu chuyện của các phòng thí nghiệm hay các viện nghiên cứu mà cần trở thành một phong trào rộng khắp trong giới trẻ. Khi người trẻ được truyền cảm hứng, được trao cơ hội và được tạo điều kiện phát triển, họ sẽ trở thành lực lượng tiên phong kiến tạo những giá trị mới, góp phần đưa Việt Nam phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc", PGS-TS Nguyễn Thanh Bình nhấn mạnh.

Tạo sức bật lớn cho người trẻ khởi nghiệp công nghệ

Ở góc độ của một người trẻ khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ, anh Lê Anh Tiến (đồng sáng lập, Tổng giám đốc Công ty cổ phần công nghệ Bot Bán Hàng, Ban cố vấn chiến lược Liên minh đổi mới sáng tạo toàn cầu Việt Nam, Giải thưởng Quả cầu vàng năm 2015, Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu 2019) cho rằng tổ chức Đoàn đang giữ vai trò quan trọng trong việc tạo niềm tin, truyền cảm hứng và mở ra những cánh cửa đầu tiên cho thanh niên bước vào hành trình khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Theo anh Tiến, các giải thưởng, sân chơi, chương trình do T.Ư Đoàn và các đơn vị đồng hành tổ chức không chỉ là sự ghi nhận thành tích. Quan trọng hơn, đó là sự xác nhận rằng ý tưởng của người trẻ, dù ban đầu còn nhỏ, vẫn có thể được lắng nghe và tiếp sức nếu hướng đến giải quyết vấn đề thực tiễn. Với những bạn trẻ khởi nghiệp công nghệ, niềm tin ban đầu rất quan trọng. Trong giai đoạn sản phẩm chưa hoàn thiện, thị trường chưa hiểu mình, nguồn lực hạn chế, thì sự động viên, kết nối từ tổ chức Đoàn có thể trở thành nguồn năng lượng để người trẻ đi tiếp.

Trong kỷ nguyên mới, khi chuyển đổi số quốc gia, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn đang thay đổi nhanh, anh Tiến kỳ vọng Đoàn trở thành một bệ phóng năng lực số cho thanh niên Việt Nam. Theo anh Tiến, muốn khơi dậy khát vọng cống hiến và tinh thần khởi nghiệp công nghệ, trước hết phải giúp người trẻ có năng lực thật.

Anh Tiến đưa ra 3 hiến kế cụ thể. Đầu tiên, tổ chức Đoàn nên xây dựng các chương trình khởi nghiệp công nghệ theo hướng "thực chiến", gắn với từng nhóm ngành và địa phương. "Điều quan trọng là chương trình phải gắn với bài toán thật, người dùng thật, đơn vị đặt hàng thật. Người trẻ không nên chỉ làm start-up để đi thi, mà cần tạo ra sản phẩm có người dùng, có doanh thu và có tác động xã hội", anh Tiến nhấn mạnh.

ẢNH: NVCC

Tiếp theo, Đoàn cần hình thành mạng lưới cố vấn khởi nghiệp công nghệ quốc gia, kết nối các gương mặt trẻ tiêu biểu, doanh nhân công nghệ, nhà khoa học, chuyên gia chính sách và nhà đầu tư. Cái thiếu của người trẻ khởi nghiệp không chỉ là vốn, mà là kinh nghiệm ra quyết định. Một lời góp ý đúng lúc có thể giúp start-up tránh mất vài năm đi sai hướng. Theo anh Tiến, nếu Đoàn tổ chức được mạng lưới cố vấn theo các lĩnh vực như AI, edtech (công nghệ trong giáo dục), healthtech (công nghệ trong y tế, chăm sóc sức khỏe), nông nghiệp số, công nghệ xanh thì giá trị hỗ trợ sẽ rất thiết thực.

Và điều thứ ba, Đoàn cần thúc đẩy các "sandbox thanh niên" cho đổi mới sáng tạo. Tức là tạo cơ chế để các nhóm bạn trẻ thử nghiệm giải pháp mới trong phạm vi phù hợp, có giám sát, tiêu chí đánh giá và đầu ra rõ ràng. Chuyển đổi số quốc gia cần nhiều ý tưởng mới, nhưng ý tưởng sẽ khó lớn nếu thiếu không gian thử nghiệm.

Anh Tiến đặt niềm tin: "Tôi tin rằng khi tổ chức Đoàn tiếp tục kết nối, dẫn dắt, trao cơ hội và đặt ra những bài toán lớn của đất nước cho thanh niên cùng tham gia giải quyết, phong trào khởi nghiệp đổi mới sáng tạo sẽ không chỉ tạo ra doanh nghiệp mới, mà còn tạo ra một thế hệ công dân số có năng lực, trách nhiệm và khát vọng cống hiến cho Việt Nam".