Hiến kế xử lý 2,5 triệu mã số thuế chưa thể đóng

Giảm tiền phạt vi phạm hành chính để đóng mã số thuế

Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội ban hành chính sách đặc thù về xử lý nợ thuế để tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến, trong đó cơ quan soạn thảo đề xuất giảm mức phạt vi phạm hành chính bên cạnh quy định xóa tiền chậm nộp và lệ phí môn bài. Cụ thể, người nộp thuế (doanh nghiệp, hộ kinh doanh) ở trạng thái mã số thuế 03 (ngừng kinh doanh nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) hoặc mã số thuế 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký), đã nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế còn thiếu thì được áp dụng chính sách đặc thù về mức tiền phạt đối với hành vi vi phạm hành chính.

Với trường hợp thứ nhất, người nộp thuế được áp dụng mức phạt tiền bằng 30% mức phạt theo Nghị định số 125/2020 của Chính phủ quy định khi hoàn tất nộp hồ sơ khai thuế kể từ ngày nghị quyết này có hiệu lực đến hết ngày 30.6.2027 (tối đa là 25 triệu đồng/hành vi). Trường hợp thứ hai, áp dụng mức phạt tiền bằng 50% đối với người nộp thuế khi hoàn tất nộp hồ sơ khai thuế kể từ ngày 1.7 - 31.12.2027. Trường hợp thứ ba, mức phạt tiền là 70% đối với người nộp thuế hoàn tất nộp hồ sơ khai thuế kể từ ngày 1.1 - 30.6.2028. Đối với cá nhân, hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai đã nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế còn thiếu thì áp dụng mức phạt tiền bằng 50% mức phạt tiền quy định tại nghị quyết này (tương đương 50% mức phạt của 30% tại điều 13, Nghị định 125/2020), kể từ ngày nghị quyết này có hiệu lực đến hết ngày 30.6.2028.

ẢNH: Lam Nghi

Bộ Tài chính lưu ý, chính sách đặc thù về mức phạt tiền vi phạm hành chính này không áp dụng đối với hành vi có dấu hiệu trốn thuế hoặc trường hợp người nộp thuế đang bị thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử về hành vi trốn thuế, gian lận thuế hoặc sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp.

Hoan nghênh chính sách đặc thù theo dự thảo, chuyên gia về thuế, luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang, đề xuất Bộ Tài chính nên bổ sung chính sách không phạt tiền đối với hành vi vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế phát sinh trước ngày nghị quyết có hiệu lực, khi người nộp thuế ở trạng thái mã số thuế 03, 06 hoàn thành việc nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế còn thiếu trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày nghị quyết có hiệu lực và chưa có quyết định xử phạt. Sau thời hạn 12 tháng, có thể áp dụng mức phạt tiền tăng dần bằng 30%, 50%, 70% theo quy định chung, căn cứ thời điểm người nộp thuế hoàn thành việc nộp đầy đủ hồ sơ.

Luật sư Nguyễn Đức Nghĩa, Phó giám đốc Trung tâm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (HUBA), cũng cho rằng trong hơn 2,5 triệu trường hợp người nộp thuế ở trạng thái 03 và 06 thì hầu hết là do bị vô tình, không nắm rõ quy định; do vậy cần có chính sách hỗ trợ mạnh hơn. Cụ thể, nên miễn luôn đối với các trường hợp đã ngưng hoạt động quá lâu, từ trên 5 năm trở lên với thời hạn hoàn thành thủ tục trong vòng 2 năm kể từ khi nghị quyết nói trên có hiệu lực. Đối với các trường hợp mới phát sinh trong vòng 5 năm gần nhất thì khi hoàn thành thủ tục trong vòng 2 năm chỉ bị xử phạt bằng 30% quy định thông thường.

