Hàng phục hổ dữ, khai mở đạo tràng
Tổ đình Thiên Thai (xã Long Điền, TP.HCM) luôn gắn với danh đức hòa thượng Huệ Đăng, tên thật là Lê Quang Hòa (1873 - 1953), người có công khai phá, xây dựng chùa. Hòa thượng Huệ Đăng cũng là người thành lập "Thiên Thai Thiền Giáo Liên Hữu Hội", gọi tắt là Thiên Thai Thiền Giáo Tông, đặt trụ sở tại chùa Thiên Thai ngày nay.
Cổng chùa Tổ đình Thiên Thai
ẢNH: TRẦN TIẾN
Cuộc đời hòa thượng Huệ Đăng là hành trình đầy ly kỳ, nơi niềm tin tôn giáo và lòng yêu nước nồng nàn luôn hòa quyện, tạo nên cốt cách một vị tổ sư của Thiên Thai Thiền Giáo Tông đầy trí tuệ. Ngài sinh tại xã An Đông, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định cũ (nay là tỉnh Gia Lai), trong một gia đình nho giáo.
Thuở nhỏ, hòa thượng Huệ Đăng rất thông minh, từ năm 7 tuổi đã được vào học trường huyện, sau đó được chuyển lên học trường tỉnh. Tháng 5.1885, khi kinh đô Huế thất thủ, vua Hàm Nghi xuất bôn và xuống chiếu Cần Vương. Lúc này hòa thượng Huệ Đăng dù chưa đến 15 tuổi nhưng vẫn quyết chí gia nhập hàng ngũ nghĩa quân Bình Định của ông Mai Xuân Thưởng.
Chùa Thiên Thai do tổ sư Huệ Đăng xây dựng vào năm 1920
ẢNH: NGUYỄN LONG
Đến năm 1887, sau khi phong trào Cần Vương bị thực dân Pháp đàn áp, các thủ lĩnh hy sinh, ngài buộc lánh nạn vào vùng đất Long Điền, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ (nay là TP.HCM), lấy nghề dạy học mưu sinh.
Bén duyên với cửa Phật, ngài xuất gia tại chùa Long Hòa, nằm dưới núi Chân Tiên. Dù vậy, hoài niệm yêu nước vẫn canh cánh trong lòng bậc chân tu. Tinh thần ấy được ngài khéo léo lồng ghép vào việc giảng dạy đạo pháp Phật giáo cho đệ tử cũng như trong cuộc sống hằng ngày.
Qua đó, nhiều thế hệ tăng ni yêu nước đã trưởng thành, tiếp nối tinh thần đạo pháp gắn với dân tộc tại Tổ đình Thiên Thai cho đến ngày nay.
Đến năm 1905 (tính đến nay đã 121 năm), sau khi sư phụ ngài viên tịch, ngài vào núi Dinh Cố tìm thạch động làm nơi tĩnh tu. Giai thoại kể rằng, khi hòa thượng Huệ Đăng tìm đến hang đá, trong hang vốn dĩ là nơi trú ngụ của một con hổ dữ.
Thay vì xua đuổi, ngài dùng lòng từ bi và định lực để cảm hóa mãnh thú. Kỳ lạ thay, con hổ không tấn công mà nhường hang cho ngài. Sau đó, thạch động này được ngài đặt tên là động Thiên Thai. Ngài ở lại đây tĩnh tu thiền định, tụng kinh, danh đức ngài vang xa nên nhiều người dân đến theo tu học.
Tượng tổ sư Huệ Đăng
ẢNH: TRẦN TIẾN
Do thạch động nhỏ hẹp, không phải chốn già lam nên ngài nghĩ đến việc xây dựng chùa Thiên Thai ở chân núi Dinh Cố để tiếp tăng độ chúng, truyền bá chánh pháp. Đến năm 1920, ngài cho khởi công xây dựng chùa Thiên Thai cách thạch động khoảng 100 mét.
