Ý tưởng này, do Trương Huỳnh Ngọc Mỹ (lớp 11A6) và Võ Minh Tâm (lớp 12A10, cùng Trường THPT Châu Văn Liêm) thực hiện, đã đoạt giải ba Cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật quốc gia 2026. Theo Mỹ, nguyên liệu chằm nón lá truyền thống hầu hết là lá cọ hoặc lá buông. Tuy nhiên, ở Cần Thơ, nguồn lá tự nhiên rất ít nên bà con phải đi mua về. Việc xử lý lá từ lúc còn tươi đến lúc chằm mất ít nhất 1 tuần, làm tăng chi phí gia công, đôi lúc gián đoạn nên bà con ít mặn mà, khiến nghề dần mai một.
Ý tưởng của nhóm đã đoạt giải ba Cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật quốc gia 2026
ẢNH: THANH DUY
Từ đó, Mỹ và Tâm nghĩ đến việc làm ra nguyên liệu có thể thay thế những loại lá nói trên, và vỏ sầu riêng là sự lựa chọn ngay từ đầu. "Đa số mọi người chỉ chú ý đến phần cơm vàng của trái sầu riêng. Ít ai biết phần vỏ gai góc và cứng, tưởng chừng vô dụng lại có cấu trúc chứa nhiều xenlulozơ. Đây là thành phần có thể làm thành giấy dạng miếng để chằm nón lá", Mỹ chia sẻ.
Vỏ sầu riêng gom về được sấy khô, xử lý để tách phần rắn và phần nước. Phần rắn mang đi tẩy trắng, xay nhuyễn rồi dàn mỏng vào khuôn. Sau đó, dùng phương pháp xeo giấy để làm vật liệu lá nhân tạo. Phần nước được mang đi ly tâm để thu thành phần lignin, rồi phối trộn với chitosan tạo màng sinh học chống thấm. Nhóm cũng đã mang mẫu giấy có phủ màng chống thấm sinh học đi kiểm nghiệm tại Viện Công nghiệp giấy và xenluylô.
Nhóm đã khảo sát ý kiến của khoảng 30 người thợ có nhiều năm làm nghề chằm nón lá ở P.Cái Răng và 2 xã Thới Lai, Cờ Đỏ của TP.Cần Thơ. Khoảng 90% thợ cho rằng lá từ vỏ sầu riêng dễ chằm như lá cọ, lá buông. Đặc biệt, lỗ kim khâu trên giấy làm từ vỏ sầu riêng nhỏ và không dễ bị rách như lá tự nhiên.
Thầy Trần Ngọc Cẩn (hướng dẫn nhóm), giáo viên Trường THPT Châu Văn Liêm, cho biết qua nghiên cứu thực tế, việc xử lý lá cọ hay lá buông cần trải qua khoảng 10 công đoạn. Trong khi đó, quy trình xử lý giấy từ vỏ sầu riêng đơn giản hơn. Tuy có một số công đoạn cần máy móc hỗ trợ, nhưng kinh phí thực hiện vẫn tương đương lá truyền thống. Vừa qua, nhóm đã bán được 20 nón đầu tiên cho một cửa hàng.
Bình luận (0)