"Rất nhiều trường hợp như hộ kinh doanh, doanh nghiệp khởi nghiệp chỉ mới ra hoạt động không bao lâu nhưng bị thua lỗ nên phải ngừng hoạt động mà không nắm rõ quy định để thực hiện đóng mã số thuế. Mức xử phạt lên đến vài chục triệu đồng/hành vi nếu cộng lại cũng sẽ quá sức của nhiều cá nhân, hộ kinh doanh nên họ sẽ không thể hoàn tất được hồ sơ khai thuế. Hơn nữa, mức xử phạt hành chính cũng không tính là nguồn thu ngân sách nên có thể xem xét miễn là phù hợp", luật sư Nguyễn Đức Nghĩa chia sẻ.

Đơn giản hóa thủ tục xử lý tình trạng mã số thuế 03, 06

Theo Bộ Tài chính, nguyên nhân khiến cho vẫn có hơn 2,5 triệu người nộp thuế đang ở trạng thái 03 và 06 còn rất lớn không chỉ xuất phát từ ý thức tuân thủ của người nộp thuế mà còn do vướng mắc của cơ chế, chính sách; hạn chế trong tổ chức thực hiện; dữ liệu lịch sử và phối hợp liên ngành. Vì vậy, cần đồng thời có giải pháp xử lý số tồn đọng và giải pháp phòng ngừa phát sinh mới.

ẢNH: Nhật Thịnh

Luật sư Trần Xoa nhận xét, thủ tục thực hiện xử lý trường hợp mã số thuế 03, 06 vẫn còn khá phức tạp. Ông dẫn ví dụ một trường hợp cho biết công ty thành lập năm 2011, nay muốn làm thủ tục giải thể thì bên cơ quan thuế yêu cầu gửi sao kê tài khoản ngân hàng từ khi thành lập đến nay. Thế nhưng cá nhân là chủ sở hữu doanh nghiệp cho biết chỉ nhớ đến tài khoản ngân hàng mở gần nhất là từ năm 2019. Như vậy giờ giải quyết như thế nào cho giai đoạn từ 2011 - 2019?

Từ đó, luật sư Trần Xoa kiến nghị các chính sách đặc thù nên xuất phát từ tinh thần hỗ trợ để xử lý dứt điểm tình trạng mã số thuế 03, 06. Đó là yêu cầu người nộp thuế chỉ phải nộp những hồ sơ thực sự còn phải nộp. Cần quy định rõ cơ quan thuế xác định danh sách sau khi áp dụng điều 2, không yêu cầu "nộp đủ toàn bộ tờ khai còn thiếu trên hệ thống" rồi mới xem xét miễn. Đồng thời, không yêu cầu lập tờ khai bằng không để thay cho hồ sơ đã được miễn nộp.

Một vấn đề khác là không để tốc độ xử lý của cơ quan thuế làm mất quyền hưởng chính sách. Ngày xét miễn, giảm phạt nên là ngày người nộp thuế hoàn thành nộp đủ hồ sơ thuộc trách nhiệm của mình, không phải ngày cơ quan thuế kết thúc kiểm tra hoặc đóng mã số thuế. Nếu cơ quan thuế hướng dẫn thiếu hoặc hệ thống gặp lỗi thì cần cơ chế bảo lưu thời điểm nộp ban đầu có chứng cứ. Cuối cùng là nên quy định rõ việc tách hoạt động tiếp nhận, đối chiếu hồ sơ khỏi việc buộc nộp ngay khoản đang có sai lệch dữ liệu. Khi số nợ trên hệ thống không khớp chứng từ, cơ quan thuế vẫn tiếp nhận và xử lý các phần không tranh chấp, đồng thời đối chiếu khoản chênh lệch.

Luật sư Trần Xoa nhấn mạnh: Việc chấm dứt mã số thuế cuối cùng vẫn phải đáp ứng điều kiện pháp luật, nhưng không nên đình lại toàn bộ quá trình ngay từ đầu. Ngoài các chính sách miễn giảm như đã nêu trên thì quan trọng nhất là hồ sơ, thủ tục phải đơn giản, rõ ràng để người nộp thuế thực hiện nhanh chóng. Chỉ như vậy mới xử lý rốt ráo hơn 2,5 triệu trường hợp đang chờ giải thể mà không được.