Năm 1935, hưởng ứng phong trào chấn hưng Phật giáo ở Việt Nam, hòa thượng Huệ Đăng thành lập "Thiên Thai Thiền Giáo Tông". Sau này, đệ tử của ngài có nhiều cao tăng tài đức như hòa thượng Thích Minh Nguyệt - Chủ tịch Ban liên lạc Phật giáo yêu nước; hòa thượng Thích Thiện Hào - Phó chủ tịch Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam…
Khám phá chùa Thiên Thai và những điều kỳ diệu trong hành trình tâm linh năm 2026
Trải qua hơn một thế kỷ, kiến trúc ngôi cổ tự vẫn giữ được nét cổ kính và trang nghiêm. Quần thể kiến trúc Tổ đình Thiên Thai không nguy nga, đồ sộ mà chọn cách nương mình vào triền dốc núi Dinh Cố.
Bảo tháp nơi thờ tổ sư Huệ Đăng
ẢNH: TRẦN TIẾN
Các công trình kiến trúc gồm: tòa chánh điện, giảng đường (hậu tổ), nhà khách, bát quái đài, thạch động và khu vườn tháp uy nghiêm.
Tâm điểm của ngôi cổ tự là tòa chánh điện hình tứ giác vuông, mỗi cạnh dài 15 mét. Mặt chánh điện khoác lên mình vẻ cổ kính với 5 gian truyền thống, nổi bật là 3 cửa chính được xây theo lối cuốn vòm mềm mại.
Phía sau tòa chánh điện là khu giảng đường (hậu tổ) với cấu trúc 5 gian bằng gỗ lâu năm. Bộ khung chịu lực được thiết kế theo lối kèo đơn giản hình chữ A, bên trên lợp ngói vảy rồng cổ điển.
Men theo con đường nhỏ kế bên chùa là đường dẫn đến thạch động Thiên Thai, nơi tổ sư Huệ Đăng từng thanh tịnh tu hành. Phía trước thạch động còn có 2 câu đối bằng chữ hán của sư Huệ Đăng:
"Tá Thạch vi tường, thục thức lão Tăng cùng đáo để
Dĩ phong tác phiến, thùy tri đại đạo lạc vô cương".
Tạm dịch
"Mượn đá làm tường, ai biết lão tăng nghèo vô kể
Lấy gió làm quạt, ai biết đại đạo vui vô cùng".
Thầy Chánh Thiện, trông coi thạch động cho biết, hơn 120 năm trước, khi tổ sư Huệ Đăng đến đây tĩnh tu thì thạch động đã có sẵn do thiên nhiên tạo ra, sâu khoảng 4 mét.
Thầy Chánh Thiện kể: "Xung quanh thạch động có nhiều cây cối nên rất an tĩnh, nhìn từ bên ngoài thì thạch động giống đầu con rùa. Đến ngày nay, dòng dõi con cháu tổ sư Huệ Đăng đã xây tường bên ngoài, bao quanh thạch động dùng làm nơi thờ phụng tổ sư, vừa làm nơi tĩnh tu của các sư, thầy".
Cổng vào thạch động có đặt hai câu thơ do tổ sư Huệ Đăng viết
ẢNH: TRẦN TIẾN
Với lối kiến trúc cổ xưa, Tổ đình Thiên Thai trở thành Di tích lịch sử văn hóa kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh vào năm 2008. Hòa thượng Huệ Đăng với Tổ đình Thiên Thai cũng là tiêu biểu cho tinh thần Phật giáo gắn với truyền thống yêu nước phụng đạo: Đất nước có độc lập tự chủ thì Phật pháp mới hóa độ tròn duyên.
Hằng năm, vào ngày 10 và 11.7 âm lịch, Tổ đình Thiên Thai sẽ tổ chức lễ tưởng niệm tổ sư Huệ Đăng rất trang nghiêm, thu hút hàng nghìn người dân địa phương và du khách đến tham dự.
Bình luận (0)